donderdag 22 augustus 2019

Derde hittegolf van het jaar?

Dat er een warme mooie zomerperiode op ons afkomt is intussen wel duidelijk. Vraag is of we een 3de officiële hittegolf tegemoet gaan. En even ter herinnering: volgens de klimatologische definitie is sprake van een officiële hittegolf als in Ukkel een periode plaatsvindt van minstens  vijf opeenvolgende dagen met een maximumtemperatuur van minstens 25 graden. In die periode van aangesloten periode moeten er minstens drie tropische dagen voorkomen (dagen met een maximumtemperatuur van minstens 30 graden).

Voorlopig is de kans op zo'n officiële hittegolf niet extreem groot, maar ook niet zeer klein. M.a.w, het is best mogelijk. Kijken we naar de twee grootste weermodellen, het Amerikaanse model GFS en  het Europese model ECMWF, dan flirt het kwik van zondag tot en met woensdag met de grens van de 30 graden in het centrum van het land. Zaterdag wordt het eveneens vlot 25 graden. M.a.w, het zal kantje boordje worden om de officiële grens te halen, maar het zou dus zomaar eens kunnen.

Hoe uitzonderlijk zou een derde hittegolf zijn binnen 1 zomer? Zeer uitzonderlijk. Sinds 1900 is dat slechts 1 maal gebeurd, nl. in de legendarische zomer van 1947 waar maar liefst vier hittegolven werden opgetekend. Hoe uitzonderlijk is een hittegolf tijdens de tweede helft van augustus? Blijkt dat dit eerder zeldzaam is. Enkel in de jaren 1930, 1942, 1944 en 2016 werd er zo laat op het jaar nog een hittegolf opgetekend.



Afwachten of het zo ver komt...

maandag 19 augustus 2019

Hét perfecte zomerweer

Op de valreep schudt augustus nog een zomerse episode uit zijn hoed. 

Dit hebben we te danken aan de opbouw van hogedruk over onze streken en het wegblijven van storingen.

De aanzet is voorzichtig met de komende dagen steeds vrij veel zon en matige maxima rond 21 graden. Vooral vanaf woensdag wordt het opvallend rustig met weinig wind. Elke dag wordt het warmer met tegen vrijdag reeds een dikke 25 graden. Tijdens het weekend halen we op veel plaatsen 28 graden en dit bij veel zon en weinig wind. Grote hitte blijft dus uit en dus is van een 3de hittegolf geen sprake. De nachten verlopen bovendien zeer slaapvriendelijk (we zijn intussen eind augustus tegen die tijd) met minima onder 15 graden.

Het heeft er alle schijn naar dat we deze zomerse periode ook na het weekend nog enkele dagen kunnen vasthouden. Voor de natuur is dat geen goed nieuws want de weermodellen berekenen tot het einde van de maand nauwelijks nog regen. 

dinsdag 13 augustus 2019

Herfstachtig Hemelvaart weekend

Het Hemelvaartweekend kondigt zich zoals verwacht niet bepaald zomers aan. Kamperende festivalgangers bereiden zich best voor op heel wat nattigheid.

Donderdag, op Hemelvaartdag, trekt een zwakke regenzone van west naar oost over het land. Het is veelal betrokken en er valt af en toe wat lichte regen of enkele buien. Het wordt zo'n 21 graden bij een goed voelbare westenwind.

Vrijdag is de betere dag met dikwijls droog weer en enkele opklaringen.  In de namiddag overheerst de bewolking alweer. Veel warmer dan een graad of 20 wordt het niet.

Zaterdag wordt een verregende dag bij een zwaarbewolkte hemel. Een ouderwetse actieve regenzone neemt zijn tijd om door het land te trekken. Er staat vrij veel wind en de 20 gradengrens wordt op meerdere plaatsen geeneens gehaald. Zaterdagnacht regent het nog regelmatig.

Zondag wordt het vanaf het westen veelal droog met geleidelijk opklaringen. Er staat evenwel nog steeds vrij veel wind met rukwinden rond 50 km/h en het wordt wederom een te koele dag voor de tijd van het jaar.

donderdag 8 augustus 2019

Herfst start vroeg dit jaar...

Het moet alweer een tijd geleden zijn dat we op de weerkaarten zo een doorzettende westcirculatie gezien hebben maar reeds dagen wordt dit patroon berekend door de diverse weermodellen.

Vooral vanaf volgende week gaat het weer in vroege herfstmodus met vaak (vrij) veel wind, veel wolken en bij tijds regen of buien. Het kwik moet het eveneens ontgelden en haalt sommige dagen zelfs geen 20 graden meer. Op sommige dagen kan de wind flink uitpakken al hangt dit af van de exacte koers van de depressies. Zo berekent het Europese weermodel op O.L.V Hemelvaart een plens regen bij maxima amper 17 graden en rukwinden rond 85 km/h, op en top herfstweer dus. Dit uiteraard erg onder voorbehoud, maar de toon lijkt duidelijk gezet.

Er lijken maar weinig tekenen voorhanden dat stabiel zomerweer voor het einde van de maand terugkeert.

dinsdag 6 augustus 2019

Geen stabiel zomerweer meer tot het einde van de maand?

We zijn intussen terecht gekomen in een zonaal regime waarbij (zwakke) storingen ons land af en toe aandoen. Ook de wind is hierdoor elke dag wel voelbaar aanwezig. Voorlopig haalt het kwik nog aangename maxima rond 23 à 24 graden. Vrijdag komt er heel even een warmte-opstoot en kan het kwik 27 graden halen. Tijdens het weekend en volgende week gaat een depressiegebied boven Scandinavië en de Noorse Zee echter ons weer bepalen en wordt er subpolaire lucht onze kant opgestuurd. 


De straalstroom wint dan aan kracht en blijft bovendien rond de 50ste breedtegraad slingeren. Zeker volgende week slingert de straalstroom maar weinig en wordt met een westelijke hoogtestroming (actieve) storingen onze kant opgestuurd. In jargon spreken we dan van een zonaal regime of westcirculatie. Dit is een patroon dat we in de herfst en winter gewoon zijn (al is dat de laatste jaren steeds minder het geval door een afzwakkende straalstroom) maar ook in de zomer is dat perfect mogelijk. We krijgen dan het zogenaamde Belgische zomerweer (temperaturen rond 20-22 graden) en in het slechtste geval valt de zomer dan in het water.

In dit geval zal eerder sprake zijn van de eerste optie, met af en toe droge dagen met wat zon, afgewisseld met betrokken dagen met regen of buien. Volgende week is het dan aan de koele kant met een temperatuur die overdag niet hoger klimt dan 20 tot hooguit 21 graden. Er staat ook altijd wel een matige zuidewestenwind.

Zaterdag zal de wind even flink uithalen met overdag even een vrij krachtige tot krachtige wind met later op de dag rukwinden boven 70 km/h.

Het lijkt er niet op dat er voor het einde van de grote vakantie een periode met stabiel warm en zonnig zomerweer zit aan te komen. We moeten hopen op een mooie nazomer in september of oktober.

donderdag 1 augustus 2019

Westcirculatie komt op gang, geen stabiel zomerweer meer in zicht

Het lijkt er sterk op dat alvast de eerste helft van augustus uit een geheel ander vaatje zal tappen dan juli. De weerkaarten laten immers een vrij strakke westcirculatie op gang komen. Zeker de eerste tien dagen kunnen we spreken van een vrij zonaal regime met de straalstroom  net bezuiden of over onze regio.

Met zo'n weerkaarten is van stabiel zomerweer  (droog en zonnig weer met maxima rond of boven 25 graden) uiteraard geen sprake. Regelmatig zullen buien en regenzones ons land overspoelen maar er is daartussen ook wel ruimte voor wat drogere perioden met soms brede opklaringen en even wat warmer weer (bijvoorbeeld rond de 11de). Kortom, groeizaam weer dus.

