donderdag 27 december 2012

natte en winderige jaarovergang

Als de weermodellen het bij het juiste eind hebben, beleven we een natte en vrij winderig jaareinde. Een actieve storing trekt die nacht van oud naar nieuw doorheen ons land en zal opnieuw rijkelijk met hemelwater sproeien. Dit geholpen door een stevige zuidwester met rukwinden rond 70 à 80 km/h. Voor vuurwerkliefhebbers dus allesbehalve ideale vooruitzichten.

Er is overigens al heel wat water gevallen de laatste weken en maanden. December telt actueel in Ukkel al ruim 140 mm regenwater, wat ruim 60 mm meer is dan in een normale maand. In de westelijke regio's hebben de felle herfstbuien eerder deze maand in in november nog veel meer water gelost. Gelukkig valt de de komende dagen geen teveel aan water meer, behalve dus rond oud en nieuw. daarna zou hogedruk na lange tijd van zich laten horen en lijkt een drogere periode aan te breken met normale temperaturen voor begin januari. Winterweer lijkt dus voorlopig geenszins in zicht...

vrijdag 21 december 2012

kans op wateroverlast

Er is de voorbije weken al flink wat regen gevallen. Vooral over het westen van het land is er een teveel aan water uit de lucht gevallen de laatste paar maanden en is de grond flink verzadigd geraakt. In Ukkel is vandaag al minstens even veel regen gevallen als in een ganse maand december.

Mede hierdoor zou het dit weekend lokaal wel eens fout kunnen aflopen. Vooral op zaterdag maar ook op zondag trekken actieve regenzones over ons land en er kan tussen zaterdagochtend en zondagavond regionaal zo'n 30 à 35 mm water naar beneden vallen. Een kleine halve maandsom dus op 2 dagen tijd. Dit zal het niveau van diverse stroombekkens doen stijgen. Voorlopig ziet het er niet naar uit dat grote problemen te verwachten zijn, maar lokale overlast is zeker niet uitgesloten.

Zaterdag en deels zondag lijkt trouwens door en door nat te worden en kerstshoppers zullen dat geweten hebben. De regen zal zich inzetten rond de middag op zaterdag en zal niet meer ophouden te vallen tot ergens in de loop van zondag, en bijtijds kan de regen met bakken uit de lucht vallen. Het zijn de alom bekende 'donkere' dagen voor kerst, maar dit weekend lijken de dagen wel érg somber te verlopen.

Voor wie al dat grijze en natte weer trouwens beu dreigt te raken heb ik overigens slecht nieuws want invloed van hogedruk lijkt er de komende 15 dagen niet aan te komen en blijft regen en wind onze trouwste bondgenoot. De komende dagen verlopen daarentegen zeer zacht met maxima rond 10 graden en naar zondag en maandag toe lokaal zelfs 13 graden, wat extreem hoge waarden zijn voor eind december.

woensdag 19 december 2012

groene kerst

Het blijft een meteorologisch volstrekt overbodig concept en bovendien ook voor de rest een vrij irritante jaarlijks terugkerende vraag, die over de witte of groene kerst. Nu ja, er valt toch weinig te beleven voor de rest dus we halen het op deze blog ook maar eens aan, voor het geval u het nog niet op 100 andere plaatsen had gehoord of gelezen: het wordt dus een volstrekt groene kerst. Zo, onze plicht is hiermee dan ook weer volbracht.

De definitie van witte kerst is ook vrij arbitrair en verschilt dan ook nog eens tussen Nederland en België waarbij ze in Nederland iets strenger is zodat men daar voor dezelfde situatie opeens minder witte kersten heeft dan in België :p .

In België moet er kort samengevat een sneeuwlaag liggen in Ukkel in de ochtend van eerste kerstdag. Tegenwoordig dient deze sneeuwlaag ook nog grotendeels intact zijn tegen de avond. Ukkel is in deze dus de referentie voor gans het land. Maar ja, een hittegolf en koudegolf en zo worden ook totaal gelinkt aan Ukkel. Zo gaat dat nu eenmaal in klimatologische middens. Het kan dus zomaar gebeuren dat er een sneeuwbui valt over Ukkel en het op de 25ste december wit ligt in Brussel, maar nergens anders. Tja, dan is het een officiële witte kerst, in een land dat voor 95% groen uitslaat. Zo'n situatie kenden we bijvoorbeeld in 1986. In 2009 deden we beter maar door dooi overdag smolt de sneeuwlaag tegen de avond weg, dus eigenlijk maar een halve witte kerst. In 2010 lag er in het grootste deel van België en Nederland een wit tapijt en dit is dan ook de laatste echte witte kerst die naam waardig. En dan moeten we al terug tot de kerst van 1964 waar de Lage Landen onder een dik pak sneeuw bedolven lagen.

