donderdag 27 december 2012

natte en winderige jaarovergang

Als de weermodellen het bij het juiste eind hebben, beleven we een natte en vrij winderig jaareinde. Een actieve storing trekt die nacht van oud naar nieuw doorheen ons land en zal opnieuw rijkelijk met hemelwater sproeien. Dit geholpen door een stevige zuidwester met rukwinden rond 70 à 80 km/h. Voor vuurwerkliefhebbers dus allesbehalve ideale vooruitzichten.

Er is overigens al heel wat water gevallen de laatste weken en maanden. December telt actueel in Ukkel al ruim 140 mm regenwater, wat ruim 60 mm meer is dan in een normale maand. In de westelijke regio's hebben de felle herfstbuien eerder deze maand in in november nog veel meer water gelost. Gelukkig valt de de komende dagen geen teveel aan water meer, behalve dus rond oud en nieuw. daarna zou hogedruk na lange tijd van zich laten horen en lijkt een drogere periode aan te breken met normale temperaturen voor begin januari. Winterweer lijkt dus voorlopig geenszins in zicht...

vrijdag 21 december 2012

kans op wateroverlast

Er is de voorbije weken al flink wat regen gevallen. Vooral over het westen van het land is er een teveel aan water uit de lucht gevallen de laatste paar maanden en is de grond flink verzadigd geraakt. In Ukkel is vandaag al minstens even veel regen gevallen als in een ganse maand december.

Mede hierdoor zou het dit weekend lokaal wel eens fout kunnen aflopen. Vooral op zaterdag maar ook op zondag trekken actieve regenzones over ons land en er kan tussen zaterdagochtend en zondagavond regionaal zo'n 30 à 35 mm water naar beneden vallen. Een kleine halve maandsom dus op 2 dagen tijd. Dit zal het niveau van diverse stroombekkens doen stijgen. Voorlopig ziet het er niet naar uit dat grote problemen te verwachten zijn, maar lokale overlast is zeker niet uitgesloten.

Zaterdag en deels zondag lijkt trouwens door en door nat te worden en kerstshoppers zullen dat geweten hebben. De regen zal zich inzetten rond de middag op zaterdag en zal niet meer ophouden te vallen tot ergens in de loop van zondag, en bijtijds kan de regen met bakken uit de lucht vallen. Het zijn de alom bekende 'donkere' dagen voor kerst, maar dit weekend lijken de dagen wel érg somber te verlopen.

Voor wie al dat grijze en natte weer trouwens beu dreigt te raken heb ik overigens slecht nieuws want invloed van hogedruk lijkt er de komende 15 dagen niet aan te komen en blijft regen en wind onze trouwste bondgenoot. De komende dagen verlopen daarentegen zeer zacht met maxima rond 10 graden en naar zondag en maandag toe lokaal zelfs 13 graden, wat extreem hoge waarden zijn voor eind december.

woensdag 19 december 2012

groene kerst

Het blijft een meteorologisch volstrekt overbodig concept en bovendien ook voor de rest een vrij irritante jaarlijks terugkerende vraag, die over de witte of groene kerst. Nu ja, er valt toch weinig te beleven voor de rest dus we halen het op deze blog ook maar eens aan, voor het geval u het nog niet op 100 andere plaatsen had gehoord of gelezen: het wordt dus een volstrekt groene kerst. Zo, onze plicht is hiermee dan ook weer volbracht.

De definitie van witte kerst is ook vrij arbitrair en verschilt dan ook nog eens tussen Nederland en België waarbij ze in Nederland iets strenger is zodat men daar voor dezelfde situatie opeens minder witte kersten heeft dan in België :p .

In België moet er kort samengevat een sneeuwlaag liggen in Ukkel in de ochtend van eerste kerstdag. Tegenwoordig dient deze sneeuwlaag ook nog grotendeels intact zijn tegen de avond. Ukkel is in deze dus de referentie voor gans het land. Maar ja, een hittegolf en koudegolf en zo worden ook totaal gelinkt aan Ukkel. Zo gaat dat nu eenmaal in klimatologische middens. Het kan dus zomaar gebeuren dat er een sneeuwbui valt over Ukkel en het op de 25ste december wit ligt in Brussel, maar nergens anders. Tja, dan is het een officiële witte kerst, in een land dat voor 95% groen uitslaat. Zo'n situatie kenden we bijvoorbeeld in 1986. In 2009 deden we beter maar door dooi overdag smolt de sneeuwlaag tegen de avond weg, dus eigenlijk maar een halve witte kerst. In 2010 lag er in het grootste deel van België en Nederland een wit tapijt en dit is dan ook de laatste echte witte kerst die naam waardig. En dan moeten we al terug tot de kerst van 1964 waar de Lage Landen onder een dik pak sneeuw bedolven lagen.