Het kwik zal schommelen tussen 22 en 25 graden al is het op de meeste dagen niet veel warmer dan een graad of 23, wat overigens perfect normaal is voor de tijd van het jaar. Een derde hittegolf zit er dus in de verste verte niet meer aan te komen op middellange termijn.

zaterdag 27 juli 2019

Hittegolf statistieken - update

De 2de hittegolf van het jaar ligt achter de rug. Met 'hittegolf' bedoelen we de klimatologisch vastgelegde definitie: een periode van warm weer van minstens 5 opeenvolgende dagen met maxima minstens 25 graden in Ukkel, en bovendien moet er tijdens de hittegolf minstens 3 keer 30 graden worden bereikt of overschreden.

Kijken we naar de hoeveel dagen dat we per zomer in een hittegolf zitten (= hittegolfdagen) dan is de zomer van 1947 koploper met maar liefst 46 hittegolfdagen (verspreid over 4 afzonderlijke hittegolven). Op de 2de plaats staat vorig jaar (!) met 25 hittegolfdagen. De 3de plaats is voor 1911 met 23 hittegolfdagen. Dit jaar zitten we maar aan 13 dagen want beide hittegolven duurden niet extreem lang.

Opmerkelijk is dat de laatste decade (2011 - 2020) nu reeds de op één na meest aantal hittegolfdagen kent met de bijkomende bedenking dat er dit en volgend jaar nog kunnen bijkomen. Enkel de decade 1941-1950 doet beter maar is grotendeels te danken aan het superjaar 1947.



Verdelen we de periode 1901 - 2020 in periodes van 30 jaar (zoals het in de klimatologie gangbaar is), dan stellen we vast dat de laatste 30 jaar er het meest aantal hittegolven zijn geteld (17). Maar ook het aantal hittegolfdagen piekt (160), met opnieuw de bedenking dat er hier nog kunnen bijkomen deze en volgende zomer.

 Een laatste interessante grafiek hieronder toont de terugkeerperiode voor de hittegolven per 30 jaar. Daarin stellen we vast dat we de laatste 30 jaar een terugkeerperiode van minimum 1 hittegolf om de 2 jaar (0.5 per jaar dus). Met de opmerking dat we de laatste 5 jaar telkens minimum 1 hittegolf konden optekenen.

Het is altijd lastig trends te ontdekken, met de klimaatverandering in het achterhoofd. Feit is dat er in het verleden ook decades waren met grote en veelvuldige hittegolven (1947 bijvoorbeeld), en dat er nogal wat spreiding zit in het aantal van decade tot decade, maar als we het globaal bekijken moeten we toch vaststellen dat de laatste 30 jaar we een gevoelige stijging zien van vooral het aantal hittegolfdagen. Waarschijnlijk niet toevallig valt deze laatste periode van 30 jaar binnen de 'temperatuursprong' welke het KMI eind jaren 80 van de vorige eeuw heeft waargenomen.

(bron voor de grafieken: KMI)

vrijdag 26 juli 2019

41.8 graden in België...¿que pasa?

Het werd gisteren abnormaal warm, met lokaal tot 41.8 graden maar op heel veel plaatsen in ons land werd de 40 gradengrens overschreden. Hieronder de maxima van gisteren.


België kent een gematigd zeeklimaat, dat hebben we allemaal in school geleerd. Dat wil zeggen dat extremen hier eerder uitzondering dan regel zijn en het kwik gemiddeld gezien geen al te hoge toppen scheert. Een gematigd klimaat betekent evenwel niet dat er geen extremen kunnen voorkomen. Ook wij ervaren hitte- en koudegolven, zware stormen, sneeuwsituaties en dergelijke.

We moeten ons echter wel vragen gaan stellen als die extremen steeds vaker toeslaan en bovendien extremer en extremer worden. Dat de globale temperatuur de laatste decennia steeg en ook de komende decennia zal verder stijgen is intussen wel duidelijk. Maar velen mispakken zich aan de temperatuurstijging op zich. Wanneer we spreken van een stijging van 1.5 graad, dan gaat dit niet alleen om het feit dat het gemiddeld pakweg 1.5 graden warmer wordt. Dat is de rechtstreekse invloed. Het venijn zit hem in een onrechtstreeks gevolg van die opwarming.

De gestage opwarming zet diverse mechanismen in gang die voor extreem weer kunnen zorgen en die soms een vicieuze cirkel in gang kunnen zetten. Denken we aan smeltend poolijs, opwarmend zeewater maar ook en vooral veranderende weerpatronen. Een voorbeeld: doordat de poolstreken meer opwarmen dan de andere gebieden wordt het temperatuurcontrast tussen noord en zuid kleiner waardoor de straalstroom verzwakt. Het is die straalstroom, of eigenlijk de daaraan gekoppelde westcirculatie, die net ons gematigd klimaat garandeert in ons land. Wanneer de westcirculatie afzwakt of zelfs periodiek wegvalt dan komen hoge luchtdrukgebieden tot stilstand en kunnen ze wekenlang over een zelfde gebied blijven hangen in plaats van door de schuiven. Wanneer zo'n hogedrukgebied over bijvoorbeeld Scandinavië of Centraal/Oost-Europa blijft haperen, krijgen wij in veel gevallen een warm zomers en vaak droog weer. Dit is wat we de voorbije jaren zagen.

Blokkerende hogedrukgebieden op zich zijn niks nieuws. We hebben al veel mooie en warme  zomers gekend in het verleden. Opvallend is evenwel hoe snel en gemakkelijk de tropische lucht ons kan bereiken en de frequentie waarmee dit gebeurt. Bij de vorige hittegolf in juni waren we reeds niet ver van 40 graden verwijderd en gooide noordenwind in laatste instantie roet in het eten. Maar amper een paar weken later kwam de kaap van 40 graden opnieuw in de weermodellen en deze keer is het wel gelukt.

Voor extreem warm weer zijn diverse factoren van belang in ons klimaat:

1. Advectie van subtropische lucht. Om maxima te hebben van 30 graden en meer moet warme lucht van ergens anders worden aangevoerd want zomaar door de zon zal het bij ons niet snel zo warm worden. Bij voorkeur wordt dus warme lucht uit het zuiden aangevoerd. 

2. Droge bodem. Dit favoriseert een snelle opwarming omdat een vochtige bodem de zonne-energie eerst deels gebruikt om het vocht te doen verdampen. Ook de aard van de bodem is belangrijk. Zandgrond warmt gemakkelijker op en daarom is het bijvoorbeeld door de band warmer in de Kempen dan elders in het land tijdens het zomerhalfjaar

3. Voldoende zon. Om extreme temperaturen bij ons te halen moet er voldoende zon zijn. Zelfs onschuldige hoge wolkensluiers kunnen de stijging van het kwik afremmen.

Aan al de drie bovengenoemde voorwaarden werd voldaan de afgelopen dagen. Door het gebrek aan voldoende regen is de bodem vrij droog tot droog en er was in eerste instantie amper bewolking aanwezig. De aangevoerde lucht was bovendien extreem warm. Om te kijken hoe warm de aangevoerde luchtmassa is kijken meteorologen naar de temperaturen hoog in de lucht, ongeveer op anderhalve kilometer hoogte. Dit omdat de invloeden van bodem (water, grond,...) en instraling van de zon (dag, nacht, wolken,...) weinig tot geen rol spelen.

Het kwik haalde boven België op het moment van de recordwaarde ongeveer 24 graden. Dat is extreem veel. Om een idee te hebben van hoe warm het dan wordt op grondniveau mag je er ongeveer 15 graden bijtellen (kort door de bocht). Dan is een 38 graden dus inderdaad mogelijk als alles wat meezit. In dit geval werd het dus op veel plaatsen nog wat warmer en daar zit de uitgedroogde bodem deels voor iets tussen. Het was bovendien ook erg droge lucht met een relatieve vochtigheid van amper 20% in de namiddag. Droge lucht warmt snel op, wat ook de reden is dat we het record reeds in de vroege namiddag te pakken hadden.


