vrijdag 31 juli 2015

Tot midden augustus geen hittegolf in zicht

Zoals de kaarten er nu bijliggen komt er tot midden augustus geen hittegolf, of iets dat dicht in de buurt komt, meer. Ook een langdurige periode met zonnig weer en dagelijks ruim 25 graden is niet aan de orde. 

Wat er wel komt de komende 10 dagen is wat tekenend is voor de zomer 2015, nl. na een koele meerdaagse, opnieuw snel klimmende temperaturen tot 30 graden op maandag, waarna het kwik weer even snel vrolijk bijna 10 graden zakt om daarna weer te stabiliseren bij een normale waarde van zo'n 22-23 graden, met een 25 graden occasioneel. Maar een stabiel weerbeeld kan men dat niet echt noemen, maar op zich zullen het merendeel van de dagen wel best te pruimen zijn buiten.

Wat misschien nog het allerbelangrijkste is, is dat de weermodellen de komende 10 dagen opnieuw weinig neerslag berekenen. Het water dat de vorige dagen naar beneden viel was bijlange niet voldoende om de droogte te counteren.

dinsdag 21 juli 2015

Wisselvalligheid houdt aan

Het is een zomer van de wisselvalligheid die voorlopig in het voordeel uitviel van de droge dagen en de vrij zachte temperaturen. Ondanks het feit van de afwezigheid van een klassiek zomerhoog bij pakweg Scandinavië of Centraal/Oost-Europa zorgde de veelal zuidwestelijke stroming voor de aanvoer van relatief zachte lucht. Diverse kortstondige warmte-impulsen uit Frankrijk (waar al weken erg warme lucht aanwezig is) zorgden er verder voor dat de gemiddelde temperatuur de laatste maanden hoog uitviel. Er was trouwens ook opvallend veel wind de laatste maanden.

Maar van standvastig weer is dus nog steeds weinig sprake. Meer nog, de komende 10 dagen alvast komt daar ook nog geen verandering in. Integendeel, het lijkt erop dat we meer onder invloed komen door hoogtetrog met as over West-Europa. De wisselvalligheid neemt dan wat toe en het kwik blijft rond 20-22 graden schommelen.

Op wat langere termijn zinspeelt het Europese weermodel ECMWF dan weer op een verbetering met meer zon en hogere temperaturen. We komen in dat scenario immers meer onder invloed van een hoogterug. Of dit scenario uitkomt, ergens vanaf begin augustus, en hoe die hoogterug dan verder evolueert, is koffiedik kijken. Maar het Amerikaanse weermodel GFS laat alvast ook een verzwakking van de trog zien.

Voor de natuur ziet het er nog steeds erg problematisch uit want een periode met significante regen is nog steeds niet in het verschiet!

woensdag 8 juli 2015

Voorlopig geen bestendig zomerweer op komst....

Het kan snel keren in ons land. Was het vorige week nog bijna 35 graden, vandaag en morgen halen we op veel plaatsen de 20 graden geeneens. Oorzaak is een abrupte aanval van subpolaire lucht uit het noorden, in gang getrokken door een Scandinavische depressie.

Op 850 hPa (ca. 1500m hoog) is het kwik in vergelijking met enkele dagen terug zomaar even ruim 15 graden gezakt. In de Schotse highlands zakt het kwik de komende nacht richting een povere 5 graden met lokaal kans op nachtvorst.

Lang duurt de afkoeling niet want tegen vrijdag is het kwik op 850 hPa alweer een tiental graden gestegen en halen we opnieuw de 25 graden, zaterdag zelfs 27 graden. 

Helaas betekent dit allerminst een doorstart naar een nieuwe zomerse episode. Daarvoor zijn de weerkaarten (en vooral ook de hoogtekaarten) veel te onrustig. Het gaat dus op en af met het zomerweer zoals we het bij een Belgisch klimaat mogen verwachten. Een nieuw 'hittegolf' lijkt er dan ook niet te komen voor het einde van de maand.

