donderdag 18 augustus 2016

Hitte-verwachting volgende week - update - EDIT

De verwachting voor volgende week blijft zeer spannend. De diverse globale weermodellen blijven een hitte-opstoot voorspellen vanaf pakweg volgende dinsdag.

De meest recente berekening van het Europese weermodel (ECMWF) hiernaast (bron: ECMWF) toont duidelijk een significante opwarming van de atmosfeer boven de Lage Landen met een stijging van het kwik van maar liefst 15 graden op 3 dagen tijd (T850 van +5 graden op zondag naar +20 graden op woensdag!). Dit althans wat de deterministische (operationele) run betreft. Zo'n model maakt daarnaast nog een ganse reeks berekeningen (oplossingen) waarvan de beginsituatie opzettelijk verstoord wordt om te zien hoe het model hierop reageert. En deze oplossingen zijn in dunne lijntjes weergegeven. De gekleurde vlakken geven de uiteindelijke spreiding weer waartussen de oplossingen zich bevinden. Hoe smaller de gekleurde 'pluim', hoe zekerder de voorspelling. Zeker de eerste dagen is de pluim erg smal en bijgevolg de voorspelling vrij zeker. In deze situatie zien we vooral vanaf dinsdag de pluim erg uitwaaieren.

Niettemin zien we een sterke concentratie aan oplossingen bovenaan deze spreidingspluim (donkere kleur) waardoor in dit geval de kans op een warme oplossing groter is dan een koelere oplossing.

Ook GFS geeft dit aan al liet dit model in zij ochtendrun een zogenaamde bifurcatie zien. Dit is een situatie waar zowat de helft de ene extreme oplossing berekent (een erg warme) en de andere helft net een koudere. Uiteraard zal het gemiddelde/mediaan in zo'n geval netjes tussen beide liggen maar het is nogal duidelijk dat je in dat geval met die mediaan weinig kan aanvangen. EDIT: de 06z run van GFS herpakt zich en gaat ECMWF achterna met een ruime piek boven 15 graden, zelfs de mediaan (witte dikke lijn).


Alles heeft te maken met een door alle modellen berekende diepe hoogtetrog nabij de Britse Eilanden met aan de voorzijde ervan een significante impuls van extreem warme lucht. Extreem mogen we het noemen, want eind augustus is een T850 van ruim 20 graden niet meer evident. De oorzaak van de spreiding en bifurcatie is dat de positie van de trog en de snelheid waarmee deze trog oostwaarts opschuift allesbepalend is voor de ligging van de thermische tong (de zone met warmste lucht).

Zo berekende GFS de positie vanmorgen net iets meer oostwaarts waardoor de warmste lucht net ten oosten van de Benelux komt te liggen. De andere modellen geven de trog wat verder ten westen en laten de tong samenvallen met ons land. Onderstaande twee kaarten geven de bovenluchttrog in het GFS model (operationele oplossing) van zowel de 00z run als de 06z run. Het is duidelijk dat de 06z run in lijn ligt van het Europese en dus warmere en stabielere oplossing.


De spreiding onderling tussen de modellen leert ons eveneens dat het Europese model met vlag en vaandel bovenaan de grafiek reikt, zowel bij de meest recente run als de run van gisterenavond. De operationele ochtendruns van het Canadese model GDPS en het Amerikaanse GFS zijn minder spectaculair maar niettemin gaan ook zij vlot tot 15 graden op 850 hPa.


Hoe extreem de impuls van warme lucht zal zijn, daar hebben we dus het raden naar. Maar de kans dat het na dinsdag tot pakweg vrijdag/zaterdag ruim 26/27 graden wordt is groot te noemen en de kans dat het kwik diverse dagen dichtbij 30 graden komt wordt steeds aannemelijker.

Pukkelpopramp...exact 5 jaar geleden

Vandaag begint Pukkelpop pas echt en dag op dag vijf jaar terug was dat niet anders. 

De weersituatie op 18 augustus 2011 was echter desastreus. Die dag bevond ons land zich nabij het grensvlak tussen zeer warme lucht over het Europese vasteland en veel koelere zeelucht ten noorden van het grensvlak. In de warme lucht naderde in de namiddag een thermisch lagedrukgebied vanuit Frankrijk, mede aangestuurd door een scherper wordende hoogtetrog die eveneens ons land naderde.

Gevolg was een zeer kortstondige cocktail van dynamiek en onstabiliteit, pal in de namiddag en vooravond. Tegen 18h lokale tijd hadden buien, die zich eerder over het centrum van Belgiƫ hadden gevormd, zich gegroepeerd tot een groot onweercomplex over de Kempen (onderstaand satellietbeeld).


Een thermisch laag bevond zich rond die tijd over ons land en zorgde voor een gunstig windveld om de nodige windshering op te wekken over de oostelijke landshelft (onderstaand beeld,bron Meteowing).


Op het grensgebied met de onstabiele lucht over het zuiden en de gebieden met hoge windshering over het noorden was de situatie voor 'dynamische' buien erg gunstig. De EHI index combineert beide en wordt hoger des te meer onstabiliteit en gunstige windshering overlappen. Op onderstaande beeld (bron Dehenauw/KMI) is te zien hoe de EHI oploopt tot boven 2 over de Kempen, wat hoog is.

Op de radarbeelden zien we omstreeks 18h15 een bow-achtig complex naderen richting Kiewit ('K' op onderstaand beeld, bron KMI). De zgn. 'bookend vortex' trekt vlakbij Kiewit door. Het is nabij deze vortex dat de sterkste windstoten te verwachten zijn.


Uit een analyse van het KMI blijkt dat er zich geen hoosverschijnselen hebben voorgedaan, op basis van onder meer de windschade ter plaatse, en dat de schade gefragmenteerd was en zich uitstrekte over enkele 100den meter.

Wat hier eigenlijk vooral een rol speelde was het 'impact-aspect' van het onweer. De festivalgerelateerde constructies (lichtmasten, tenten, etc) en de extreme concentratie en mensen op een klein gebied in combinatie met een zwaar doch niet-extreem zwaar onweer, was hier vooral desastreus. Er vielen uiteindelijk vijf slachtoffers te betreuren.

Op het internet zijn diverse video's te vinden waarop te zien is dat er minutenlang sprake was van felle windstoten, zware regenval en hagelval van zo'n 2 cm diameter... Opvallend was ook hoe donker het werd bij passage van het onweercomplex...



Dit jaar is de situatie niet vergelijkbaar en is er voor Pukkelpop. Wel is er vooral tijdens het weekend sprake van wisselvallig weer met vooral vrij veel wind en zeker op zondag de nodige buien. De rukwinden kunnen oplopen tijdens het weekend tot 60 km/h. Maar toestanden zoals vijf jaar terug zijn dit jaar niet aan de orde.