Warme perioden en dagen met 35 graden en meer zijn niet nieuw. Denken we maar aan de hittegolf van de legendarische zomer van 1976 toen het 16 dagen na elkaar meer dan 30 graden werd in het centrum van het land! (grafiek hieronder). Opvallend is echter wel hoe gemakkelijk en snel de zeer warme subtropische lucht (afkomstig uit Noord-Afrika) onze streken weet te bereiken en onderweg amper afkoelt.










donderdag 18 juli 2019

Twee hittegolven na elkaar: hoe uitzonderlijk is dat?

De kans dat we een tweede hittegolf tegemoet gaan volgende week blijft aanwezig. En dan bedoelen we met 'hittegolf' niet gewoon een warme periode, maar de klimatologisch vastgelegde hittegolf. Daarvan is pas sprake van als er een periode van warm weer plaatsvindt van minstens 5 opeenvolgende dagen met maxima minstens 25 graden in Ukkel, en bovendien moet er tijdens de hittegolf minstens 3 keer 30 graden worden bereikt of overschreden.

Wanneer het volgende week daadwerkelijk tot een 2de hittegolf komt, is dat vrij uitzonderlijk. Sinds 1901 is het nog maar 5 keer voorgekomen dat er in een zomer 2 afzonderlijke hittegolven werden geteld. Met cijfers moet je oppassen natuurlijk, want vorig jaar werden twee hittegolven geteld met slechts een dag tussen beide waarop het op een tiende van een graad net geen 25 graden werd. Het was dus bijna 1 lange hittegolf.

Misschien is het dan interessanter te kijken naar hoeveel dagen we per zomer in een hittegolf zitten (alle hittegolven samengeteld dus). De zomer die de kop haalt is 1947 waarin we tijdens de zomer maar liefst 46 dagen in een hittegolf zaten (verspreid over 4 afzonderlijke hittegolven). Op de 2de plaats staat vorig jaar (!) met 25 hittegolfdagen. De 3de plaats is voor 1911 met 23 hittegolfdagen.

Opmerkelijk is dat de laatste decade (2011 - 2020) nu reeds de op één na meest aantal hittegolfdagen kent met de bijkomende bedenking dat er dit en volgend jaar nog kunnen bijkomen. Enkel de decade 1941-1950 doet beter maar is grotendeels te danken aan het superjaar 1947.


Verdelen we de periode 1901 - 2020 in periodes van 30 jaar (zoals het in de klimatologie gangbaar is), dan stellen we vast dat de laatste 30 jaar er het meest aantal hittegolven zijn geteld (16). Maar ook het aantal hittegolfdagen piekt (155), met opnieuw de bedenking dat er hier nog kunnen bijkomen deze en volgende zomer.

Een laatste interessante grafiek hieronder toont de terugkeerperiode voor de hittegolven per 30 jaar. Daarin stellen we vast dat we de laatste 30 jaar een terugkeerperiode van minimum 1 hittegolf om de 2 jaar (0.5 per jaar dus). Met de opmerking dat we de laatste 5 jaar telkens minimum 1 hittegolf konden optekenen.

Het is altijd lastig trends te ontdekken, met de klimaatverandering in het achterhoofd. Feit is dat er in het verleden ook decades waren met grote en veelvuldige hittegolven (1947 bijvoorbeeld), en dat er nogal wat spreiding zit in het aantal van decade tot decade, maar als we het globaal bekijken moeten we toch vaststellen dat de laatste 30 jaar we een gevoelige stijging zien van vooral het aantal hittegolfdagen. Waarschijnlijk niet toevallig valt deze laatste periode van 30 jaar binnen de 'temperatuursprong' welke het KMI eind jaren 80 van de vorige eeuw heeft waargenomen.

(bron voor de grafieken: KMI)

woensdag 17 juli 2019

Nieuwe hittegolf in de maak?

Het blijft de komende dagen nog licht wisselvallig met vooral op donderdag en zaterdag kans op enkele buien. Desondanks valt er over het kwik weinig te klagen want de maxima flirten dagelijks met de 25 graden grens. Er is tot en met het weekend sprake van de invloed van lagedrukgebieden nabij IJsland waardoor de stroming maritiem is. Stabiel zomerweer maak je daar niet mee.

Voor warm zomers weer is hogedruk nodig, liefst op de juiste plaats. Dit zit er aan te komen volgende week. Een anticycloon trekt dan van Spanje richting Scandinavië. In de hogere luchtlagen is er dan sprake van de opbouw van een blokkerende 'rug'. Tegelijk diept zich ten westen van het Europees continent een trog uit. Tussen beide ontwikkelt zich een zuidelijke hoogtestroming waardoor Mediterrane lucht tot onze streken kan komen. Dat die warme lucht tot bij ons komt is vrijwel zeker. Vraag is in welke mate en hoelang deze lucht in onze streken blijft stagneren.

Op dat gebied hebben we een déjà vu momentje, want de situatie is erg gelijkend aan wat de weerkaarten lieten zien voorafgaand aan de vorige hittegolf. Ook nu weer zijn sommige weermodellen de pedalen kwijt. Hieronder is de temperatuurgrafiek te zien van het Europese globale weermodel, een van de belangrijkste weermodellen. De grafiek geldt voor het zuiden van Nederland en is representatief voor België. 

De rode lijn is de operationele oplossing van het weermodel. De andere lijntjes zijn oplossingen waarbij opzettelijk fouten zijn geïntegreerd om na te gaan hoe het weermodel daarop reageert, en zo krijgt de meteoroloog een idee van de standvastigheid van het model en defacto een idee over de zekerheid van de oplossingen.

We zien een duidelijke sprong vanaf maandag waarbij het kwik reeds bij zo'n 28 graden uitkomt. Daarna gaat het echter helemaal los met vanaf dinsdag elke dag maxima rond 37 à 38 graden. Kijken we echter naar de mediaan van alle oplossingen, dan zien we eerder maxima volgende week rond 32 graden, wat uiteraard ook al niet echt koel te noemen is. De mediaan/gemiddelde is echter een lastige lijdraad, want hij komt vooral tot stand in deze situatie doordat er sprake is van een zogenaamde bifurcatie. Dat houdt in dat er sprake is van een twee-splitsing waarbij een deel van de oplossing voor matig zomerweer gaan, en een ander deel voor zeer warm weer.


Met andere woorden, de kans op warm en zo goed als droog zomerweer is zeer groot te noemen voor volgende week. De kans op een officiële 2de hittegolf van het jaar is eveneens vrij groot. dat valt ook af te leiden uit de kansgrafiek hieronder. Vanaf maandag en dat tot minstens zondag 28 juli is de kans op 25 graden en meer zeer groot. De kans op 35 graden en meer is midden volgende week ca. 25% wat veel is. 


Een onzekerheid is er ook aanwezig in het Amerikaanse globale weermodel. Dit is goed te zien op de ensemble verwachting hieronder (bovenste grafiek geeft de temperatuur weer op 850 hPa wat een idee geeft van hoe warm het wordt). Opnieuw is elk lijntje een oplossing die telkens ietwat verstoord is. De dikke rode lijn is de mediaan en de dikke zwarte lijn is de operationele (onverstoorde) berekening. Vanaf midden volgende week zien we ook hier een enorme spreiding. Zo geeft de operationele oplossing voor volgende week zaterdag een T850 van amper +7 graden terwijl de mediaan rond +17 graden zit, en er oplossingen gaan tot +24 graden. Naar de grond vertaald geeft dat een spreiding aangaande de maximum temperatuur van 23 graden tot dicht bij 40 graden. De operationele oplossing van GFS is wel een koude uitbijter terwijl de operationele oplossing van ECMWF net de warme uitbijter is. Tussen beide 'uitbijters' is er bijvoorbeeld voor volgende week donderdag een verschil van maar liefst 20 graden (17 graden bij GFS t.o.v 37 graden bij ECMWF)! Om maar een idee te geven van de onzekerheid aangaande de intensiteit van de aanstaande warme periode.