Wie echt zomerweer wil zoals we dat in de schoolboekjes geleerd hebben (maar eigenlijk een beeld is dat we in het zuiden van Europa moeten zoeken) dient zo'n 1000 km en meer te reizen naar het zuiden.

zondag 5 juli 2015

Onweerkansen op zondag

Het was de voorbije dagen een rommetje bij de modellen als het om onweer gaat, zonder veel structuur. Bovendien luidde het in de media wel elke dag dat er zwaar onweer met kans op hagel en windstoten op komst was. Erg veel is daar in ons land niet van gemerkt geweest.

We bevinden ons nog steeds in de warme lucht al is de warmste lucht ons land uit e bevinden we ons zowat op de grens tussen koelere zeelucht ten westen van ons en de zinderende hitte over het oosten van het land en Duitsland.

Zondag wordt de hitte verder naar het oosten geduwd. Een hoogtevore zal daarbij een flink handje bij helpen en alles in versneld tempo doen verlopen. Tegelijk trekt een thermische depressie vanuit Frankrijk naar het noordoosten over ons land.

Concreet vergroot morgen de kans op onweer. Dit onweer wordt getriggerd bij de thermische vore en vooral vlak voor de hoogtetrog. Daarom dat de buien ons vanuit Frankrijk reeds zullen bereiken.

Door de aantrekkende hoogtestroming en de zwakke grondwind neemt de windshear sterk toe en ook de SRH is hoog vlak voor de vore. Daarom dat alles een veel meer georganiseerd karakter kan krijgen. Door het doortrekken van de (negatief kantelende) trog lijkt alles min of meer in lijnvorm te passeren (squall) doch de meeste modellen laten de hoogste kans op dynamisch onweer zien verderop over het oostelijke deel van het land. In het westen kunnen de buien al relatief vroeg binnentrekken (eventueel al in de late voormiddag) en ruimt de wind ook snel naar west tot noordwest (aan de westflank van de thermische depressie). Daar zal de latente onstabiliteit bijgevolg maar mager zijn.

In de loop van de late namiddag en avond zijn de onweders reeds het land uit en zorgen drukstijgingen al weer voor een rustig weertype. 

Extreme toestanden op de squall line verwacht ik niet maar lokaal kunnen wel enkele actieve cellen ontstaan, eventueel met rotatie. Lokale windschade, wateroverlast en hagel tot max. 2 cm is dus perfect mogelijk, al lijkt het geen verspreidde gebeurtenis te gaan worden. Daarvoor lijkt me de opbouw van CAPE te beperkt te zijn. Dit is dan weer het gevolg van de thermische vore die te ver over het oosten van het land trekt. 

vrijdag 3 juli 2015

Hete nacht...

Vandaag vrijdag klom het kwik op veel plaatsen opnieuw boven 30 graden en uiteraard zal het kwik deze avond dalen. Maar boven onze hoofden echter blijft het kwik stijgen vannacht. Dit omdat een portie nog warmere lucht vannacht over ons land arriveert met op een hoogte van zo'n 1500m temperaturen tot 20°, eerder uitzonderlijk voor onze streken. Het gevolg daarvan is dat het kwik evenwel zal dalen vanavond, maar veel minder uitgesproken dan het normaal zou doen. Met zo'n 20° op die hoogte moeten we rekening houden met minima morgenochtend op veel plaatsen niet lager dan 23 à 24°! Dat wil zeggen dat het rond middernacht nog op veel plaatsen, zeker in de grote steden, vlot 25° zal zijn. Minima van 23 à 24° zijn zelfs in juli in onze streken vrij uitzonderlijk en eventueel breekt wel het record van warmste nacht sinds de betrouwbare waarnemingen.

Voor de zwakkere en bejaarden onder ons is dit niet erg gezond, want vooral de warme nachten blijken vaak nefast te zijn voor die groep mensen onder ons, omdat de broodnodige nachtelijke recuperatie zo uitblijft tussen den warme dagen in. 

Hittegolf? Toename hittegolven? What the heck??!!

De kranten bulken dezer dagen over een zinderende hittegolf waaronder onder meer België onder beukt. Maar mogen we nu reeds van een officiële hittegolf spreken?