U ziet, een echte witte kerst is vrij uitzonderlijk met zo om de 10 jaar gemiddeld eens een witte kerst. Het is dan ook niet te verwonderen dat we dit jaar een groene kerst kennen. Groen en zacht op kerst, maar ook vooral grijs vanaf morgen tot aan kerst met een pak regen en maxima tegen zondag rond 12 graden.

dinsdag 18 december 2012

Winter en herfst vechten strijd uit boven de lage landen

De Russische beer poogt zij klauwen uit te spannen tot over West-Europa maar wordt daarbij zwaar tegengewerkt door een omvangrijk en diep depressie gebied over de Oceaan. Tussen beide grootmachten bevindt zich de grens met koud continentaal winterweer en zachte zeelucht. De komende dagen speelt de strijd tussen beide tegengestelde luchtsoorten zich af over Duitsland en de wintergrens schuift soms op tot net over noordelijk nederland.

De grens is ook scherp, getuige het kaartje voor zondag van de temperatuur op 850 hPa en de 2m temperatuur. Op zondag wordt het op 850 hPa maar liefst 10 graden volgens het Amerikaanse model, terwijl het over Denemarken op hetzelfde moment -10 graden wordt. Op de middag wordt het over het zuidwesten van België een graad of 12 terwijl het dan over Friesland een graad of 3 vriest.


Dergelijke scherpe temperatuurgrenzen hebben we in het verleden nog wel gezien, de meest legendarische wel rond oudjaar 1978-1979, welke de kaart hiernaast weergeeft. Alles over deze legendarische situatie kan u hier lezen.

Erg veel hoeft er dus niet te gebeuren om de winter ook over de Benelux te laten binnenvallen. Maar toch lijkt de tegengas van de uitgestrekte depressie op de Oceaan ruim te volstaan. De ensembles tonen een zgn. bifurcatie in de pluim, dwz, vanaf donderdag is er een splitsing waarbij een deel van de ensemble leden kiest voor de oceaanlucht, en een ander deel voor de koude landlucht. De meerderheid, incl. de operationele- en controlerun, gaan voor de zachte oplossing. In het noorden van Nederland is het tijdelijk dus een ander verhaal want daar haalt de koude lucht het wel tot ergens maandag/dinsdag. Met de continue aanval van actieve neerslagzones welke zich min of meer te pletter lopen op het hogedrukbastion over Noord-Europa en Rusland, is het ook uitkijken voor gladde wegen over noordelijk Nederland. 

Nabij de wintergrens zal er de komende dagen immers een mengeling vallen van nu eens sneeuw, dan weer ijzen of iets daar tussen in. Kortom, voor deze regio van Nederland, maar ook delen van Duitsland, worden het spannende tijden. Voor de andere streken in de Benelux wordt het zacht tot zeer zacht en vooral erg nat.

vrijdag 7 december 2012

Sneeuw voorspellen in de Lage Landen...geen cadeau!

Als kind leer je dat het enkel sneeuwt bij vriestemperaturen. Dan is de wereld ook nog erg eenvoudig.  Jaren later leer je snel dat het leven lang niet zo 0/1 simpel is, alsook niet het verhaal rond sneeuw.  

En zo komen we rechtstreeks bij de beruchte sneeuwsituatie van vandaag terecht. 

Op zich verliep alles perfect volgens het boekje met een uitstervende depressie over de Noordzee welke zoals voorzien straks naar het westen van België trekt en bijhorende storing die, ook al zoals voorzien, afgelopen nacht over westelijk België trok en deze middag over het oosten aankwam en actueel delen van Nederland aandoet.  Zoals voorzien zorgt de trekrichting van het lagedrukgebied voor een beperkte aanlandige invloed door een eerder zuidzuidwestelijke wind, zelfs in groot deel westelijk België. Lichte door in centrum (+2), +3 eerder in westen en nauwelijks dooi ten oosten van Brussel is de actualiteit.  