De mediaan van GFS staat garant voor maxima nabij 30 graden. Dus al bij al gaat ook GFS wel voor een warme periode. Een slag om de arm over de intensiteit en duur moet nog gehouden worden gezien de onzekerheden in de ensemble oplossingen bij zowel GFS als ECMWF. De komende 24 tot 48 uur zal daar meer klaarheid in komen.

zaterdag 29 juni 2019

Eerste hittegolf van 2019

Deze namiddag wordt de tropische grens van 30 graden vlot gehaald in Ukkel. Lokaal wordt het 33 graden of zelfs nog iets meer. Hierdoor mogen we spreken van de eerste hittegolf van het jaar (officieel is een hittegolf een periode met minstens 5 achtereenvolgende dagen waarop het 25 graden wordt en meer , waarvan minstens 3 de tropische grens van 30 graden halen).

Afgelopen zondag startte de hittegolf, toen werd het meer dan 25 graden in Ukkel. Maandag en dinsdag werd het ruim 30 graden in Ukkel en vandaag halen we dus de 3de tropische dag. Morgen halen we nog ruim 25 graden, waardoor  de hittegolf 8 dagen zal geduurd hebben. 

Vorig jaar werden twee hittegolven opgetekend: van 13 tot 27 juli, en van 29 juli tot 7 augustus. Tussen beide periodes zat welgeteld 1 dag waar de grens van 25 graden (die nodig is) net niet gehaald werd, anders was het toen de langste hittegolf sinds de metingen. De hittegolf die we nu meemaken valt dus al bij al mee.

Evenwel zijn we aan het ergste ontsnapt want het scheelde maar weinig of de extreem warme lucht in Frankrijk was tot bij ons geraakt. In het de zuidelijke landen gaat de grootste hitte er uit maar het blijft wel warm met maxima rond 35 graden.

dinsdag 25 juni 2019

Hittegolf?

Hoe zit het met onze hittegolf? En wordt het zoals voorzien een schikbarende hittegolf? Meer nog: is er überhaupt sprake van een hittegolf?

er is nogal wat verwarring hieromtrent en dit olm diverse redenen. Eerst en vooral zijn er twee definities in omloop voor wat betreft de term  "hittegolf" betreft. Eerst en vooral de definitie die gebruikt wordt door de overheid en dient om bv. het hitteplan in werking te zetten. Hier is het gezondheidsrisico primair. Deze definitie kijkt niet alleen dat de maximumtemperatuur maar ook naar hoeveel het 's nachts afkoelt. Overdag hoge maxima maar 's nachts goede afkoeling kent minder gezondheidsrisico's dan wanneer het ook 's nachts erg warm blijft. Op basis van deze criteria is er sprake van een hittegolf.

Er is echter nog een andere, veel oudere, definitie die gebruikt wordt door het KMI en het KNMI. Deze klimatologische definitie houdt geen rekening met de minimumtemperaturen ('s nachts). Volgens deze klimatologische definitie is sprake van een officiële hittegolf als in Ukkel een periode plaatsvindt van vijf opeenvolgende dagen met een maximumtemperatuur van minstens 25 graden. In die periode van aangesloten periode moeten er minstens drie tropische dagen voorkomen (dagen met een maximumtemperatuur van minstens 30 graden). Waar die zich in die periode situeren maakt niks uit. Dat wil zeggen dat, eens de derde tropische dag geteld wordt, men mag terug tellen naar de eerste dag waar het kwik dagelijks minimum 25 graden telde.

Het is met de laatste definitie dat klimatologen vergelijken met het verleden en o.a nagaan of er meer hittegolven zijn dan vroeger (zie dit artikel). Vorig jaar telden we twee hittegolven, met een duur van respectievelijk 15 en 10 dagen. Het scheelde echter niet veel of het was een hittegolf van 27 dagen, want tussen beide hittegolven zat een zwakke dip van slechts 2 dagen. Het record staat op de zomer van 1947 met een hittegolf die 19 dagen duurde. Diezelfde zomer telde trouwens maar liefst 4 hittegolven! Een recentere legendarische hittegolf is die van 1976, welke 17 dagen duurde maar waarvan 15 van de 17 dagen het kwik 30 graden en meer haalde en dat is ook weer een record.

Of we deze week een eerste hittegolf van 2019 halen is erg onzeker. Afgelopen zondag werd het ruim 25 graden en gisteren en vandaag werd het meer dan 30 graden. Om van een hittegolf te kunnen spreken moet het nog minstens 2 dagen minimum 25 graden worden en daarbij moet het ook nog eens op 1 dag 30 graden worden. Morgen woensdag zal het kwik waarschijnlijk wel nog vlot 25 graden halen in Ukkel, maar of dat donderdag en vrijdag lukt is een dubbeltje op zijn kant. Zaterdag lijkt de 30 graden weer gehaald te worden maar zonder die 25 graden morgen en donderdag halen we geen hittegolf. Het gaat uiteraard op centigraden en voor de mensen is het hoe dan ook warm, maar om te kunnen vergelijken met het verleden zijn nu eenmaal criteria nodig.

Vorige week zag het er nochtans naar uit dat de hittegolf probleemloos gehaald zou worden en bovendien veel agressiever zou zijn. De twee belangrijkste weermodellen berekenden dat rechtstreeks Afrikaanse luchtmassa's tot over de Benelux zouden trekken. De lucht van over Afrika bereikt vaak het zuiden van Europa maar is normaal gezien al flink afgekoeld tot wanneer ze in onze contreien arriveert. Op onderstaande kaart is de temperatuur te zien op een hoogte van ca. 1.5km. Laat ons stellen dat de rechtstreeks subtropische lucht uit Noord-Afrika de diep-magenta kleur is (waarden boven 25 graden). Dit is een berekening van vandaag door het GFS weermodel. Wat blijkt: deze luchtmassa komt inderdaad akelig dichtbij. Tot over Centraal-Frankrijk zal men lokaal dan ook 40 graden halen. 


Er is echter een misrekening bij de modellen aangaande de luchtdrukverdeling en dit heeft, gezien de nabijheid van de relatief koele Noordzee, grote gevolgen voor de temperaturen. De voorspelde weerkaart voor donderdag toont wat er foutloopt. We zien hierop een uitloper van een Atlantisch hogedrukgebied dat helemaal tot over de Noordzee reikt. Hierdoor ontwikkelt zich komende twee dagen een vrij krachtige noorden tot noordoostenwind waardoor continue lucht van over zee wordt aangevoerd (het zeewater is amper 17-18 graden). Dit countert volledig de opstuw van de nog warmere lucht vanuit het zuiden. Het was dit detail dat de modellen vorige week niet hadden 'gezien' en waardoor deze hittegolf (als het er één wordt) draagbaar blijft.  


Het lijkt er op dat het zaterdag opnieuw tropisch warm wordt en ook zondag zal die grens van 30 graden dicht genaderd worden. Hierna volgt er een flinke afkoeling (grafiek hieronder) en gaat de wind de noordoosthoek opzoeken. Het weer blijft onder invloed staan van hogedrukgebieden waardoor het grotendeels droog blijft. Nadat het kwik begin volgende week terugvalt naar zo'n 20 graden (en aangenaam koele nachten) zou het kwik daarna weer dichtbij 25 graden uitkomen met de nodige ruimte voor de zon. Alles bij elkaar lijkt het er dus op dat het nog minstens 10 dagen mooi zomerweer blijft en zo goed als droog.










donderdag 20 juni 2019

Kans op hittegolf groot volgende week, max tot lokaal 37 graden uiteindelijk

De weermodellen bevestigen ons vermoeden uit de vorige blog: de kans op een hittegolf (volgens de officiële criteria) wordt groot. GFS (de operationele run) blijft het bruin bakken met op 850 hPa een temperatuur midden volgende week rond 27 graden, wat bijna ongeziene waarden zijn voor de Benelux en waarbij een 40 graden waarschijnlijk is. Maar de oper-run staat alleen. Wel is het zo dat de andere modellen de voorbije dagen zijn opgeschoven naar het GFS scenario en allen nu minstens een T850 hPa berekenen midden volgende week van 20-21 graden, wat nog meer dan de moeite is en garant staat voor maxima dik boven 30 graden.

