zondag 27 oktober 2013

Stormy Monday...

De storm voor morgen blijft gehandhaafd (zie eerdere berichtgeving op deze blog en, de technische achtergrond op deze link). 

De stormkern bevindt zich nog over de Oceaan en diept zich nu razendsnel uit om vanacht over Engeland aan te komen. Morgenvroeg trekt de kern snel de Noordzee op en tegen de middag bevindt de kern (rond 970 hPa) zich nabij Denemarken. De stormkern werd oorspronkelijk wat dieper berekend en ook wat later bij ons, waardoor we uiteindelijk een iets minder gevaarlijk scenario zullen kennen.

Doch nog steeds is er over gans het land kans op windstoten rond 100 km/h, in het uiterste westen en aan zee tot lokaal ca. 110 km/h. Dit zijn geen dramatische waarden en tot catastrofes zal het dus niet komen, doch windschade zal evenwel verspreid zijn morgen! Piek tussen 04h en 08h, daarna snel minder wind (het is een kleine storm in omtrek). Op zee staat een volle 10 bf morgenvroeg, een 'zware storm dus'. De gebieden die het harder te verduren zullen krijgen zijn het uiterste zuiden van Engeland, het noordwesten van Nederland en later ook delen van Denemarken. In die gebieden zullen ze ook storm tot zware storm te verduren krijgen en pieken de rukwinden tot 130-140 km/h, wat voor zware stormschade zal leiden in die gebieden...

Zoals alle weerfenomenen wordt deze storm uiteraard ook weer fel gehypet in de media. We mogen morgen dus wel weer verwachten dat 'het allemaal nog wel mee viel' en het 'minder is geworden dan voorspeld'. Tja, als je steeds voor een storm bijna de apocalyps aankondigt, is het achteraf uiteraard altijd minder dan verwacht..

Maar het is en het blijft een klassieke najaarsstorm met in sommige gebieden van West-Europa waarschijnlijk zware stormschade. Ook al ontsnappen wij Belgen net aan het zwaarste..

donderdag 24 oktober 2013

Storm maandag en de invloed van TD Lorenzo

De storm voor maandag aanstaande wordt voorlopig in de modellen aangehouden, waarbij evenwel moet opgemerkt dat het exacte traject, en dus de invloed van de storm op ons land,  nog onzeker is. De kans op een volle storm, kracht 9 tot zware storm 10 over de Noordzee lijken vrij groot te zijn. Hoever de zware windstoten het land binnentrekken moeten we nog afwachten maar rukwinden tot 90-100 km/h zijn zeer reëel en houden schade in bij de nog loofdragende bladeren.

Interessant is het feit dat de stormdepressie over de Atlantische deels in interactie komt met de restanten van tropische storm Lorenzo (inmiddels slechts een tropische depressie meer). Wat dit voor gevolg heeft voor de uitdieping van het stormlaag is onduidelijk, maar mogelijk zorgt dit voor een extra input van wat latente warmte. Erg veel zal het niet zijn gezien de beperkte omvang en gedegradeerd karakter van de ex-tropische storm, maar ik vind het desalniettemin het vermelden waard. Hieronder het procces van interactie in het GFS model op kaartjes welke ik voor deze gelegenheid aanmaakte...

Vandaag is de tropische depressie te herkennen aan een gesloten klein lagedrukgebied, gevuld met zeer hoge TE850 waarden (veel latente warmte dus).

 Tegen morgen zien we de TD in de buurt komen van het polaire front (of is het andersom) waarbij de eerste tekenen van cyclogenese zichtbaar zijn helemaal links op de kaart benoorden de TD.

 
 Op zaterdag is de cyclogenese steeds duidelijker en komt het polaire front onder de invloedssfeer van de TD.
 
Tegen zondag is er sprake van snelle uitdieping op het polaire front (racyc) waarbij een deel van de latente warmte wordt meegesluerd in de ontwikkelende warme sector en warm conveyor band. Dit is het punt dat enige positieve feedback kan meespelen vanuit de TD.