Waar liep het mis, en liep het wel mis? Jazeker, het liep ergens wel mis. De sneeuw is er gekomen in een groot deel van het land en bij momenten viel het goed naar beneden met hoe verder landinwaarts hoe dikker de sneeuwlaag. Echter, zeker over het westelijke landsgedeelte viel een deel van de neerslag eerst als regen en smeltende sneeuw en door de natte bodem hadden de vlokken bovendien een achterstand om aan een laag te beginnen. Echter, zowat overal werd de laatste neerslag als sneeuw. Maar tja, als een groot deel van je neerslag als water valt schiet er bijgevolg minder over om een sneeuwlaag te vormen. Daarnaast bleef het kwik en natteboltemperatuur positief zodat de sneeuw zeer waterig was en de sneeuwlaag vaak wat papperig aandeed. Door de wind werd gevreesd voor stuifsneeuw, maar dat heb je vooral bij poedersneeuw door zijn 'droge' losse en lichte karakter. Met nattesneeuw heb je het gevaar voor opstuiven veel minder.

Was dit te voorzien? Wel, ja, en nee. Het gevaar op dit scenario was zeker niet nihil maar je moet , zeker vlak voor de feiten, als voorspeller een richting kiezen en op zo'n moment niet meer afkomen met ' sneeuw' of 'smeltende sneeuw' of misschien wel 'regen'. Je moet de objectieve cijfers volgen van de modellen.

Zowat alle modellen gaven de eerste neerslag over het westen eerst als een mengvorm door positieve temperaturen rond +1°. Maar snel zou deze neerslag, afgaande op onder meer de progtemps, overgaan in sneeuw. Het kwik zou daarbij ook richting nattebol evolueren en dus zakken richting een krappe +0 à +1°. In het centrum zou het kwik met het vriespunt flirten. In werkelijkheid werd dit scenario ook redelijk waarheid, getuige de grafiek hiernaast in Mariakerke bij Gent met tijdens de neerslag een temperatuurdaling richting +1°.

Dat de sneeuwlaag het niet super gemakkelijk zou hebben in de westelijke provincies was van vooraf duidelijk met een nattebol die nooit negatief zou worden. Maar dat de neerslag zo lang als regen en sleet zou vallen was wel een beetje onverwacht. Maar het is niet anders, de grens tussen sneeuw en sleet/regen is beangstigend klein en speelt zich af op een graad. Zie maar hoe snel regenbuien in polaire lucht op 5 minuten tijd plots dikke vlokken kunnen doen dwarrelen. Een foutenmarge van een graad is ook niet zeer abnormaal. Wordt het 21° in plaats van 20°, dan kijkt niemand daar van op en is er geen probleem. Maar wordt het +1 of +2° in plaats van 0°, dan kan dat een verschil geven tussen een pak sneeuw en natte wegen !

Nemen we het GFS model, waarvan ik de kaarten creëer, en waar enkele sneeuwalgoritmen op berekend worden, gebaseerd op eenvoudige fysische wetmatigheiden aangaande verticaal profiel van de (nattebol)temperatuur, dan zien we dat het model op basis van deze algoritmes de eerste neerslag daadwerkelijk als sleet voorzagen (donker groene kleur). Echter, drie uur daarna valt volgens het model alle neerslag als droge sneeuw...

Niet verwonderlijk als we zien dat het model in het westen zit met een Tw rond +0.5° en een T2m rond het vriespunt tijdens de neerslag.

Wanneer blijkt dat het kwik in de onderste luchtlagen een graad hoger was, kan dit voldoende zijn om te verklaren waarom de neerslag zo lang vloeibaar bleef.

Deze sneeuwcase had nog enkele andere belangrijke aspecten tegen. Ten eerste is het pas begin december en is het kwik van de onmiddellijke Noordzee nog een graad of 7. Daarnaast ging er aan deze neerslagzone geen periode vooraf van vrieskou met bijhorende 'plaklaag'. De bodem was ook niet echt bevroren, zeker niet in sterke mate. Allemaal aspecten die het slagen van een sneeuwdek situatie in de hand helpen. Dezelfde situatie een maand later had waarschijnlijk dat graadje te veel te niet gedaan en dan waren de kansen op sneeuw in het westen, en grotere hoeveelheden elders, veel groter...