De warmte wordt vanaf zondag onze kant opgestuwd vanuit het zuiden aan de voorzijde van een blokkerende hoogtetrog west van het Europese continent. Vanuit het Middellandse Zeegebied wordt dan droge warme lucht aangevoerd. De kaart hieronder (850 hPa) laat de GFS versie zien voor donderdag waarbij de lucht zelfs helemaal uit Noord-Afrika komt en de 25 graden isotherm op die hoogte over ons komt te liggen wat zeer uitzonderlijk is. Of het zover komt moeten we nog zien, maar uitsluiten doe ik niet.


In concreto krijgen we dus waarschijnlijk minstens voor een dag of vijf à zes mooi en uiteindelijk heet zomerweer. Het is zaterdag overdag nog deels bewolkt maar het wordt toch al 23 graden. Zondag gaat het wat harder met veel zon en maxima al rond 28 graden. Vanaf maandag gaat het los met maxima rond 30 graden, dinsdag rond 32 graden en woensdag rond 35 graden. In de Kempen en ook elders lokaal kan het nog iets warmer worden telkens, zo kan het in de Kempen woensdag tot 37 graden worden, wie weet nog iets meer. Door het uitblijven van een zeebries wordt het aan zee nauwelijks koeler dan in het binnenland.

Ook de nachten worden erg warm waarbij de minima vanaf dinsdag niet onder 20 graden duiken en in de grote steden koelt het dinsdag- en woensdagnacht nauwelijks koeler dan 23 graden, wat niet bepaald slaapvriendelijk is. In die zin kan de hittegolf voor gezondheidsproblemen zorgen en waarschijnlijk zal het hitteplan van de overheid gestart moeten worden.

Ook donderdag zou nog een tropische dag worden met maxima boven 30 graden dus en nog veel zon, al vergroot later de kans op onweer maar dat moet bevestigd worden.

dinsdag 18 juni 2019

Hittegolf op komst?

De warmte van vandaag en morgen wordt tijdens het tweede deel van de week verdreven maar volgende week lijkt de warmte terug te komen. Zowel het Amerikaanse weermodel GFS als het Europese weermodel berekenen begin volgende week een warmte-opstoot vanuit het zuiden. In jargon kunnen we spreken van een klassieke Spaanse Pluim situatie.

Op een hoogte van ruim 1.5 km (het zgn. 850 drukniveau) loopt het kwik begin volgende week op tot zo'n 22 graden wat extreem veel is. Dit staat garant voor maxima van ruim 30 graden, waarbij een lokale 35 graden niet uitgesloten is op dinsdag. Na dinsdag gaan beide weermodellen een andere kant op. GFS laat de hitte nog even aanhouden (althans de operationele oplossing) maar ECMWF laat woensdag het koufront binnenvallen met op het scheidingsvlak kans op fel onweer.

GFS laat overigens de dagen daarna vrij absurde onstabiliteitswaarden zien met een ml-CAPE rond 4000 KJ en een LI van maar liefst -12. GFS heeft evenwel de gewoonte de onstabiliteit te overdrijven maar dit tart evenwel alle verbeelding met bijna ongeziene waarden voor onze streken. In dat scenario zijn extreem zware onweersbuien mogelijk, maar de kans dat dit scenario uitkomt is niet enorm groot.

Hoe dan ook, we kunnen spreken van een zomerse periode die aanvangt (met wat goede wil) op zaterdag met dan reeds droog weer en zo'n 22 graden. Zondag wordt het 25 graden met erg veel zon en maandag zo'n 30 graden. Dinsdag ruim 30 graden met lokaal misschien 35 graden. Maandagnacht wordt overigens waarschijnlijk een erg warme nacht. Vanaf dinsdagnacht en zeker naar woensdag toe vergroot de kans op onweer. Voor een hittegolf moet het minstens 5 dagen na elkaar 25 graden worden waarbij het op 3 dagen daarvan 30 graden moet worden. Het wordt dus maar de vraag of dit gehaald wordt, maar de kans is niet uitgesloten. Na de hitte-opstoot lijken we terug te keren naar een eerder koeler en wisselvallig weertype en zijn we weer bij af...

woensdag 12 juni 2019

Zomer komt niet van de grond

De avondberekeningen van de diverse globale weermodellen laten nog steeds geen standvastig zomerweer zien en dat alvast niet vóór de start van de zomervakantie.

Boosdoener is het polaire front en de eraan gekoppelde straalstroom dat veel te zuidelijk ligt waarbij de straalstroom over of zelfs soms ten zuiden van ons slingert. Voor mooi zomerweer moet de jet net ten noorden van ons liggen.

Gevolg is dat storingen ons regelmatig weten te vinden en we ons veelal bevinden in subpolaire luchtstromingen. Als de subtropische lucht ons land al kan bereiken (zoals begin en midden volgende week met maxima boven 25 graden) wordt dat snel afgestraft door onweer waarna we opnieuw  (licht) wisselvallig weer over ons hoofd krijgen. Licht wisselvallig, want dramatisch wordt het ook niet de laatste decade van de maand, met maxima in de buurt van 21-22 graden en vaak ook droge perioden en de nodige zonnige perioden. 'Typisch Belgisch zomerweer' zoals we zeggen...

Warm en zeer mooi zomerweer moeten we de komende tien dagen gaan zoeken over de gebieden nabij de Middellandse Zee.

woensdag 5 juni 2019

Opnieuw lokaal schade mogelijk door onweer

Opnieuw is er deze avond sprake van kans op zwaar onweer, over Nederland vooral maar het oosten van ons land kan daar ook wat van meepikken.

De situatie is vrij gelijkaardig met deze van gisteren. West-Europa bevindt zich nog steeds in de zuidelijke opgaande tal van een diepe hoogtetrog met as boven de Ierse Zee. Aan de voorzijde van een negatief kantelend segment op de trog zal een depressie zich vormen over het zuidoosten van Frankrijk (actueel reeds het geval) waarop een frontale golf zich uitdiept. Met een sterke zuidelijke hoogtestroming wordt deze golf snel noordwaarts gestuwd om vannacht rond middernacht over het westen van Duitsland aan te komen. Aan de warme kant van de golf is de luchtmassa matig onstabiel maar vooral de dynamische parameters zijn weer vrij hoog bij de golftop, gekoppeld aan de neg.gekantelde 500 hPa trog en de nabijheid van de rechter ingang van een jetstreak over Frankrijk.

Concreet geeft dat over delen van Nederland en het oosten van België CAPE waarden rond 1.5 kJ bij een SCP boven 4 en een EHI boven 2 en een SREL in de onderste 1 km tot maar liefst 400 (alles samen een grote kans op supercells) . Ook STP gaat flink de hoogte in waardoor eventuele SC gepaard kunnen gaan met een tornado. Hagel is opnieuw waarschijnlijk met diameters rond 2 à 3 cm. De rukwinden zouden, afgaand op Ivens, rond 80 km/h schommelen al is dat lokaal mogelijk meer. De buien zouden ergens in de late avond ontstaan over het Ardens of Frans Ardenees reliëf om vervolgens snel noordwaarts te trekken en zich te organiseren tot een MCS/squall line. De PW is opnieuw vrij hoog waardoor lokaal wateroverlast kan voorkomen, doch door de hoge treksnelheid zal dit eerder van marginale aard zijn.