 Laat zondag is de sprake van een diepe stormdepressie welke nog volop in ontwikkeling is (= uitdiepen) en nog niet is geoccludeerd. In de loop van maandag trekt de diepe kern (rond 965 hPa) over oostelijk Engeland waarbij het net geen 'kanaalrat' zou worden.




Storm op komst?

Kleinschalige stormdepressies kunnen we pas zo'n 24 uur met redelijke nauwkeurigheid voorspellen. Althans hun exact traject en dus ook de regio met de zwaarste rukwinden. Maar desalnietemin wil ik toch nu al de aandacht trekken naar zondag of maandag. Zowel het Europese als Amerikaanse weermodel berekenen de doortocht van een secundaire frontale stormdepressie welke in onze buurt zou langstrekken. Het Europees model berekent deze op zondag en het Amerikaanse model op maandag. In feite gaat het om twee systemen welke beide modellen verschillend berekenen, de eerste laat het systeem zondag in volle kracht langstrekken, het tweede model deze van maandag. In het slechtste geval is het dus op beide dagen prijs...

Rukwinden rond 90-100km/h zijn mogelijk maar dat kan iets meer zijn ook. Zoals gezegd is het nu nog te ver. Maar dergelijke windstoten zijn zeer gevaarlijk bij vegetatie die voor een groot deel nog in blad staat. De kracht van de wind op een oppervlak heeft een vrijwel kwadratische impact op een oppervlak. Rukwinden die inslaan op een lege kruin zijn een pak minder gevaarlijk dan bij een boom met vrijwel volle kruin. M.a.w, de periode zondag-maandag dient nauwlettend in het oog gehouden worden.
Noot: het is niet onmogelijk dat tropische cycloon Lorenzo een rol gaat spelen in het verhaal, zeker voor de eventuele storm op maandag. Een deel van de energie zou eventueel kunnen meespelen in de zich nog te vormen golf rond zaterdag over de Atlantische Oceaan. echter: a/ geenszins is dit zeker en b/ ik wil nu al de dames en heren van de media smeken om niet aan te kondigen dat een (ex) tropsiche storm op ons afkomt... dank u!

maandag 21 oktober 2013

Drummen op de Stille Oceaan...

Het is drummen over de westelijke Stille Oceaan waar 3 tropische systemen actief zijn. Orkaan Francisco is over z'n hoogtepunt heen en is even cat5 geweest, de hoogst mogelijke kracht. TC Lekima zwelt verder aan en zet koers richting noordwesten en tenslotte is er nog tropische depressie 27 welke voorlopig weinig actief is.

Een groot contrast met wat we dit jaar zagen over de Atlantische Oceaan, waar het eer erg rustig orkaanseizoen was, tegen de verwachtingen van het NHC in...



Tornado outbreak van 20 oktober jl.

Gisteren was er sprake van vermoedelijk 3 tornado's in de Benelux en vlak daarbij. Een eerste kwam voor over Nederland in de buurt van Drunen/Elsthout. Even later werd schade aangericht in de buurt van Bailleulin het noorden van Frankrijk vlakbij de Belgische grens, welke mogelijk ook veroorzaakt werd door een hoos, en daarna trok vermoedelijk een derde hoos over de streek van Gits/Hooglede in West-Vlaanderen.

De schade bleef, afgaande op de beelden in de media, eerder beperkt en doen denken aan windhozen van het type EF0/EF1 op de schaal van Fujita. Onderzoek ter plaatse moet uitsluitsel geven, ondergetekende doet op dinsdag een onderzoek ter plaatse in naam van het KMI.

De radar van Zaventem (bron: KMI/Belgocontrol) toont de supercell over het zuiden van Nederland. 


Ook de supercell over West-Vlaanderen is goed herkenbaar op de radarbeelden.


Telkens werd de windschade veroorzaakt door een zgn. 'low topped supercell'. De term supercell staat voor het feit dat de stijgstroom in de onweersbui roteert. De oorzaak daarvan is complex maar heeft veel te maken met de windshering in de atmosfeer, in dit geval vooral de sterke windtoename met de hoogte en de nabijheid van een sterke straalstroom.