U ziet, een echte witte kerst is vrij uitzonderlijk met zo om de 10 jaar gemiddeld eens een witte kerst. Het is dan ook niet te verwonderen dat we dit jaar een groene kerst kennen. Groen en zacht op kerst, maar ook vooral grijs vanaf morgen tot aan kerst met een pak regen en maxima tegen zondag rond 12 graden.

dinsdag 18 december 2012

Winter en herfst vechten strijd uit boven de lage landen

De Russische beer poogt zij klauwen uit te spannen tot over West-Europa maar wordt daarbij zwaar tegengewerkt door een omvangrijk en diep depressie gebied over de Oceaan. Tussen beide grootmachten bevindt zich de grens met koud continentaal winterweer en zachte zeelucht. De komende dagen speelt de strijd tussen beide tegengestelde luchtsoorten zich af over Duitsland en de wintergrens schuift soms op tot net over noordelijk nederland.

De grens is ook scherp, getuige het kaartje voor zondag van de temperatuur op 850 hPa en de 2m temperatuur. Op zondag wordt het op 850 hPa maar liefst 10 graden volgens het Amerikaanse model, terwijl het over Denemarken op hetzelfde moment -10 graden wordt. Op de middag wordt het over het zuidwesten van België een graad of 12 terwijl het dan over Friesland een graad of 3 vriest.


Dergelijke scherpe temperatuurgrenzen hebben we in het verleden nog wel gezien, de meest legendarische wel rond oudjaar 1978-1979, welke de kaart hiernaast weergeeft. Alles over deze legendarische situatie kan u hier lezen.

Erg veel hoeft er dus niet te gebeuren om de winter ook over de Benelux te laten binnenvallen. Maar toch lijkt de tegengas van de uitgestrekte depressie op de Oceaan ruim te volstaan. De ensembles tonen een zgn. bifurcatie in de pluim, dwz, vanaf donderdag is er een splitsing waarbij een deel van de ensemble leden kiest voor de oceaanlucht, en een ander deel voor de koude landlucht. De meerderheid, incl. de operationele- en controlerun, gaan voor de zachte oplossing. In het noorden van Nederland is het tijdelijk dus een ander verhaal want daar haalt de koude lucht het wel tot ergens maandag/dinsdag. Met de continue aanval van actieve neerslagzones welke zich min of meer te pletter lopen op het hogedrukbastion over Noord-Europa en Rusland, is het ook uitkijken voor gladde wegen over noordelijk Nederland. 

Nabij de wintergrens zal er de komende dagen immers een mengeling vallen van nu eens sneeuw, dan weer ijzen of iets daar tussen in. Kortom, voor deze regio van Nederland, maar ook delen van Duitsland, worden het spannende tijden. Voor de andere streken in de Benelux wordt het zacht tot zeer zacht en vooral erg nat.

vrijdag 7 december 2012

Sneeuw voorspellen in de Lage Landen...geen cadeau!

Als kind leer je dat het enkel sneeuwt bij vriestemperaturen. Dan is de wereld ook nog erg eenvoudig.  Jaren later leer je snel dat het leven lang niet zo 0/1 simpel is, alsook niet het verhaal rond sneeuw.  

En zo komen we rechtstreeks bij de beruchte sneeuwsituatie van vandaag terecht. 

Op zich verliep alles perfect volgens het boekje met een uitstervende depressie over de Noordzee welke zoals voorzien straks naar het westen van België trekt en bijhorende storing die, ook al zoals voorzien, afgelopen nacht over westelijk België trok en deze middag over het oosten aankwam en actueel delen van Nederland aandoet.  Zoals voorzien zorgt de trekrichting van het lagedrukgebied voor een beperkte aanlandige invloed door een eerder zuidzuidwestelijke wind, zelfs in groot deel westelijk België. Lichte door in centrum (+2), +3 eerder in westen en nauwelijks dooi ten oosten van Brussel is de actualiteit.  