Deels door de timing verwacht ik de felheid van de buien iets minder groot dan gisteren en sowieso zal het grootste deel van ons land niks merken van het onweer en wordt het vooral een Duits en Nederlands fenomeen.

Wel valt er elders in het land (aan de koude kant en op de golftop zelf) vanavond en vannacht soms flink wat regen, ook over het westen en centrum van het land, met lokaal tegen morgenochtend zo'n 10 tot 20 mm.


maandag 3 juni 2019

Dinsdag kans op zwaar onweer

Hieronder volgt een technische bespreking. Samengevat: dinsdagnamiddag/avond is er kans op zwaar onweer met gevaar voor windschade en grote hagel. Dit vooral over de oostelijke landshelft. 

Ons land bevindt zich de komende week aan de oostflank van een geblokkeerde hoogtetrog nabij de Britse Eilanden.

Van de belang is de evolutie van deze hoogtetrog waarbij een kanteling te zien is van de trogas van SW-NE naar S-N. Over West-Europa wordt de hoogtestroming bijgevolg zuidelijk en wakkert flink aan. Hierdoor komt de warme en potentieel onstabiele luchtmassa boven het Spaanse plateau vanaf vannacht in beweging en bereikt ons dinsdagnamiddag/avond. Aan de grond is sprake van een thermische depressie die met de stroming snel onze kan opkomt en devalueert naar een thermische vore, aan de voorzijde van een golvend koufront dat pas dinsdagnacht over ons land komt te liggen.

Boven Frankrijk is er dinsdagvoormiddag sprake van een snel bewegende mesoschaal trog op 850 hPa die voor een toenemende onstabiliteit zorgt en tevens toenemende stroming. De windshering neemt toe tot significante waarden door de naderende trog en eraan gekoppelde sterke hoogtewinden, zowel op middelhoog (ca 850 hPa) als op hoog niveau (ca 500 - 300 hPa). 

De configuratie doet denken aan een Spaanse pluim met bijhorende typische CIN waardoor convectie de kop wordt ingedrukt en het afwachten is tot voldoende stijgbewegingen voor een doorschieten van de onstabiliteit zorgt. In deze moet dit dus komen van de naderende trog (in de hoogte) en convergentiegebied (aan de grond).

Dinsdagnamiddag stijgt boven België de latente onstabiliteit tot zo'n 1000 à 1500 J/kg wat op zich eerder matige waarden zijn. Maar het zijn vooral de dynamische parameters die hoge pieken halen.

De progtemp voor Brussel van het WRF weermodel hieronder is veelzeggend en toont de bovengenoemde onstabiliteit maar daarnaast een zeer mooie directionele windshering alsook windtoename, zowel in de lage niveau's alsook boven 500 hPa (tot 70 kts op 250 hPa door nabijheid jetstreak in opgaande trog-tak. Het hodogram (rechtsboven) toont een potentieel gevaarlijke boogvorm met een SRH tot ruim 200 m2s2.


Zowel ECMWF als WRF geven significante kans op supercells/bow echoes met zowel EHI als SCP waarden boven 2. Ook de STP gaat over het oostelijke deel van België naar hoge waarden waardoor de kans op een lokaal windhoos fenomeen aanwezig is. De IVENS index toont windstoten rond 100 km/h bij onweer. Daarnaast suggereert o.a. ECMWF hagel met diameter rond 3 à 4 cm.

Door de sterke bovenstroming zullen de buien snel organiseren en bovendien snel doortrekken. Eventuele schade zal er vooral komen van wind en hagel.

Uiteraard is het geen zekerheid dat de onweersbuien maar de kans is reëel met veruit de grootste kans over de oostelijke landshelft en deels ook centrale deel van het land.

zondag 26 mei 2019

Warmteopstoot begin juni bevestigd

We hebben het hier gisteren reeds voorzichtig aangekondigd, en vandaag wordt het door de diverse weermodellen bevestigt: volgend weekend en de dagen daarna krijgen we  mooi zomerweer. 

Oorzaak is de passage van een hogedrukgebied  komend weekend waardoor het weer snel stabiliseert en de zon voldoende ruimte krijgt. In de hoogte is er sprake van een hoogterug die opschuift naar het oosten waarbij wij begin juni terecht komen in de stijgende tak van een Atlantische amplificerende hoogtetrog. Het Europese model laat de trog snel naderen en tegen woensdag reeds over West-Europa toekomen. Hierdoor zou de kans op onweer tijdelijk wel toenemen.

Vrijdag reeds mogen we aangename maxima verwachten rond 21 graden, evenwel met een vaak grijze lucht. Zaterdag wordt het zo'n 22 graden en zijn er vooral landinwaarts in de namiddag wat stapelwolken. Het gaat pas echt los vanaf zondag, wanneer de wind zuidoostelijk wordt en er geleidelijk aan echt warme lucht wordt aangevoerd met zondag op veel plaatsen 25 graden. Het kan nog warmer op maandag met dan veel zon en maxima rond 27 of 28 graden. Dinsdag is een lokale 30 graden niet uitgesloten in de Kempen en elders wordt het op veel plaatsen zo'n 28 graden met opnieuw flink wat zon. Later die dag stijgen de onweerkansen wel.

Hoe het daarna verder gaat is onzeker maar met enige voorzichtigheid kunnen we wel stellen dat de kans vrij groot is dat een terugkeer van koel wisselvallig weer weinig waarschijnlijk is. De deterministische oplossingen van de diverse globale weermodellen geven op 850 hPa een vrij constante temperatuur van vlot boven 10 graden (zie afbeelding hieronder). Dit bevestigt het scenario nogmaals dat het kwik rond 25 graden of hoger uitkomt in zowat alle oplossingen. De tweede afbeelding hieronder toont de EPS van het Europese weermodel (voor midden Nederland doch representatief voor België). 

Hierop is te zien dat het ensemble gemiddelde tot 9 juni dagelijks vlot boven 20 gaat, met dus de eerste dagen maxima rond 25 graden. Na 4 juni zien we een dip in het temperatuurbeeld (gekoppeld aan de eerder besproken hoogtetrog) maar zelfs dan schommelen de maxima eerder rond 22 graden, waarbij de controle-run een evolutie laat zien richting tropische waarden (blauwe curve).




Dit alles wordt mooi samengevat in onderstaand diagram waaruit we kunnen afleiden dat de kansen maxima boven 20 graden veelal schommelt tussen 60 en 80% en ook de kans op 25 graden niet klein is.




zaterdag 25 mei 2019

Zomer begin juni?

Het zit reeds enkele dagen in de weermodellen en vanmorgen wordt het andermaal bevestigd: begin juni slaat het weer om richting warmer zomerweer.

Dit is ook af te leiden uit de grafiek hiernaast waarbij de belangrijkste weermodellen zijn weergegeven voor zowel luchtdruk, temperatuur (op 850 hPa) en neerslag.

Daarop is duidelijk te zien dat we deze week in een dip zitten met een T850 die zelfs even onder het vriespunt zakt. Rond de maandwissel warmen de bovenluchten evenwel snel op om uiteindelijk begin juni zo'n 14 graden hoger uit te komen. Het neerslagsignaal is tegen die tijd ook verwaarloosbaar. Dit vertaalt zich in een vrij spectaculaire opwarming. Halen we komende woensdag nog met moeite 15 graden, dan kan het tijdens het weekend lokaal bijna 25 graden worden! 