De termen 'low topped ' geven aan dat de toppen van de supercell niet zo hoog uitgroeien dan klassieke zomerse supercells. Dit type supercell komt bij ons vooral voor in situaties met met relatief lage onstabiliteit maar hoge shear, zgn.  "High Shear/Low CAPE" situaties. Vooral de periode oktober-maart is daar gunstig voor. De meeste windhozen worden in de Lage Landen veroorzaakt door dit type onweer. Het is m.a.w helemaal niet zo dat (zware) windhozen vooral voorkomen in de zomer wanneer het warm en onstabiel is. In zo'n situaties is in onze regio dan vaak voldoende onstabiliteit maar weinig windshear.

Voor supercells/windhozen is veel shear onmisbaar. Dus beter veel shear en weinig CAPE dan omgekeerd.

Het gevaar gisteren werd door door de severe weather outlook goed voorzien, met expliciete vermelding van kansen op low topped supercells. Door het gebruik van specifieke weerparameters berekend door weermodellen kunnen situaties worden voorzien waarbij deze onweersbuien meer kans maken dan anders. Hieronder enkele weerkaarten berekend door het GFS weermodel. De windshear is duidelijk nadrukkelijk aanwezig, in combinatie met een zekere aanwezigheid van onstabiliteit.





Voor morgen dinsdag dient er zich opnieuw een potentieel gevaarlijke situatie aan over de oostelijke regio's maar dit dient te worden opgevolgd. Op deze link kan u eventuele waarschuwingen raadplegen.

zondag 20 oktober 2013

Dinsdag nazomer?

Aan de oostflank van een uitgestrekt depressiegebied over de Oceaan blijft de aangevoerde lucht uitgesproken zacht. De komende paar dagen komen de maxima niet onder 17 à 18 graden maar op dinsdag lijkt het helemaal los te gaan met lokaal maxima tot 22 graden. Het 'dagrecord' zou dan lokaal gesneuveld kunnen worden maar uiteraard hebben dagrecords geen enkele waarde. Het komt immers nog wel eens voor dat we in de 3de decade van oktober een 22 à 23 graden halen, zij het erg sporadisch. Alles moet ook meezitten want een naderend koufront kan roet in het eten strooien. 

Zowel het Europese als het Amerikaanse weermodel zijn voorlopig vrij optimistisch en laten het front tot de late namiddag/avond golven ten westen van ons met over België brede opklaringen. In de loop van de namiddag zou het dan wel snel zwaarbewolkt worden gevolgd door regen (beste papieren dus voor de oostelijke streken).

De passage van het koufront betekent echter geen einde aan het zachte weer. Zolang de hoogtetrog west van het continent blijft liggen, kan zuidelijke zachte lucht ons land bereiken. Het wordt intussen steeds duidelijker dat we steeds meer in de greep komen van een strakke westelijk regime in de hoogte, met andere woorden, een klassiek herfstpatroon begint zich af te tekenen op de weerkaarten met regelmatig regen of buien en steeds wind. Op termijn is dit een gunstige setting voor herfststormen maar dit is nu nog niet uit te maken...

vrijdag 18 oktober 2013

het weer grote boosdoener voor files

Het was deze week opnieuw opnieuw goed prijs op de weg met dagelijks, vooral 's morgens, lange files. In vergelijking met enkele weken terug is het fileleed spectaculair gestegen. Erg vreemd is dit niet want oktober wordt niet voor niets 'filemaand' genoemd. Daar zijn diverse redenen voor. Eerst en vooral komt dan pas goed het verkeer op gang na een rustige periode tussen juni en september. De mensen zijn terug van vakantie en het academiejaar komt eveneens op gang. Daarnaast is het 's morgens nog lang donker door het nog geldende zomeruur. Maar vooral het weer is vaak de spelbreker want oktober staat bekend om zijn mist en regen. Zeker de combinatie van deze laatste twee factoren (mist/regen en weinig licht) is vaak moordend, soms zelfs letterlijk.