Waar liep het mis, en liep het wel mis? Jazeker, het liep ergens wel mis. De sneeuw is er gekomen in een groot deel van het land en bij momenten viel het goed naar beneden met hoe verder landinwaarts hoe dikker de sneeuwlaag. Echter, zeker over het westelijke landsgedeelte viel een deel van de neerslag eerst als regen en smeltende sneeuw en door de natte bodem hadden de vlokken bovendien een achterstand om aan een laag te beginnen. Echter, zowat overal werd de laatste neerslag als sneeuw. Maar tja, als een groot deel van je neerslag als water valt schiet er bijgevolg minder over om een sneeuwlaag te vormen. Daarnaast bleef het kwik en natteboltemperatuur positief zodat de sneeuw zeer waterig was en de sneeuwlaag vaak wat papperig aandeed. Door de wind werd gevreesd voor stuifsneeuw, maar dat heb je vooral bij poedersneeuw door zijn 'droge' losse en lichte karakter. Met nattesneeuw heb je het gevaar voor opstuiven veel minder.

Was dit te voorzien? Wel, ja, en nee. Het gevaar op dit scenario was zeker niet nihil maar je moet , zeker vlak voor de feiten, als voorspeller een richting kiezen en op zo'n moment niet meer afkomen met ' sneeuw' of 'smeltende sneeuw' of misschien wel 'regen'. Je moet de objectieve cijfers volgen van de modellen.

Zowat alle modellen gaven de eerste neerslag over het westen eerst als een mengvorm door positieve temperaturen rond +1°. Maar snel zou deze neerslag, afgaande op onder meer de progtemps, overgaan in sneeuw. Het kwik zou daarbij ook richting nattebol evolueren en dus zakken richting een krappe +0 à +1°. In het centrum zou het kwik met het vriespunt flirten. In werkelijkheid werd dit scenario ook redelijk waarheid, getuige de grafiek hiernaast in Mariakerke bij Gent met tijdens de neerslag een temperatuurdaling richting +1°.

Dat de sneeuwlaag het niet super gemakkelijk zou hebben in de westelijke provincies was van vooraf duidelijk met een nattebol die nooit negatief zou worden. Maar dat de neerslag zo lang als regen en sleet zou vallen was wel een beetje onverwacht. Maar het is niet anders, de grens tussen sneeuw en sleet/regen is beangstigend klein en speelt zich af op een graad. Zie maar hoe snel regenbuien in polaire lucht op 5 minuten tijd plots dikke vlokken kunnen doen dwarrelen. Een foutenmarge van een graad is ook niet zeer abnormaal. Wordt het 21° in plaats van 20°, dan kijkt niemand daar van op en is er geen probleem. Maar wordt het +1 of +2° in plaats van 0°, dan kan dat een verschil geven tussen een pak sneeuw en natte wegen !

Nemen we het GFS model, waarvan ik de kaarten creëer, en waar enkele sneeuwalgoritmen op berekend worden, gebaseerd op eenvoudige fysische wetmatigheiden aangaande verticaal profiel van de (nattebol)temperatuur, dan zien we dat het model op basis van deze algoritmes de eerste neerslag daadwerkelijk als sleet voorzagen (donker groene kleur). Echter, drie uur daarna valt volgens het model alle neerslag als droge sneeuw...

Niet verwonderlijk als we zien dat het model in het westen zit met een Tw rond +0.5° en een T2m rond het vriespunt tijdens de neerslag.

Wanneer blijkt dat het kwik in de onderste luchtlagen een graad hoger was, kan dit voldoende zijn om te verklaren waarom de neerslag zo lang vloeibaar bleef.

Deze sneeuwcase had nog enkele andere belangrijke aspecten tegen. Ten eerste is het pas begin december en is het kwik van de onmiddellijke Noordzee nog een graad of 7. Daarnaast ging er aan deze neerslagzone geen periode vooraf van vrieskou met bijhorende 'plaklaag'. De bodem was ook niet echt bevroren, zeker niet in sterke mate. Allemaal aspecten die het slagen van een sneeuwdek situatie in de hand helpen. Dezelfde situatie een maand later had waarschijnlijk dat graadje te veel te niet gedaan en dan waren de kansen op sneeuw in het westen, en grotere hoeveelheden elders, veel groter...

