donderdag 11 juni 2015

onweersverwachting (België) vrijdag 12/6

code geel: lokaal kans op wateroverlast, zeer lokaal op felle windstoten (zeker niet verspreid), kans op hagel groter dan 2 cm beperkt.

Vrijdagnamiddag worden er opnieuw onweersbuien over ons land verwacht. In tegenstelling tot vorige vrijdag zijn de kaarten totaal verschillend. Ook nu is het een tropische luchtmassa die 'even' op bezoek komt, en ook nu wordt het lokaal ruim 30 graden, maar daar houden de gelijkenissen zowat op.

Grootste verschil is dat de hoogtestroming in dit geval vrijwel ontbreekt. Op 500 hPa bvb is er geen duidelijk significante stroming en van een naderende trog is al helemaal geen sprake. Op 300 hPa is er ook al geen jetstreak aanwezig, wat vorige week wel het geval was. De timing is ook wat anders. Vorige week kwam een duidelijke convergentielijn het land binnen vanaf het westen even na de middag. Nu komt de convergentielijn uit het zuiden en komt wat later op de dag aan. De CL van vorige week bleef treuzelen over het land terwijl vrijdag de CL vrij snel van zuid naar noord zou trekken. Volgens de laatste verwachtingen (edit: deze worden met de 12/6 00z runs bevestigd) worden de meeste buien pas getriggerd in de vooravond over het noorden van het land (de conv.line ligt op dat moment reeds daar).

De onstabiliteit lijkt wel gelijkaardig met 2000 J/kg, maar dat is zo'n 25% minder dan vorige week. De PW ligt rond zo'n 35mm. In combinatie met de relatief zwakke stroming is de kans op lokale wateroverlast dus aanwezig, doch ook weer niet overdreven. Zeker niet gezien de gemiddelde mengverhouding rond 15 h/kg en dauwpunten rond 14° (vorige week waren de dauwpunten dicht bij 20°). Zware windstoten, grote hagel en tornado's zijn minder aan de orde, gezien de afwezigheid van dynamiek.

legende code:

vrijdag 5 juni 2015

Onweersituatie deze namiddag/avond: laatste update

Samenvatting: in de loop van de late namiddag toenemende kans op zwaar onweer lokaal met hagel , felle windstoten en veel regen op korte tijd. Supercells zijn niet uitgesloten. Kans op windhozen beperkt. Groot vraagteken blijft in hoeverre de onweders wel zullen getriggerd worden! Door de droge lucht is het niet uit te sluiten dat dit moeizaam zal verlopen en dat is er van onweer weinig sprake... 

Over het algemeen blijft de verwachting zoals in de onderste berichten weergegeven. Een smalle Spaanse Pluim bereikt ons deze middag en is tegen middernacht alweer het land uit. In deze pluim neemt de latente onstabiliteit sterk toe maar ook is er sprake van sig. CIN. M.a.w, zoals zo vaak in deze situaties is voldoende lifting nodig om deze CIN te neutraliseren. De vraag blijft of dit wel zal gebeuren. Ondanks het feit dan diverse meso modellen het vlot tot onweer laten komen nabij en vlak achter de conv.line, blijft het opmerkelijk dat de luchtmassa prefrontaal droog is. Onderstaande enkele GFS kaarten om dit te illustreren...

De eerste kaart geeft de gemiddelde mengverhouding weer waarbij de groene kleur gebieden weergeeft met waarden die naar het 'vochtige' neigen. Op de kaart eronder is de gemiddelde relatieve vochtigheid te zien tussen 950 en 650 hPa. De cijfers geven opnieuw de 'r-mean'. Uit beide kaarten kan makkelijk worden afgeleid dat er aan vochtigheid geen overschot aanwezig is.