Vooral het Europese weermodel is erg scheutig met zijn temperaturen en voorziet zondag (2 juni) zelfs maxima die lokaal naar de 30 graden neigen. Uiteraard met een korrel zout te nemen op deze termijn. Op het eerste zicht lijkt een terugkeer van een koele periode ook daarna niet meteen in zicht, want zowel het Amerikaanse als het Europese globale weermodel voorzien de eerste decade van juni steeds maxima (ruim) boven 20 graden. Veel neerslag hoeven we daar ook niet te verwachten wat uiteraard problematisch aangaande aanvullen van de watervoorzieningen.

donderdag 23 mei 2019

Na de lente is er...de herfst

Na enkele dagen die aan lente doen denken slaat het weer volgende week om. Boosdoener is een hoogtetrog die van over de Atlantische Oceaan richting Europese continent afstevent en volgende week grip op ons weer zal krijgen. Vooral tegen het midden van de week en Hemelvaart krijgt het weer steeds meer herfstachtige trekjes met een goed voelbare  zuidwestenwind, regelmatig regen of buien en ondermaatse temperaturen. 

De maxima glijden vanaf dinsdag geleidelijk aan af naar een povere 15 graden en vaak kijken we aan tegen een grijze hemel. 

Er is evenwel licht aan het einde van de (lange) tunnel. De belangrijkste globale weermodellen houden vast aan een verbetering van het weer vanaf begin juni, de start van de meteorologische zomer. Het kwik zou dan opnieuw de 20 graden grens opzoeken (de normale temperatuur voor de tijd van het jaar) e, het zou dan veelal droog blijven. Maar tot die tijd kunnen de waterreserves nog eventjes worden opgevuld...

maandag 20 mei 2019

Zomer niet vóór einde van de maand

Mei verliep tot nog toe niet echt warm en we hoeven geen zomerse toestanden meer te verwachte tot minstens begin juni. Ons weer wordt immers tot die tijd gedomineerd door noordelijke, en later zuidwestelijke stromingen. Van die kant uit moeten we geen thermische hoogvliegers verwachten.

Vandaag maandag en ook morgen kijken we meestal naar een loodgrijze lucht waaruit soms motregen kan vallen. Met maxima rond 12 tot 14 graden is het niks te warm. In de Kempen is een 18 graden nog wel mogelijk. Woensdag zien we de zon regelmatig en kan het 20 graden worden. Ook donderdag halen we op veel plaatsen 20 graden maar vergroot de kans op een bui al. Dat is zeker het geval naar vrijdag toe.

De vooruitzichten voor het weekend zijn onzeker maar vast staat dat ook dan we geen stralend lenteweer hoeven te verwachten. Ook volgende week zorgt een westcirculatie regelmatig voor regen of buien en komt het kwik meestal niet veel hoger dan een graad of 16.

Er zijn voorzichtige indicaties dat het begin juni de goede kant opgaat...


vrijdag 10 mei 2019

Evolutie naar droog en geleidelijk warmer hogedrukweer

Vannacht en morgen krijgen delen van het land nog te maken met flink wat regen. Vooral over de Ardennen valt veel water. Dit is het gevolg van de doortocht van een venijnig lagedrukgebied dat net onder ons land doorschuift.

Hierna bouwt zich een krachtig hogedrukgebied op over de Britse Eilanden dat begin volgende week doorschuift naar de Noordzee. Het wordt vanaf zondag droog en regelmatig krijgen we de zon te zien. In de loop van de week wordt het elke dag wat warmer. De eerste dagen blijft het kwik nog steken bij zo'n 13 à 14 graden, maar tegen het einde van de week nadert het kwik de grens van 20 graden.

Het lijkt er dus stilaan op dat we vanaf het tweede deel van de maand vertrokken zijn voor een stabiel, veelal droog en zachter weertype met regelmatig mooie zonnige perioden.

vrijdag 26 april 2019

Gevaar op watertekort nog groter dan vorige zomer

Gaan we deze zomer net zoals de voorbije zomers een potentieel probleem kennen met de drinkwatervoorziening? De kans is reëel, vooral als het de komende maanden niet flink regent. Er zou nog zo'n 180 mm regen moeten vallen om het opgebouwde tekort weg te werken. En dat op korte termijn want eens het warm zomerweer zou worden end at voor langere tijd, worden de waterreserves enkel maar meer en meer aangesproken. Om voordien dat tekort grotendeels weg te werken zouden mei en juni nat moeten verlopen en zou er elke maand een slordige 100 mm moeten vallen, grotendeels onder de vorm van actieve regenzones, niet onder de vorm van buien welke te lokaal en te hevig zijn waarbij het regenwater onvoldoende de grond insijpelt.
   
Wanneer we de onderstaande grafiek bekijken, zien we dat tijdens de zomermaanden traditioneel onze waterreserves worden aangeboord en er na de zomer een tekort ontstaat. Dat tekort wordt tijdens het winterhalfjaar normaalgezien weggewerkt omdat het nu eenmaal gemiddeld gezien in de winter meer (gezapig) regent dan in de zomer (in de zomer bestaat een groot deel van de neerslag dan nog eens uit buien dat niet efficiënt is voor de grondinspijpeling). De zomer van 2017 was reeds droog waarbij in de herfst sprake was van een tekort van ca. 150 mm. Gelukkig werd dat de winter erna weggewerkt met een overschot uiteindelijk tot zo'n 80 mm. Desalniettemin werd het een droge lente en vooral zomer en dook het tekort de dieperik in met in de herfst van vorig van maar liefst 350 mm. Dit tekort is afgelopen winter slechts gedeeltelijk weggewerkt met dus actueel nog steeds een tekort van zo'n 180 mm. 

bron: De afspraak/VRT 25/4/2019

Concreet wil dat zeggen dat we de lente en zomer aanvangen met een nog veel grotere handicap dan vorige zomer, dus wanneer het scenario van afgelopen zomer zich herhaalt hebben we een veel groter probleem dan toen.

De kans dat we die extra 180 mm regen krijgen de komende paar maanden is niet zo groot. Daarvoor zou het circulatiepatroon in de atmosfeer boven onze streken drastisch moeten wijzigen en zouden we maanden lang een zonaal regime moeten krijgen waarbij de ene na de andere neerslagzone over onze streken zou moeten trekken. Dat is sowieso de eerst komende 2 weken niet het geval, integendeel. Dit weekend vallen er misschien wel regelmatig buien, maar we spreken dan over een gemiddelde van zo'n 15 mm dat zou vallen. En daarna blijven de neerslaghoeveelheden aan de lage kant, om niet te spreken van een redelijk droge periode dat aanbreekt na komend weekend. Op die manier zal het dus zeker niet lukken en dreigt het actuele tekort eerder te worden aangesterkt in plaats van weggewerkt!

dinsdag 9 april 2019

Late winterprik?

Een storing slentert vandaag nog over ons land en vormt zowat de grens tussen de relatief zachte lucht bezuiden ons land en de veel koudere polaire landlucht benoorden de storing. 

De komende dagen zakt een hogedrukgebied af van de Noorse Zeer richting Scandinavië om daar dan te stagneren en verder aan te zwellen. In het uitgestrekte hogedrukgebied zit een portie koude polaire lucht gevangen welke op het einde van de week in beweging komt en ons land later op woensdag en de dagen daarna bereikt. In vergelijking met vandaag zal het kwik op enige hoogte (850 hPa vlak) bijna 15 graden dalen tegen zaterdag!

Eenzelfde situatie in januari betekende een forse koudegolf. Maar ook nu, in april, zullen we het merken. Woensdagnacht kan het onder de opklaringen afkoelen tot dicht bij het vriespunt in Vlaanderen. Aan de grond vriest het op de meeste plaatsen. Overdag staat er donderdag een schrale noordoostenwind en wordt het amper 10 graden. Wanneer we vrijdag nog dieper in de koude lucht belanden moeten we het stellen met amper 8 graden, een veel te lage temperatuur dat nog eens geaccentueerd wordt door een koude noordoostenwind. Zaterdagochtend vriest het op veel plaatsen licht, absoluut geen goed nieuws voor de fruitbloesems! Zaterdag wordt de koudste dag met maxima niet veel hoger dan 7 graden. Er is bovendien weinig zon en er kan al eens een spatje vallen. In de Ardennen is dat wat smeltende sneeuw. Ook dan staat er nog een kille noordnoordooster. Zondagochtend vriest het alweer licht op diverse plaatsen en moeten we het overdag stellen met zo'n 8 graden. 

