zaterdag 25 augustus 2018

Nazomer lonkt alweer..

Het stabiele warme zomerweer zijn we intussen al een tijdje kwijt en ook komende week blijft het wisselvallig met voldoende droge dagen.

Kijken we iets verder, naar begin september, dan zien we toenemende drukstijgingen in onze omgeving waardoor de zon opnieuw overuren lijkt te gaan maken en het opnieuw droog blijft. Daaraan gekoppeld zien we een geleidelijke stijging van de temperatuur waarbij het kwik de 24, lokaal 25 graden gaat opzoeken. Er is daarbij niet al te veel wind waardoor de eerste schoolweek wel eens het ideale nazomerweer zou kunnen voortbrengen.

Zowel het Amerikaanse als het Europese globale weermodel wijzen systematisch in die richting waardoor de kans vrij groot is.  

woensdag 8 augustus 2018

Zijn er echt meer hittegolven dan vroeger?

Het onweer van afgelopen nacht heeft de hittegolf verdreven. Ter herinnering: we gebruiken hier de term hittegolf als officiële definitie welke een periode van warm weer aanduidt van minstens 5 opeenvolgende dagen met maxima minstens 25 graden in Ukkel, en bovendien moet er tijdens de hittegolf minstens 3 keer 30 graden worden bereikt of overschreden. Vandaag wordt het waarschijnlijk geen 25 graden meer in Ukkel en daarmee duurde de voorbije hittegolf 10 dagen. De hittegolf daarvoor duurde 15 dagen. Twee hittegolven dus dit jaar en de zomer is nog niet voorbij. Maar zijn er eigenlijk meer hittegolven de laatste tientallen jaren dan pakweg begin vorige eeuw?

Daarvoor moeten we in de klimatologische gegevens duiken van het KMI. Onderstaande grafiek geeft alle hittegolven sinds 1901, verdeeld per decade.


Wat blijkt: er zijn decades geweest waar niet een zomer een hittegolf voorkwam. In de andere decades komt er wel om de paar jaar wel eens een hittegolf langs. Er zijn uiteraard opmerkelijke pieken, zoals in de decade 1941-1950, waar maar liefst 8 hittegolven geteld werden. Al geeft dit toch een ietwat vertekend beeld want 4 ervan werden in hetzelfde jaar, 1947, geteld. De laatste 3 decades valt op dat gemiddeld zowat elke 2 jaar er een hittegolf voorkomt in ons land. Kijken we naar de duur van de hittegolven (alle hittegolven samen) dan zien we een zeer variabel beeld in de 20ste eeuw met een uitschieter in de decade 1941-1950, waar alle hittegolven samen daar 76 dagen duurden. Na een relatieve afkoelingsperiode in de decades daarna, zien we sinds 1991 opnieuw langere hittegolven voorkomen, gemiddeld zo'n 49 dagen per decade. Met de opmerking dat de laatste decade in de reeks nog niet volledig is!

Wanneer we de afzonderlijke hittegolven per jaar niet optellen, maar gewoon kijken welk jaar er een hittegolf was (1 is genoeg dus), zien we een iets genuanceerder beeld (hieronder). We zien een periode van enkele tientallen jaren (1921-1960) met gemiddeld zo'n 4 hittegolven per decade. Daarna een vermindering van het aantal hittegolven (pakweg 1.5 hittegolven per decade gemiddeld) en vanaf 1991 opnieuw een gevoelige toename naar een kleine 5 hittegolven per decade (gemiddeld dus elke 2 jaar één).


Wat de gemiddelde duur per hittegolf betreft zien we allerminst een duidelijke tendens. De gemiddelde duur van een hittegolf over gans de reeks bedraagt zo'n 8 dagen (een hittegolf duurt minimum 5 dagen per definitie). Uit onderstaande grafiek valt niet meteen te besluiten dat de laatste decades, de duur van de hittegolven stijgt. De laatste decade, waar we ons dus nog steeds in bevinden, telde bijvoorbeeld 4 hittegolven waarvan de duur niet meer was dan 7 dagen. We kunnen stellen dat 4 kortdurende hittegolven een veel kleinere impact heeft op de samenleving dan pakweg 1 hittegolf die 20 dagen duurt.


Bekijken we tenslotte het aantal hittegolven per 30 jaar (hieronder), dan moeten we vaststellen dat de laatste 30 jaar er evenwel een stijging is, met de toevoeging dat deze laatste termijn nog niet voorbij is. Dus van alle 3-decade termijnen, toont de laatste wel een piek met 16 hittegolven (over 30 jaar gerekend is dat dus ruim elke 2 jaar gemiddeld een hittegolf).