De dauwpunten schommelen voor de komst van de conv.line rond 15°, bij een T rond 31°, ook niet bepaald vochtig dus. Pas achter de conv.line stijgt Td naar zo'n 19°. Met de komst van super fijnmazige operationele weermodellen (4km zoals WRF bvb) worden tegenwoordig meer en meer fysische fenomenen berekend en gevisualiseerd die we enkel kenden uit de theorie en uit de onderzoeksmodellen. Zo bvb in de huidige modelberekening van WRF van deze morgen. Daar is de conv.line erg goed zichtbaar als een lange zeer smalle blauwe lijn die dwars over de Benelux ligt op deze kaart van 18z. De blauwe kleur duidt op sterke convergentie op de voorzijde van de conv.line en eigenlijk is dit tevens deels het gustfront van een door het model berekende onweerszone. De kaart eronder geeft een HD beeld van de 10m wind waarbij het gustfront ook treffend wordt weergegeven. Opmerking opnieuw: dit is thans niet de realiteit maar toont de details zoals WRF het berekent! want met dergelijke hoge resoluties lijken de meso fenomenen in deze weermodellen soms verleidelijk realistisch maar het blijven nog steeds berekeningen van modellen.



De triggering van onweer is hier dus de grote onbekende. ALS dit lukt, dan moeten we meteen rekening houden met enkele dynamische structuren. De SRH neemf fors toe achter de conv.line. wat op het eerste zicht wat vreemd lijkt want een ruimende wind zorgt doorgaans niet meteen voor veel heliciteit. Maar wanneer we de progtemps van naderbij bekijken blijkt dat de sterke windruiming achter de lijn enkel te zien is helemaal onderin de grenslaag. Op pakweg 950 hPa (ca. 500 hoogte) is de wind nog steeds zuidzuidwestelijk en neemt op mid level redelijk toe. Dat verklaart dat over een diepte van 0-3 km de SRH netto wel flink stijgt tot boven 150 m2s2. In combinatie met een ML-CAPE van 1500-2000 J/kg geeft dit een vrij hoge EHI wat supercells zeker toelaat. Dit is ook te zien aan de SCP parameter die significante waarden aanneemt (zie kaart hieronder).


Potentiële triggers zijn de conv.line uiteraard maar ook de rechter ingang van een anticyclonaal gekromde secundaire jetstreak over NW-FR. Afwezige trigger is een duidelijke trog in de hoogte. Het zal met andere woorden kantje boord zijn om de CIN op te lossen. Maar we houden maar best rekening met het feit dat dit uiteindelijk zal lukken. De meeste kans is er tussen de thermische vore en een eerste uitstervend koufront. Later vannacht en morgenvoormiddag trekt het 2de koufront door met daarachter definitief afkoeling (ook bovenin) en snelle stabilisatie door sterke postfrontale drukstijgingen.

Na middernacht ebt de onweersdreiging met andere woorden even snel weg als ze gekomen is. De warmte-opstoot zal er dus één geweest zijn van nog geen 24 uur...


donderdag 4 juni 2015

Onweersituatie vrijdag/zaterdag - korte update

De weerkaarten zijn thans niet gek veel veranderd sinds gisteren met het belangrijke verschil dat ze meer en meer naar elkaar toegroeien en dat belangrijke parameters duidelijker naar voor komen nu. Voor het gemak post ik hierna enkele kaarten van het WRF model. Dit model ligt in lijn met diverse andere modellen met een timingsafwijking van ongeveer 3 uur. 


Op de eerste kaart heb ik de 500 hPa rug aangeduid, alsook de naderende 500 hPa trog en bijhorende trogas. Maar belangrijker nog is de thermische vore die om 18h over het westen van België ligt. Daaraan gekoppeld zien we een sterk buiensignaal in het model over het westen van het land. Ook de meeste andere modellen laten dit zien al is bv UKMO meso zo'n 3 tot 6 uur vroeger en de andere modellen iets later.

Van belang is verder nog is dat een jetstreak over het Kanaal ligt rond dat tijdstip met de rechter ingang over het westen va België gesitueerd. Op onderstaande WRF berekening voor 18z vrijdagavond zien we nabij de vore een hoge waarde voor SCP wat duidt op een hoge SRH (hier niet weergegeven) en hoge CAPE (oplopend naar 1500-2000 J/kg).


