vrijdag 30 december 2011

eerst dag 2012 erg zacht...

In een brede warme sector kan het kwik zondag, de eerste dag van het nieuwe jaar, lokaal klimmen tot zo'n 13°, wat, moet het gezegd, enorm zacht is. Misschien breken we hiermee wel het dagrecord maar veel waarde heeft zo'n dagrecord niet. Beter is te kijken naar de records rond deze periode en dan zien we toch waarden tot 15 en bijna 16°. Deze waarden kunnen enkel bereikt worden nabij krachtige depressies omdat zo'n hoge temperaturen er niet komen door de zonneschijn daar deze nu te zwak is. Deze zachte lucht moet dus in deze periode van het jaar echt worden aangevoerd uit warmere oorden en dit is dit keer niet anders.

Later op zondag komt een koufront door en wordt deze zachte lucht weggespoeld, maar vrees evenwel niet voor vrieskou want ook deze staat tot midden januari niet op het programma. De voorspellers van de "horrorwinter" staan intussen uiteraard met hun broek tot op de enkels en zijn naarstig op zoek naar een 'verklaring' waarom hun horrorkou er niet is gekomen.

Het staat intussen vrijwel vast dat de gemiddelde temperatuur van december met een teveel van 2° zal afklokken en de maximumtemperatuur was zelfs bijna 3° te warm. Met de superzachte dagen die nog resten zal dit niet meer veranderen, wel integendeel. Overigens zijn de laatste maanden (zie grafiek) in Brussel reeds te zacht geweest met een overschot over de laatste 3 maand van bijna 3 graden. De natuur is in de war en de mensen straks ook vrees ik. Toch een prettige start van het nieuwe jaar gewenst!

En o ja, wie benieuwd is naar de omstandigheden in de overgang van oud naar nieuw: het wordt een belachelijk zachte nacht met waarden tot 10 graden en lokaal meer, daar tegenover staat een betrokken hemel en af en toe motregen bij een goed voelbare wind. Het kon veel erger, niet..?

dinsdag 27 december 2011

vorstdag...of toch maar een ijsdag?

Deze avond in het VTM nieuws luidde het van de weervrouw van dienst dat december 2010 een 12 tal vorstdagen telde, "dat zijn dagen waarop het ook overdag vriest". Wel...even zeer basic meteo herhalen: een vorst dag is een dag waarop de minimumtemperatuur over het vriespunt blijft. Minimum dus, dus overdag kan het kwik zonder probleem positief worden. Wanneer ook de maximumtemperatuur onder het vriespunt blijft, dans spreken we van een IJSdag. Dit voor de goede orde...

En het ging er dus om dat december 2011 geen enkele vorstdag telde...

donderdag 15 december 2011

Piet slaat weer toe

De man die zich "weerman" noemt en weerpraatjes maakt voor het grote publiek, Piet Paulusma genaamd, slaat weer toe. In zijn weerpraatje, waar hij overigens niet terugschrikt voor het gebruik van onbestaande termen als 'orkaanbuien enzo, heeft hij het over de storm die er 'opeens ' niet meer is. Uiteraard had de man eerder deze weer zwaar stormweer voorspeld voor Nederland zonder veel nuance...

Reden waarom het opeens niet tot storm zal komen, lees goed..."uiteindelijk was vanochtend geen spoor meer te vinden van de storm." Nee Piet, vanochtend was er geen spoor van die storm, correct....omdat hij nog moest ontstaan!!!! Vraag morgen maar eens aan de Fransen en Duitsers vanwaar al die omgewaaide bomen vandaan komen. Juist, één adres...Piet Paulusma..de weerman van Nederland...

woensdag 14 december 2011

Gemodificeerde polaire lucht

Vandaag werd vanuit diverse regio's vanuit diverse regio's smeltende sneeuw gemeld, soms vat matige intensiteit. Uiteraard bleef deze sneeuw met een bodemtemperatuur ruim boven nul niet liggen maar dat er überhaupt sneeuw valt is al een verrassing op zich.