Het KMI hanteert, net als het Nederlandse KNMI een eenvoudige definitie: er is sprake van een hittegolf als het in het referentiestation van beide landen (Ukkel en De Bilt) minstens vijf dagen na elkaar 25 graden of meer is, en drie daarvan moeten  minstens 30 graden aantonen op de thermometer. 

Wat is vandaag de situatie: op 30/6 werd het te Ukkel 28.9°, op 1/7 34.5 en op 2/7 29.9. Dus we mogen duidelijk nog niet spreken van een hittegolf. Tot op de dag van vandaag is er dus ook allerminst sprake van een 'zinderende' hittegolf, met amper 1 dag van ruim 30 graden. Wat te zeggen dan van de 2 hittegolven in 1976 om maar 1 voorbeeld te geven.

Soit, de kans is evenwel groot dat het uiteindelijk net wel tot een hittegolf zal komen want zowel vandaag als morgen zaterdag lijkt het kwik de 30° te gaan overschrijden te Ukkel. Daarna duurt de officiële hittegolf dus net zolang tot de 25° niet meer bereikt wordt en dat zal ergens volgende week het geval zijn.

Dan is er nog de min of meer aangekondigde historische kaap van 40° die zaterdag zou gehaald worden in de Kempen. Nu ja, uitsluiten mogen we niet want sommige modellen geven nog wel een graad of 37 à 38 daar, maar om daadwerkelijk 40° te halen moet in ons land echt alles perfect mee zitten. Iets te veel ochtendlijke wolkenvelden bijvoorbeeld en het is al om zeep. Voorlopig zijn zeker niet alle modellen overtuigd dat we zaterdag absolute warmterecords breken, de meeste zelfs niet. Een belangrijke reden daarvoor is dat een thermische vore zaterdag al vroeg door het land trekt en daarmee de wind ruimt naar west. Vanuit die hoek hoeven we uiteraard geen warmterecords te verwachten.

Afsluiten wil ik met de vreemde berichtgeving vandaag in Het Laatste Nieuws. Dit artikel is mede opgesteld op basis van uitspraken van Jill Peeters , die de mosterd op haar beurt haalt bij een andere bron (zie artikel). In dit artikel gebruikt men om te beginnen een definitie van hittegolf die verschilt van de onze. Wie het oorspronkelijke artikel leest begrijpt dat dit is om te kunnen vergelijken tussen de diverse landen in Europa. Maar uiteraard is daarmee meteen de inhoud van het artikel misleiden. Men acht de kans, kort samengevat, groot dat hittegolven (volgens hun maatstaven!!!) 3 tot 4 keer meer zullen voorkomen door de klimaatverandering dan pakweg 100 jaar geleden. Meer nog, dit is geen voorspelling, dit is de realiteit en is nu reeds het geval...

Wat er ook van zij, het lijkt me vreemd. Temeer op basis van onze hittegolf definitie deze trend niet echt vastte stellen is! Hieronder is een overzicht gegeven op basis van de KMI gegevens per decade (meerdere hittegolven in 1 jaar worden apart gerekend!):

1900-10 : 0
1911-20 : 2 
1921-30 : 5
1931-40 : 3
1941-50 : 8
1951-60 : 3
1961-70 : 0 
1971-80 : 2
1981-90 : 1
1991-2000 : 5
2001-2010 : 5
2011-2020 : 2 (indien de huidige een feit wordt, anders 1!)

Nog anders gezegd voor de periode 1900-1999: voor 1950 waren er 18 hittegolven, na 1950 15 !! Voor de gein kunnen we ook het aantal dagen hittegolf tellen voor beide intervallen, en dan komen we voor 1950 aan 175 hittegolf dagen en na 1950 aan 152 hittegolfdagen!!

Het moge duidelijk zijn dat deze reeks in tegenspraak is met wat het artikel in de kwaliteitskrant HLN en diens bronnen suggereren. Wat er ook van zei, op zijn minst toont dit aan hoe gevoelig dergelijke trends zijn tov de gebruikte definitie! Wanneer we dus de officiële KMI/KNMI definities gebruiken, dan is er op het eerste zicht weinig aan de hand. Van een extreme toename van de hittegolven zoals we ze hebben beschreven is alleszins geen sprake voorlopig.