Het is lastig met de cijfers hierboven een duidelijke tendens te vinden. Maar met wat we hier boven hebben aangetoond, moeten we voorlopig vaststellen dat er geen opmerkelijke stijging is, niet van het aantal hittegolven, noch van de gemiddelde duur van deze hittegolven. Wanneer we per 3 decades werken, zien we een voorzichtige stijging. Dit is in lijn met wat diverse modelstudies voorspellen, nl. een gestage stijging van het aantal hittegolven in Europa de komende 10tallen jaren. 

dinsdag 7 augustus 2018

Kans op zwaar onweer

De hitte wordt vannacht verdreven naar het oosten en zoals vaak gaat dat niet zonder slag of stoot. Overdag is er nog geen vuiltje aan de lucht maar later vanavond en vannacht komt een onweersgebied vooral over het westen van het land spoken. Op basis van de laatste informatie gaan we uit van lokaal veel water op korte termijn (Precipitable Water tot 40 mm) en lokaal felle windstoten in de orde van 90-100 km/h. Er kan ook wat hagel bijzitten maar door het hoge vriesniveau zal dat niet het probleem zijn en blijft eventuele hagel beperkt in omvang. In de loop van de nacht zal het snel weer stabiliseren. Hoe verder oostwaarts, hoe kleiner de kans op hevig onweer. Het lijkt m.a.w vooral een probleem te zijn voor het westen van het land.

Overigens blijft er enige onzekerheid bestaan want door afwezigheid van voldoende dynamiek in de hogere luchtlagen, en de zeer droge grenslaag zal het niet evident zijn om zwaar onweer te triggeren en langdurig in leven te houden. Maar de kans is dus wel degelijk reëel en lokale schade is niet uitgesloten! 

Een nieuwe onweersgolf lijkt er donderdag aan te komen, vooral dan over de oostelijke gebieden. Details kunnen nu nog niet gegeven worden maar los van het onweer kan er die dag een flinke plas regen vallen over een groot deel van het land. We spreken dan snel over 10 à 20 liter regen, en dat is heel veel op een totaal verdroogde ondergrond. Een situatie om in de gaten te houden.

vrijdag 3 augustus 2018

Einde zomerweer in zicht

Een tweede hittegolf is reeds sinds afgelopen zondag bezig (maar zal pas officieel gelden nadat we 3 dagen 30 graden halen) en zal waarschijnkijk tot volgende week woensdag duren. Deze tweede hittegolf op rij zal zo'n 11 dagen hebben standgehouden. De eerste hittegolf duurde 15 dagen. Op een kleine onderbreking na afgelopen zaterdag (toen werd de 25 graden nét niet gehaald waardoor we officieel niet mogen spreken van 1 lange aaneengesloten hittegolf) kunnen we evenwel stellen dat de huidige hittegolf officieus al minstens 27 dagen aanhoudt.

Maar daar lijkt nu een eind aan te komen. Zeker naar donderdag toe veranderen de weerkaarten drastisch en neemt depressieactiviteit de touwtjes in handen. De koelere vertrouwde zeelucht spoelt dan over West-Europa en het kwik zakt een graad of 8. We halen de dagen daarna waarschijnlijk geen 25 graden meer. De bewolking overheerst dan ook en de kans op neerslag stijgen. Kortom, het meer typisch Belgische gematigd zomerweer.

Op het eerste zicht moeten we evenwel niet opeens vroeg herfstweer verwachten. Het kwik lijkt immers dagelijks vlot de 20 graden te halen en komt sommige dagen zelfs in de buurt van 25 graden, en veelal blijft het nog steeds droog. In andere jaren zouden we dat al betrekkelijk fraai zomerweer durven noemen. Maar na een zomerse periode van zowat 2 maand zal de omslag niettemin opvallen.

En daarna?

Op iets langere termijn lijkt het nog steeds erg droog te blijven. En het kwik, dat zou traag maar zeker weer de kaap van de 25 graden naderen of misschien wel opnieuw overstijgen. Ofschoon de onzekerheid significant is op deze termijn, mogen we op basis van de laatste weermodellen voorzichtig rekening houden dat het droge weer de eerste 2 tot 3 weken gewoon aanhoudt (de droogte zelf nog langer want die is niet zomaar opgelost na enkele tientallen liter regen!) en dat het kwik gewoon op niveau blijft zodat het gevoel van zomerweer wel eens tot een eind in augustus gewoon kan aanhouden. We mogen niet vergeten dat intussen ook de zeegebieden ten westen en noorden van West-Europa danig zijn opgewarmd met een positieve afwijking tot +3 graden, wat erg veel is. Waait de wind vanuit die gebieden, dan is het vanzelf dus nu ook vaak wat warmer dan het in andere jaren bij eenzelfde luchdrukverdeling zou zijn.


Op zeer lange termijn?

Ook op zeer lange termijn (periode september - oktober) is de kans reëel dat het te warm en te droog blijft ten opzichte van de normalen. Diverse seizoensverwachtingen van grote weermodellen wijzen in die richting zoals ECMWF als UKMET Office (hieronder). We moeten altijd voorzichtig zijn met uitspraken over de zeer lange termijn, en ik ga nooit uitspraken doen zoals vandaag in de krant te lezen is. Op zich is het ook weer niet zo abnormaal dat er na een extreem warme zomer (niet alleen in België maar over grote delen van de wereld) er een te warme herfst volgt (wat overigens weinig zegt over de graad van wisselvalligheid). Het sterk opgewarmde zeewater speelt hierbij een rol.