Sneeuw voorspellen in een maritiem klimaat is geen evidentie maar in geval van twijfel moet het worst case scenario gevolgd worden. Tenslotte bleef een groot deel van de miserie op de weg uit door de anticiperende chauffeur die massaal thuis bleef. Op nogal wat secundaire wegen was er bovendien wel degelijk forse overlast. En dankzij de massale aandacht van deze sneeuwzone in de pers waren de strooidiensten op volle kracht aan het werk. Een graadje kouder en de regen was vroeger in sneeuw overgegaan en was ook sneller blijven liggen, en met iets meer verkeer op de weg was het gegarandeerd dan chaos geweest. Dus dat dit een flop was kan niemand beweren, het is een combinatie van een alerte bevolking en een wat mindere sneeuwlaag dan voorzien.

Overigens zijn er wel degelijk regio's waar men een pak sneeuw te zien krijgt vandaag, denken we maar aan delen van Nederland, waar de occlusie aan het kantelen gaat en dus uren voor sneeuwval zorgt met hoeveelheden tot bijna 20 cm! Dit was gisteren in mijn verwachting al naar voor gekomen dat deze kans er daar in zat. Onderstaande sfeerfoto is genomen in Kessel (NL)...


 Dat het noordoosten van Nederland weinig sneeuw zou zien was trouwens al van gisteren duidelijk.

Conclusie: gelijkaardige situaties hebben vroeger, nu en zullen ook in de toekomst voor dezelfde kopzorgen zorgen. Foutmarges van een graad zijn nu eenmaal inherent aan de huidige weermodellen, zelfs de meest fijnmazige. Dit kan enkel deels opgevangen worden door nowcasting aan de hand van actuele temps, maar voor de maatschappij zijn dergelijke laattijdige bijsturingen grotendeels te laat.

Meer info over winterweer in de Lage Landen is op deze link te vinden.

dinsdag 4 december 2012

Witte sinterklaas?

Op middellange termijn zinspelen de diverse globale weermodellen op een winterinval van betekenis maar dat moet voorlopig nog gevalideerd te worden.

Wat wel steeds zekerder wordt, is dat we eind deze week ook reeds onze portie winterpret/ellende zullen kennen.

De komende dagen gaat het dan om winterse buien. In de hogere gebieden gaat het om sneeuwbuien. Morgenavond en -nacht valt wat koudere lucht de Lage Landen binnen en kunnen er overal in het binnenland enkele sneeuwbuien vallen, al gaat het waarschijnlijk niet om grote hoeveelheden. Misschien wel net genoeg hier en daar om de goed heilig man te laten schuiven op de daken want lokaal kan zeker wat sneeuw blijven liggen. 

Echter, het echte werk lijkt er vrijdag te komen. Een actieve depressie komt dan via de Britse Eilanden aanzetten richting onze regio en bijhorende neerslag zal ons donderdagnacht bereiken. Doordat we ons op dat moment in koude polaire lucht zitten met overal vrieskou, zal de neerslag als sneeuw vallen. Er kan best wel eens 5-7 cm vallen, lokaal misschien iets meer. Door de slechte timing, deels tijdens de vrijdagochtendspits, kan, of beter zal,  dit chaos betekenen in zowel Nederland en België, en uiteraard ook in onze buurlanden. Recente verwachtingen aangaande deze situatie kan op deze blog worden gevolgd.


In tegenstelling tot wat we veelal kennen bij frontale aanvallen vanaf het westen, gaat deze sneeuw niet gepaard met een doorbraak van zachte zeelucht. Geen echte dooisneeuw dus. De zachte lucht blijft hoogstwaarschijnlijk bezuiden de Lage Landen. Meer over de mogelijke sneeuwscenario's in onze contreien kan bekeken worden in de Praktische Gids voor de Winterliefhebber.


Geen dooi dus, en daarmee zou op de meeste plaatsen het sneeuwdek wel eens kunnen blijven liggen tot na het weekend. Als we het Europese weermodel ECMWF mogen geloven, blijft het zowat gans het komende weekend vriezen waarbij het kwik vooral in de nacht boven een sneeuwlaag onderuit kan gaan richting -7° in het binnenland. Dit wordt echter niet door al de andere weermodellen gesteund.

Zoals in het begin reeds vernoemd, tonen de modellen niet meteen een doorbraak van zachte lucht, gekoppeld met een klassieke westcirculatie, zoals we deze zo vaak kennen deze periode van het jaar. Nee, een herhaling van december 2010 lijkt zich aan te kondigen, al blijft dienen we voorlopig nog afwachtend te handelen...ook ensembles kunnen immers plots van mening veranderen!