Over het algemeen, dus ook in de rest van het jaar, is het weer dé grote spelbreker. We hoeven daarvoor maar te kijken naar de belangrijkste files van de laatste jaren. De tabellen hierna geven de top10 van langste files weer, zowel voor België als voor Nederland

Het mag duidelijk dat sneeuw de lijst met voorsprong domineert. Sneeuw, zelfs weinig, is in het huidige dense verkeer veelal fataal. Zeker wanneer de sneeuw valt in de spits en over gebieden met belangrijke verkeersassen zorgt dit zeer snel en per definitie voor monsterfiles. Veel hangt ook af van de strooidiensten en het feit of de sneeuw al dan niet voorspeld was, maar dan nog is fileleed niet te vermijden. Bovendien zorgt significante sneeuw tijdens de spits ervoor dat ook strooidiensten vast zitten in het verkeer.

Vaak wordt gerefereerd naar landen met vaak sneeuw (Scandinavische landen, Alpen,...) waar sneeuw nauwelijks verkeersproblemen levert. Maar hier speelt de factor 'gewenning' en 'aangepast rijgedrag' een grote rol, alsook de type voorbereiding. In deze landen wordt vaak een andere preventieaanpak gehanteerd waarbij bv. meer sneeuwruimers worden ingezet en ook zwaar verkeer wordt verboden zodat vrachtwagens in schaar op hellingen vermeden worden. Bij ons zorgen vrachtwagens welke de hellingen in de Ardennen niet opraken en soms in schaar komen te staan, voor een sneeuwbaleffect want dan zit het verkeer pas goed vast! Gewenning is ook een belangrijke factor want eerlijk is eerlijk, wij Belgen zijn amper in staat degelijk in sneeuw te rijden en velen onder ons zitten kortweg 'bang' achter het stuur. Ook rijden vele chauffeurs onnodig zeer traag in de sneeuw, wat dan weer tot ergernis zorgt voor mensen die iets sneller willen rijden en dienen in te halen, wat op zijn beurt weer voor gevaarlijke situaties zorgt.

Zeker de eerste paar sneeuwsituaties van de winter zorgen voor veel problemen. In een sneeuwrijke winter zien we dat het verkeer toch ook een zekere vorm van gewenning vertoont waardoor het allemaal iets vlotter verloopt.


top 10 Nederland
(bron: http://www.cijfers.net/file_02.html)

 top 10 België

(bron: http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=DMF20121206_061)

Hoe dan ook, de impact van het weer op het verkeer neemt toe, simpelweg omdat het dense verkeer een steeds kleinere buffer kent voor anomalieën. Was er vroeger enkel nog sprake van 'sneeuwfiles, tegenwoordig kennen we ook al de 'regenfiles'. En regen kan nu niet echt een 'abnormaal' en weinig voorkomend verschijnsel genoemd worden in onze streken. Ondanks de mist van de laatste dagen is mist toch een weerverschijnsel dat de laatste jaren steeds minder voorkomt. Dit is wetenschappelijk vastgesteld en heeft alles te maken met de afgenomen luchtvervuiling (uitlaat fabrieken etc). Mist heeft immers kleine condensatiekernen nodig om zich te vormen en die komen in de meer zuivere lucht steeds minder voor, waardoor de mistdruppeltjes zich moeilijker kunnen vormen. Het is dan ook al lang geleden dat we rampzalige kettingbotsingen kenden. Op 27 februari 1996 lieten 9 mensen het leven na een zware botsing in dichte mist bij Kruishoutem waarbij zo'n 200 wagens betrokken waren en er brand uitbrak in de file.

woensdag 16 oktober 2013

"the big storm"

Op 16 oktober 1987 trok een historisch zware storm over delen van de Engeland en Noord-Frankrijk. Er werden rukwinden tot 200 km/h geregistreerd. Zo'n 22 mensen lieten bij de storm het leven.