Begin volgende week is het ergste voorbij en klimt het kwik weer gestaag om maandag bij zo'n 12 graden, en dinsdag zelfs bij zo'n 16 graden uit te komen. De dagen daarna wordt het zelfs nog warmer en wordt het een graad of 18. Het blijft daarna overwegend droog met af en toe wat zon zodat we op een week tijd van een late winterprikje naar een lenteweer evolueren. De weerspreuk "april doet wat ie wil" is dit jaar in elk geval van toepassing. 

donderdag 28 maart 2019

Vrijdag en zaterdag lenteweer....daarna koel

Een krachtig hogedrukgebied ligt over ons land met als gevolg zo goed als windstil weer. Ingesloten vocht in de onderste luchtlagen zorgt bovendien voor een grijze lucht over Vlaanderen.

Een klein lagedrukgebied op middelbaar niveau is er in geslaagd vannacht de Benelux te bereiken en dat zorgt voor een bizar wolkenbeeld (zie hieronder) waarop boven de zeer lage stratusbewolking, een cyclonale wolkenkruk zichtbaar is.

Vandaag komt de zon er waarschijnlijk maar moeizaam door en blijft het kwik steken bij een graad of 12 à 13. Het is wachten tot wanneer de hogedrukkern verder opschuift naar het oosten en er drogere lucht wordt aangevoerd. Dat is iets voor morgen vrijdag. Dan krijgt de zon de nodige ruimte en kan het kwik meteen zo'n 16 à 17 graden halen. Ook zaterdag lijkt de zon voldoende te schijnen en stijgt het kwik naar 17 à 18 graden.

Zaterdagnacht bereikt een zeer verzwakt koufront ons land waarna we zondag in veel koelere polaire lucht terecht komen. Ondanks de opklaringen wordt het dan niet warmer dan zo'n 12 graden. Ook volgende week blijven we meestal vertoeven in polaire lucht met maxima rond 11 à 12 graden. 's Nachts kan het zelfs soms lokaal licht vriezen, zeker aan de grond. Op het einde van volgende week zou het geleidelijk wat zachter kunnen worden al is de onzekerheid groot.


maandag 18 maart 2019

Droge periode breekt (opnieuw) aan

Na een wisselvallige periode lijkt zich opnieuw een droge en zachtere episode aan te bieden waar hogedrukgebieden met de scepter zwaaien.

Vandaag zijn nog enkele buien mogelijk, al is het op de meeste plaatsen vandaag reeds een droge dag met steeds meer zon. Morgen dinsdag  krijgen we vrij veel wolken aan de noordflank van een langgerekte anticycloon. 

Tijdens het tweede deel van de week warmt de lucht verder op en zeker naar vrijdag toe zouden we brede opklaringen moeten kunnen binnen halen. Vrijdag lijkt dan ook nog eens een onvervalste lentedag te worden met maxima rond 17 à 18 graden. 

In de loop van zaterdag trekt een zwakke storing door het land (waaruit nauwelijks regen valt)  waarachter een nieuw hogedrukgebied de wacht overneemt. De aangevoerde lucht is dan evenwel opnieuw polair van oorsprong waardoor het kwik een stap achteruit zet met maxima zaterdag nog van een graad of 13 en zondag zo'n 11 graden. In de loop van volgende week zou de luchtdruk altijd hoog blijven en met wat geluk blijven storingen uit de buurt. Met een zuidwestelijke stroming klimt het kwik traag maar zeker opnieuw richting een graad of 15. Er zijn indicaties dat het kwik uiteindelijk hoger kan uitkomen, veel zal afhangen van de exacte positie van de blockings in de hoogte en bijhorende positie van het hogedrukgebied aan de grond. 


vrijdag 15 februari 2019

Lenteweer in februari...samenloop van omstandigheden

In Ukkel werd de maximumtemperatuur vandaag afgeklokt op een respectabele 18 graden (de officiële waarde weten we morgen pas). Wanneer we de weerkaart van vanmorgen hiernaast bekijken, zien we meteen de weldoener: een krachtig en uitgestrekt hogedrukgebied met kern boven de Alpen. Storingen worden ver weg gehouden en wij hebben te maken met een zuidelijke tot zuidoostelijke stroming. 

Doordat de situatie al een paard dagen zo is, heeft de aangevoerde luchtmassa tijd gehad uit te drogen. We hebben te maken met temperaturen in de namiddag rond 16 graden, terwijl de dauwpunttemperatuur erg laag is: rond het vriespunt! Hoe verder beide temperaturen uit elkaar liggen, hoe droger de lucht is. de lucht is m.a.w erg droog. In relatieve vochtigheid uitgedrukt: deze bedraagt ca. 30%. Hoe droger een luchtmassa is, hoe sneller deze opwarmt maar ook afkoelt. Kijken we maar naar onderstaand temperatuurgrafiek van verschillende meetstations in en om Gent. Vooral buiten de grootstad is dat effect goed te zien (zwarte grafiek, station Melle). Het valt op hoe snel het kwik in de late namiddag pijlsnel naar beneden duikt wanneer de zon laag aan de hemel komt. Eens de zon weer voldoende hoog komt deze ochtend, schiet het kwik opnieuw pijlsnel naar omhoog. Dit is typisch een fenomeen van een aride continentale (en dus droge) luchtmassa. Een gelijkaardig temperatuurverloop zien we in de woestijnen en in savannegebieden. 


Een bijkomende reden waarom het zo warm wordt dezer dagen, is dat de aangevoerde lucht gewoon ook erg warm is in de hoogte. Wanneer we de gebruikelijke referentiehoogte nemen van ca. 1500m (het 850 hPa vlak in vakjargon), dan zien we een temperatuur van maar liefst 10 graden op die hoogte (zie 850 hPa kaart model GFS hiernaast).

Het is nergens in West-Europa zo warm in de hoogte als bij ons, en bovendien bereikte deze bel van warme lucht ons net op het moment dat de zon zijn invloed het meest kon doen gelden, nl. deze namiddag.

Een bijkomend fenomeen is wat we noemen subsidentie aan de lijzijde van heuvelgebied of gebergte. Dezer dagen staat er een zuidoostelijke stroming en wordt de lucht dus over het Ardens reliëf omhooggestuwd om terug te zakken aan de achterzijde (de lijzijde). In dit geval dus in een gebied ten noorden van de Ardennen. Onderweg wordt een portie van de warme lucht in de hoogte meegepikt waardoor deze in de onderste luchtlagen terecht komt. Dit zorgt in die gebieden voor een extra paar graden. In die gebieden zien we dan ook de hoogste maxima vandaag (16-17gr) (zie kaart van 15 uur lokale tijd deze namiddag). Uiteraard speelt het feit mee dat de zonne-instraling vandaag 100% is (zelfs geen hoge bewolking).


De komende dagen wordt de aangevoerde lucht een fractie koeler (zie temperatuurgrafiek op 850 hPa (bovenste grafiek) van het GFS model. Morgen komt de T850 uit op zo'n 8 graden en zondag op zo'n 7-8 graden. De maxima zullen dan ook iets lager uitvallen dan vandaag in het weekend al blijft het met 13 à 14 graden nog erg zacht voor deze tijd van het jaar en schijnt de zon nog zeer uitbundig (al zijn er i.t.t vandaag wat meer hoge wolkensluiers). 


Vooral op dinsdag en woensdag zien we een knik in de grafiek en wordt het wat frisser met meer wolken en misschien lokaal een bui, maar daarna lijkt het weer zich te herstellen en lijkt het kwik opnieuw de 15 graden te gaan opzoeken...