Dat er sneeuw valt bij temperaturen onder nul en regen bij temperaturen boven nul is uiteraard te zwaar door de bocht, want het licht allemaal wat complexer. Wie er meer wil over weten kan terecht bij mijn Wintergids. Maar het komt er in grote lijnen op neer dat, wanneer de lucht niet verzadigd is met vocht, vallende sneeuwvlokken hoog in de lucht (en ja, regen begint veelal als sneeuw in ons land, zelfs in de zomer) deels verdampen (ha ja, want de lucht is niet verzadigd). En bij het verdampen gaat de lucht een beetje afkoelen, want dat is nu eenmaal de fysica (om te kunnen verdampen heeft zo'n molecule energie nodig en die haalt hij dus uit de warmteenergie van de lucht zodat de lucht afkoelt. Nu zal 1 deels verdampende (of sublimerende) vlok uiteraard niet veel effect hebben, maar miljarden van die vlokken wel natuurlijk. En zo zien we soms dat, wanneer het vriesniveau in de atmosfeer niet erg hoog ligt, bv slechts op enkele 100den meter hoogte, dit verdampingsprocces het vriesniveau naar beneden trekt. Zo laag soms dat de vallende sneeuw nog niet geheel is gesmolten alvorens ze de bodem bereikt en dan spreken we van smeltende sneeuw. Hoe heviger de neerslag, hoe sterker dit proces zich voltrekt. Dit was vandaag ook het geval. Soms is dat proces zo sterk dat ze in staat is om zelfs voor blijvende sneeuw te zorgen, vooral dan als ook de bodem koud genoeg is...

Nu zijn we als voorspellers uiteraard bekend met dit fenomeen maar desalniettemin toonden de weermodellen een te "warme" atmosfeer met een vriesniveau rond 900m.

Hieronder een algoritme welke ik zelf heb samengesteld via het GFS weermodel waarop de kansen op sneeuw worden berekend, rekening houdend met de gemiddelde temperatuur van de luchtlaag (dikte) en de temperatuur. Om het effect zoals hierboven beschreven te illustreren gebruiken we o.a de natteboltemperatuur (Tw). Deze houdt immers rekening met het afkoelingsproces van de lucht wanneer daar neerslag door valt..



Zoals te zien geeft het model een te warme atmosfeer voor (smeltende sneeuw) in zowat alle gebieden. Ook wanneer we de Tw2m bekijken zien we een te warme atmosfeer, het model had eerst en vooral minder buien verwacht en bovendien (deels daarmee gekoppeld) een warmere atmosfeer met een Tw2m tot 6°. Daar krijg je natuurlijk geen sneeuw mee, zelfs geen smeltende...


Daarnaast wil ik nog aangeven dat de ons overspoelende polaire lucht vanuit een totaal atypische hoek komt. Normaal bereikt ons maritiem polaire lucht vanuit de noordelijke hoek en dus meestal vanaf de Noordzee, zoals hieronder te zien is...

Deze keer heeft een erg uitgestrekt lagedrukgebied welke reeds dagen aanwezig is over het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan, en waarin zeer diepe stormkernen, aanwezig waren, het voor elkaar gekregen om van oorsprong continentale polaire Canadese lucht in sneltreinvaart tot bij ons te krijgen in amper enkele dagen tijd. Uiteraard is deze luchtmassa veel van zijn eigenschappen kwijt: de lucht is ten eerste niet meer continentaal maar maritiem na 1000den kilometer stromen over een vochtige oceaan, en uiteraard is de luchtmassa danig opgewarmd. We spreken dan van 'gemodificeerde' lucht. Ondanks zijn modificatie is deze lucht, in tegenstelling met gewoonlijk, toch nog erg polair en koud. Met dus smeltende sneeuw in een zonaal regime als resultaat...

Hieronder de evolutie van deze luchtmassa....

Karim Hamid

dinsdag 13 december 2011

Storm of geen storm?

De modellen blijven het lastig hebben met de uitdiepende randstoring die vrijdag de kusten van West-Europa zou bereiken. Vreemd is dat niet uiteraard, het is nog ruim 70 uur ver en zo'n randstoring is een relatief klein ding waarmee modellen het altijd wel moeilijk hebben...



Karim Hamid

maandag 12 december 2011

Stormweek

We gaan een onstuimige week beleven en dit begint vannacht al met een eerste storm. Een diepe depressie doet bij ons de gemiddelde wind over land toenemen tot 7 bf wat veel is voor het binnenland. Op de Noordzee gaat het zeer zwaar stormen (10 bf). Rukwinden tot 80 à 90 km/h als richtwaarde.