Vlak daarna kwam erg veel kritiek op de Britse weerdienst omdat deze storm slecht was voorspeld. Weerman Micheal Fish weerlegde in zijn weerpraatje ervoor de komst van een 'hurricane' (video). Hij had uiteraard gelijk dat een orkaan niet op komst was, maar problematisch was dat ook de komst van een klassieke extratropische zware storm over het hoofd werd gezien. Klaarblijkelijk berekende de modellen een verkeerde koers en de zwaarste winden werden voorzien voor het continent. Bovendien werden de extreem zware windstoten slechts in een klein deel van de storm gemeten, op 'mesoschaal' niveau en zeker in die tijd waren, de globale modellen niet in staat dergelijk kleinschalige fenomenen op te pikken en te voorspellen. 

Na deze storm kwam Keith Browning met het concept "sting jet", welke erop neerkomt dat bij zware depressies in ontwikkeling, dalende bewegingen vlag bezuiden de 'cloud head' voor extra zware windstoten kunnen zorgen, georganiseerd in kleinschalige banden. Dit was dus het geval bij deze storm, mogelijk ook bij andere legendarische stormen zoals de storm van 25 januari 1990.



dinsdag 8 oktober 2013

Koude lucht op komst...

Is het nu nog zo'n 10 graden op 850 hPa, met maxima over de Lage Landen rond 18°, dan koelt het tegen woensdagavond af naar het vriespunt op dat niveau. Ook aan de grond zullen we dat uiteraard merken, met zeker vanaf donderdag amper maxima tot een graad of 12.

Nog harder zal het gaan over delen van de Alpen, alwaar het vriesniveau in de loop van donderdag zal zakken richting 1000m of wat lager. Er kan daar best zo'n 20 à 40 cm sneeuw gaan vallen in diverse regio's. Een tweede impuls van nog meer winterse kou bereikt het Euroaziatisch continent eind deze week, begin volgende week, wanneer een diep lagedrukgebied over Siberië koude polaire lucht naar het zuiden stuurt. Dit is echter voor delen van Scandinavië en het westen van Rusland.

En zo is de winter 2013-2014 officieel begonnen. Een winter welke volgens diverse media opnieuw 'de koudste zal zijn in 100 jaar'. Yeah, right....jullie kunnen uiteraard blijven proberen uzelf belachelijk te maken...

donderdag 3 oktober 2013

Late impuls van zwaar onweer over het westen van frankrijk

Nu de blokkerende hoogterug traag maar zeker opschuift naar het oosten, kan de vochtige en relatief warme oceaanlucht stilaan het continent verder doordringen. Gisteren lukte dit reeds over delen van Portugal, vandaag is het westen van Frankrijk aan de beurt. De Airmass RGB opname hiernaast toont een mooi voorbeeld van een onweeruitbarsting over noordelijke Portugal/Spanje door algehele lifting aan de voorzijde van de naderende depressie. Het koufront is op dit beeld zichtbaar over Portugal en de onweersbuien ontwikkelen zich in de prefrontale warme luchtmassa. Door de naderende depressie en bijhorende uitgesproken hoogtetrog loopt de wind in de hoogte (en windshear) hoog op en dit is te herkennen aan het langgerekte karakter van de onweersplukken (witte stippen op het beeld). Best een agressief plaatje dit waarbij supercells perfect thuis horen...
Ik heb hieronder enkele GFS kaarten geplaatst van eigen makelij waarop de voornaamste parameters zijn samengebracht (ingredient based concept) als het om onweer gaat en de potentiële hevigheid ervan.

Een belangrijke composiet is deze hieronder waarop de absolute vochtigheid is weergegeven in de onderste 500m (gem. mengverhouding in g/kg) met groene lijnen. Vochtige gebieden zijn groen ingekleurd. Over de Lage Landen is het morgennamiddag nog kurkdroog met waarden onder 9 g/kg. In het westen van Frankrijk is dit al ruim 12 g/kg. Een tweede essentiële parameter is de voorwaardelijke onstabiliteit welke is weergegeven met streeplijnen (zwart voor lage waarden, rood voor onstabiele waarden). De blauwe lijnen tenslotte zijn de hoogtelijnen op 700 hPa. Waar de CAPE 1000 J/kg haalt, is een punt-streeplijn ingetekend in paars. De kaart toont de advectie van voorwaardelijk onstabiele lucht uit het Iberisch Schiereiland met waarden tussen 500 en 850 hPa rond 7°/km. Erg veel is dit niet maar vanaf 6.5° spreken we toch van een onstabiele configuratie, los van het aanwezige vocht en dus bijhorende eventuele CAPE. Beide staan dus los van elkaar en dat wordt vaak vergeten. In dit geval is de onderste luchtlaag vrij vochtig wat resulteert in een CAPE tussen 1000 en 1500 J/kg in westelijk Frankrijk.