In dat opzicht, en met afwezigheid van een lijnvormige hoogtetrigger, ga ik eerder uit van een beperkte clustervorming en beperkte squall line kans. Eerder denk ik aan een gefragmenteerde triggering langsheen de convergentielijn van cellen. Probleem blijft, zoals gisteren aangegeven de vrij droge atmosfeer en de CAP (Spaanse Pluim met bijhorende EML is op de progtemps goed te zien nu). Dus we moeten denk ik niet meteen denken aan een aaneengesloten lijn met volop onweerscellen (in dat opzicht lijkt het buiensignaal in WRF aan de overdreven kant!). Maar nabij deze lijn is de kans op enkele onweercellen zeker aanwezig en deze kunnen gezien de relatief hoge CAPE en SRH (en sign. bulk shear) lokaal vrij fors uitpakken. Hagel van meer dan 2 cm is mogelijk. Wateroverlast kan, maar gezien de duidelijke stroming, is dit dan eerder zeer lokaal. Rukwinden zijn uiteraard ook waarschijnlijk waar de onweders langstrekken maar voorlopig zie ik weinig kans op rukwinden boven 100 km/h (IVENS gaat amper tot 80 km/h). Als een cel uitgroeit tot een supercell, wat lokaal niet uit te sluiten is, kan een windhoos tevoorschijn komen maar daar is de kans wel erg klein, mede gezien de vrij droge grenslaag.

woensdag 3 juni 2015

onweerkansen vrijdag/zaterdag: update.

De modellen blijven op lijn, run na run, met onderling nog steeds verschillen. Hiernaast de grondkaart van UKMO zoals ze voor vrijdagmiddag wordt voorzien door de Britten. Een klassieke onweerconfiguratie voor West-Europa met langgerekt koufront west van Portugal/Golf van Biskaje en wegtrekkend hogedrukgebied richting Oost-Europa. Prefrontaal in de opstuw van warme lucht een thermische vore met bijhorende convergentielijn.

Voor de volledigheid hiernaast ook de 500 hPa kaart zoals voorzien door GFS. Een vrij mobiele rug is te zien over C/E-Europa met afgesloten kern. Een significante hoogtetrog bevindt zich ten westen van Ierland.De stijgende tak van deze trog bevindt zich echter over de UK en deze tak nadert vrij snel het Continent. Let op de sterke gradiënt in deze tak. Daarin zit dan ook een niet onbelangrijke LL-jet en hogerop ook een klassieke jetstreak (dubbelstructuur). 

Dat het snel gaat op 500 hPa is duidelijk waar te nemen op de onderste kaart (zaterdag 06z). De 500 hPa trog ligt dan reeds over de Benelux en we stellen bovenal een negatieve kanteling vast. Troggen die deze evolutie vertonen worden aangeduid met 'negative tilted trough'. Negatief, omdat de trogas zelf snel meebeweegt met de stroming onderin de trog zelf en zodoende de as tegen de wijzers van de klok in bewegen. Was de as om 12z (vrijdag) nog N-Z georiënteerd, dan is dat 18 uur later al 'NW-SE'. Dit heet zijn gevolgen voor het gedrag van de trog zelf want hierdoor is er doorgaans meer advectie van vorticiteit en warmte aan de voorzijde en we duiden dergelijk situaties dan ook veelal aan als 'dynamisch'. 

Menig zware onweersituaties werden vergezeld door zo'n 'negatief gekantelde trog' al is dat nu ook geen garantie dat het telkens tot noodweer komt...

Wanneer we meer detail kijken naar de ingrediënten die het moeten doen, dan loopt het voorlopig niet over van kansen op zwaar onweer. Een veelvoorkomend probleem is (in ons maritiem klimaat) dat de prefrontale vore te ver voor zit op het front en bijhorende stijgende trogtak. M.a.w, de onvermijdelijke windshift bij de vore voltrekt zich dus een eind voordat de dynamiek over het aandachtspunt arriveert. Dit lijkt ook nu zo te zijn. De as van de thermische vore trekt volgens diverse modellen in de avond van vrijdag reeds over het westen. Tegen zaterdagmiddag is de wind overal in België dan om naar west. De trogas op 500 hPa volgt pas tegen zaterdagvoormiddag. Er is dan ook als zo vaak een smalle band waar 'het' moet gaan gebeuren. Een band tussen beide trog/vore assen waar enerzijds de onstabiliteit nog hoog genoeg is en waar ook de shear / dynamiek hoog genoeg begint te worden. Die dynamiek is nodig ook om de CAP/CIN te vernielen horende bij de Spaanse Pluim situatie.