Volgende gevaarlijke situatie is deze van vrijdag. Een randstoring diept zich uit over de oceaan nabij de straalstroom. Aangezien het om een kleine kern gaat is het exacte traject erg belangrijk, veel meer dan de uitgestrekte stormdepressie van vannacht waarvan het sterke windveld ons niet kan missen. Van run tot run wijzigt de koers van dit lagedrukgebied nog wat maar de laatste paar runs van GFS geven de kern over Nederland met het sterkste windveld over het noorden van Frankrijk. Ook ECMWF gaf de kern over het noorden van Nederland. In het krachtige windveld loopt de gemiddeld wind landinwaarts mogelijk tijdelijk op naar stormachtig met windstoten tot 120 a 130 km/h , uiteraard allemaal in de voorwaardelijk wijze! Het is uitkijken naar wat er gebeurt achter de depressiekern.

Immers, in tegenstelling tot de depressie van vandaag komen we vrijdag mogelijk onder de krul van de depressiekern zelf aangezien deze zo dichtbij trekt. Dit kan nog felle windstoten opleveren in de postfrontale onstabiele lucht, al dan niet met veel dry air intrusion in de hoogte. Mogelijks trekt er ook nog een secundaire vore door een tijd na de eigenlijke kern, zoals o.a GFS al enkele runs weergeeft met dan tijdelijk een toename weer van de wind uit west tot noordwest. Voor de kusten is dat een bijkomend gevaar. Allemaal zaken die we nauwgezet in het oog moeten houden, en dus houdt u best deze blog in de gaten voor verdere updates.... Trekt de depressiekern wat verder noordwaarts, zoals ECMWF vanmorgen gaf, dan kan het zwaarste windveld zomaar over de Benelux trekken...

Karim Hamid

vrijdag 9 december 2011

sterke westcirculatie - edit-

Het moet toch enkele jaren geleden zijn dat we zo'n sterke en constante westcirculatie hebben meegemaakt want tot eind volgende week zijn er spectaculaire dingen te beleven op de Atlantische Oceaan, met mogelijk kwalijke gevolgen later voor delen van West-Europa...

We mogen niet vergeten dat deze slingerende westcirculatie al weken actief is, zonder dat wij daar veel van merkten, aangezien Europe van dit geweld gespaard bleef dankrij een persistente hogedrukblokkade. Maar sinds deze blokkade definitief werd weggespoeld kregen we meteen te zien waar een zonaal regime voor staat. Gisteren kregen delen van de Britse Eilanden en later Denemarken nog hun deel met rukwinden in de hogere gebieden (rond 1200m hoogte) van ruim 250 km/h wat uiteraard abnormaal veel is, op zee stond even 12 bf, orkaankracht!

Maar dit weekend even rust op de weerkaart met een mobiele rug van hogedruk in de hoogte zoals bovenstaande kaart duidelijk aangeeft. Echter, helemaal links op de kaart zien we alweer een stomende sterke westcirculatie op gang komen.

Tegen dinsdag is deze zeer sterke circulatie erg krachtig geworden met als gevolg sterke uitdieping van een lagedrukgebied nabij de Britse Eilanden. Let op de zeer koude lucht die vanover Canada de oceaan wordt opgestuwd met een T500 van -45°. Niet vreemd dan uiteraard dat op het grensgebied tussen deze erg koude lucht en de zachte lucht op dezelfde hoogte over de Oceaan er een erg sterke straalstroom wordt gevormd... Hieronder de bijhorende grondkaart met alweer extreem lage luchtdruk bij Schotland...

Het kan nog erger. Vooral wanneer kleine randstoringen gaan uitdiepen bij de straalstroom. Tegen het 2de deel van de week zakt de straalstroom met bijhorende barokliene zone verder zuidwaarts en bijgevolg krijgen de meer zuidelijke gebieden dan te maken met de eigenlijke depressiekernen zelf. We zien hieronder op zaterdag een zeer sterke verstoring van het isohypsenveld op de oceaan op 500 hPa. Dit is altijd extreem gevaarlijk want duidt op krachtige 'rapid cyclogenese'.