Onderstaande kaart geeft de CAPE weer alsook de stroming op 500 hPa (grijze windsymbolen). Deze weergave laat in één oogopslag zien waar überhaupt zwaar weer mogelijk is, en vooral 'waar niet', een zeer lokale uitzondering daargelaten. Waar de stroming in de middelbare niveaus zwak is, moet men niet meteen rekening houden met grootschalige problemen door onweer. De 06km shear is tevens aangegeven met de rode (>20m/s) en paarse lijn (>28m/s). De 20m/s treshold is een goed richtgetal om gebieden aan te geven waar de kansen op organisatie sterk toenemen. De gele ingekleurde gebieden zijn zones waar de CAPE en shear voldoende groot zijn en tevens samenvallen (CAPE>1000 en 06km shear >16m/s).


Onderstaande kaart toont de waarde van een samengestelde index waarin zowel shear, onstabiliteit als CIN aanwezig zijn. Hoge waarden duiden op verhoogde kansen op zwaar onweer, vooral aangaande hagel en windschade.


De configuratie lijkt fel op een spaanse pluim en de peilingen van Bordeaux (3/10-00z) laat inderdaad een Elevated Mixing layer (EML) zien, karakteristiek voor een Spaanse Pluim. De EML is op de peiling te herkennen aan de sterke lapse rate tussen 950 en 450 hPa en de droge luchtlaag (gemengde luchtlaag) tussen 950 en 850 hPa). Let op deze peiling trouwens op de sterke hoogtewind en sterke windruiming met de hoogte.

De Spaanse pluim zal echter nauwelijks tot over de Lage landen reiken morgen en bovendien komt de meest onstabiele lucht aan tegen donderdagnacht. Ik verwacht bijgevolg bij ons niet meteen erg grote problemen  al is hoogteonweer zeer zeker mogelijk. Ook kan er een flinke plens water vallen vlak voor het koufront in de prefrontale TE850 tong, getuige ook onderstaand PW kaartje waarbij de potentiële verticale waterinhoud oploopt naar een best aardige 40 mm!





woensdag 2 oktober 2013

Even dipje, daarna tot half oktober opnieuw mooi najaarweer!

Het hogedrukgebied over Scandinavië welke ons thans het zeer stabiele weer levert, pakt de komende dagen z'n koffers. Franse storingen zien daardoor de kans binnen te dringen over de Lage Landen. De eerste tekens zijn nu al buiten te zien.

Geen paniek echter, dit weekend bouwt een nieuw krachtig hogedrukgebied zich echter alweer op over onze streken en het lijkt er sterk op dat deze nieuwe cel ons gans volgende weekgezelschap zal brengen. In tegenstelling tot deze week lijkt de stroming minder krachtig uit het oosten te komen omdat de kern dichter bij ons blijft. Dit heeft tot gevolg dat de wind minder schraal zal aanvoelen als nu, anderzijds is de kans op ochtendgrijs dan wat groter. 

Na de buien van morgenavond en deels vrijdagmorgen moeten we dus rekening houden dat het daarna opnieuw grotendeels droog zal blijven tot volgende week zondag. Met wat geluk krijgen we hierbij ook nog eens flink wat zon. De aangevoerde lucht is koud van oorsprong en de zon zal opnieuw alles uit de kast moeten halen om het kwik overdag op te trekken tot aangename waarden van zo'n 17 à 18 graden. 's Nachts wordt het koud met minima rond zo'n 5 à 6 graden.