Kijk u niet blind op de hoge latente onstabiliteit (CAPE tot 2000 en meer). Dit is typisch voor een Spaanse Pluim. maar even typisch is dus de CAP en in dit geval eigenlijk ook de relatief droge lucht in de onderste 5 km. Dit heeft deels te maken doordat het snel gaat en de zuidwestelijke stroming geen tijd heeft gehad de atmosfeer vochtig te maken. Door de zuidoostelijke stroming is de lucht aardig uitgedroogd en de echte vochtadvectie komt er pas laat vrijdag vlak voor het koufront.

Er zijn met andere woorden nogal wat factoren die de kansen om zwaar onweer verminderen. Op deze termijn kan het plaatje nog in gunstige zin evolueren. Een optie is ook dat er vooral hoogteonweer (boven de CAP) ontstaat over NW FR en dit onweer wordt dan snel geadvecteerd naar het westen van België. Een scenario die ook vaak voorkomt en gezien de gekrompen 700 hPa stroming is dat zeker een optie. Zo blijft een groot deel van het land gewoon buiten schot.

Misschien dat het oostelijke deel zijn deel zaterdag dan krijgt met met het tempo dat de thermische vore in deze run evolueert zou het even goed voor Duitsland kunnen zijn, een al even frequent scenario helaas voor de storm spotter van de Lage landen.

Samenvattend kunnen we stellen dat 'de' gunstige configuratie nu nog niet op de kaarten wordt getoond en er nog veel moet gebeuren om het erg gunstig te maken. Voorlopig lijkt de meeste kans op 'klassiek' (hoogte)onweer over het westelijke deel van het land zonder uitgebreide overlast. Daarvoor zijn de dynamische parameters en ook de shear (ook storm relatieve heliciteit) niet overweldigend genoeg (ze zijn ook niet afwezig, dus we houden een slag om de arm). 

dinsdag 2 juni 2015

Aanstaande vrijdag eerste potentie voor fel onweer?

Niet elke warmteopstoot draait uit in onweer, laat staan zwaar onweer. Maar op zijn minst moet zich een degelijke opstoot voordoen willen we voldoende potentieel voor hevig 'zomer'onweer en dit is vrijdag het geval. Voor de mooi-weer liefhebbers is de nakende warmpeopstoot niet echt waardevol want ze duurt welgeteld 1 à 2 dagen. Zo snel gaat het. Aan de voorzijde van een hoogtetrog west van het continent wordt in sneltreinvaart warme lucht vanuit het zuidwesten aangevoerd. Op het eerste zicht lijkt het een Spaanse Pluim configuratie te worden met flink hoge T850 (tot ruim 15°). Dit staat garant voor een inlandse 30 graden en lokaal misschien wat meer. Maar wie Spaanse Pluim zegt, zegt veel latente onstabiliteit, maar ook veel CAP/CIN. Los daarvan zijn wel redelijk wat ingrediënten aanwezig voor reële kansen op fel onweer, te zeggen flink wat CAPE (1500-2000), naderende hoogtetrog met bijhorende optrekkende hoogtewind, prefrontale convergentielijn in de vooravond over W-FR,...

Echter, het is af te wachten of de CIN zal geneutraliseerd worden of niet want om dit in te schatten is het nog te vroeg. GFS alsook ECMWF laten dit gebeuren in hun laatste runs. Zoals zovaak in dergelijke setting, en ook gezien de timing in de huidige runs, zal vooral het NW van Frankrijk in het oog moeten gehouden worden, want daar lijkt het opnieuw te gaan starten allemaal (al dan niet incl. MCS). Ook de timing van dit alles kan nog gemakkelijk 6 tot 12 uur schuiven en daarmee ook de kansen op zwaar onweer. Maar het is hoe dan ook de eerste echte klassieke situatie van het onweerseizoen.

We volgen het op op deze blog...