Dit wordt eveneens benadrukt in het dichtheidsadvecieveld waarbij wen nabij dit gebied een extreem krachtige dipool zien van positieve & negatieve advectie, een aanwijzing voor zeer snelle uitdieping van de depressie...

Hierna het berekende windveld met opnieuw vrijwel orkaankracht. Ook de verwachtte rukwinden zijn niet mis...

Let op: vooral aangaande de laatst besproken situatie vanaf midden volgende week en bijhorende potentieel zware storm is erg veel gereserveerdheid vereist. Ik doe niet meer dan het model te bespreken, los van het feit of dit uitkomt of niet. Uiteraard zijn dergelijke randstoringen, hun ontwikkeling en koers zo ver vooruit erg speculatief. Evenwel de grootschalige situatiewelke dergelijke fenomenen 'toelaat' zal waarschijnlijk wel uitkomen, temeer ook het ECMWF model dergelijk sterk zonaal patroon weergeeft (inclusief de besproken randstoring overigens). Belang van deze evolutie is wel dat deze zuidelijkere jet onze regio gevoeliger maakt voor zwaar stormweer dan voorlopig het geval was. We herkennen immers een patroon zoals bij de kerststormen van 1990 toen extreem zware stormen over Frankrijk en Denemarken trokken.

edit: grappig is dat amper een half uur na schrijven van deze blog, de randstoring in de nieuwe berekening van 12z totaal anders wordt benaderd door het model en over de Britse Eilanden wordt gejaagd met daar weer rukwinden rond 160 km/h. Dit toont nogmaals aan hoe gevoelig de atmosfeer in dergelijke sterke stromingen is voor kleine veranderingen...het wordt ongetwijfeld een spannende week, niet in het minst voor de Britse Eilanden opnieuw en misschien ook wel voor de Lage Landen!

Overigens...met al dat zonaal geweld worden de kansen op een witte kerst uiteraard wel erg klein, al hou ik me niet echt bezig met dergelijke voorspellingen...

Ik hou het voor u in het oog...
Karim Hamid

donderdag 8 december 2011

Friedhelm

Een diepe depressie, Friedhelm gedoopt door de Duitse weerdienst, zorgt voor onstuimig weer over West-Europa en het is waarschijnlijk lang niet de laatste storm...tijd voor een nieuwe screencast...

woensdag 7 december 2011

Zwaar stormweer voor Schotland en Denemarken

Reeds een tijd is een sterke westelijke circulatie van kracht over delen van de Britse Eilanden en het noorden van Europa. Onder deze circulatie en bijhorende krachtige straalstroom, met op zo'n 8 km hoogte winden tot zo'n 300 km/h, diepen krachtige stormdepressies zich systematisch uit. Eén van deze depressies zal zich de komende 24 uur uitdiepen en bereikt morgenavond de zeegebieden benoorden Schotland met kerndruk tegen 955 hPa om vervolgens net benoorden Denemarken te trekken.

Twee zeer diepe depressies zijn tegen vrijdagmiddag te zien op de weerkaart, met telkens bijna orkaankracht over zee

Actueel is van deze depressie weinig te merken en vormt zij zich op het polaire front ten oosten van New Foundland.

De depressie diept zich snel uit (rapid cyclogenese) in de rechter ingang van een krachtige straalstroom. Tegen de tijd dat de depressie in de nabijheid van schotland aankomt, bereiken de gemiddelde winden op zee 11 bf. De rukwinden zwellen aan tot zo'n 140 à 150 km/h. De zware rukwinden zullen pal op Schotland inbeuken met daar dus een 10 à 11 bf op de westkusten met erg zware windstoten. Tegen vrijdagochtend staat er een 11 bf over de Noordelijke Noordzee en dit windveld bereikt vrijdag ook de westkusten van Denemarken met ook daar gusts tot 140 km/h. Ook de noordwestkust en het Waddengebied moet zich later vandaag maar vooral vrijdag opmaken voor stormweer met een 9 bf aan zee en rukwinden van 110 à 120 km/h.

GFS berekent vlot 11 bf nabij Schotland

Overigens is het nog niet gedaan want ook de komende dagen en begin volgende week trekken zeer diepe en krachtige stormdepressies over de Atlantische Oceaan en met een krachtige straalstroom blijft West-Europa periodiek gevoelig voor stormweer al dient elke storm afzonderlijk te worden benaderd op kortere termijn...