Sneeuw voorspellen in een maritiem klimaat is geen evidentie maar in geval van twijfel moet het worst case scenario gevolgd worden. Tenslotte bleef een groot deel van de miserie op de weg uit door de anticiperende chauffeur die massaal thuis bleef. Op nogal wat secundaire wegen was er bovendien wel degelijk forse overlast. En dankzij de massale aandacht van deze sneeuwzone in de pers waren de strooidiensten op volle kracht aan het werk. Een graadje kouder en de regen was vroeger in sneeuw overgegaan en was ook sneller blijven liggen, en met iets meer verkeer op de weg was het gegarandeerd dan chaos geweest. Dus dat dit een flop was kan niemand beweren, het is een combinatie van een alerte bevolking en een wat mindere sneeuwlaag dan voorzien.

Overigens zijn er wel degelijk regio's waar men een pak sneeuw te zien krijgt vandaag, denken we maar aan delen van Nederland, waar de occlusie aan het kantelen gaat en dus uren voor sneeuwval zorgt met hoeveelheden tot bijna 20 cm! Dit was gisteren in mijn verwachting al naar voor gekomen dat deze kans er daar in zat. Onderstaande sfeerfoto is genomen in Kessel (NL)...


 Dat het noordoosten van Nederland weinig sneeuw zou zien was trouwens al van gisteren duidelijk.

Conclusie: gelijkaardige situaties hebben vroeger, nu en zullen ook in de toekomst voor dezelfde kopzorgen zorgen. Foutmarges van een graad zijn nu eenmaal inherent aan de huidige weermodellen, zelfs de meest fijnmazige. Dit kan enkel deels opgevangen worden door nowcasting aan de hand van actuele temps, maar voor de maatschappij zijn dergelijke laattijdige bijsturingen grotendeels te laat.

Meer info over winterweer in de Lage Landen is op deze link te vinden.

dinsdag 4 december 2012

Witte sinterklaas?

Op middellange termijn zinspelen de diverse globale weermodellen op een winterinval van betekenis maar dat moet voorlopig nog gevalideerd te worden.

Wat wel steeds zekerder wordt, is dat we eind deze week ook reeds onze portie winterpret/ellende zullen kennen.

De komende dagen gaat het dan om winterse buien. In de hogere gebieden gaat het om sneeuwbuien. Morgenavond en -nacht valt wat koudere lucht de Lage Landen binnen en kunnen er overal in het binnenland enkele sneeuwbuien vallen, al gaat het waarschijnlijk niet om grote hoeveelheden. Misschien wel net genoeg hier en daar om de goed heilig man te laten schuiven op de daken want lokaal kan zeker wat sneeuw blijven liggen. 

Echter, het echte werk lijkt er vrijdag te komen. Een actieve depressie komt dan via de Britse Eilanden aanzetten richting onze regio en bijhorende neerslag zal ons donderdagnacht bereiken. Doordat we ons op dat moment in koude polaire lucht zitten met overal vrieskou, zal de neerslag als sneeuw vallen. Er kan best wel eens 5-7 cm vallen, lokaal misschien iets meer. Door de slechte timing, deels tijdens de vrijdagochtendspits, kan, of beter zal,  dit chaos betekenen in zowel Nederland en België, en uiteraard ook in onze buurlanden. Recente verwachtingen aangaande deze situatie kan op deze blog worden gevolgd.


In tegenstelling tot wat we veelal kennen bij frontale aanvallen vanaf het westen, gaat deze sneeuw niet gepaard met een doorbraak van zachte zeelucht. Geen echte dooisneeuw dus. De zachte lucht blijft hoogstwaarschijnlijk bezuiden de Lage Landen. Meer over de mogelijke sneeuwscenario's in onze contreien kan bekeken worden in de Praktische Gids voor de Winterliefhebber.


Geen dooi dus, en daarmee zou op de meeste plaatsen het sneeuwdek wel eens kunnen blijven liggen tot na het weekend. Als we het Europese weermodel ECMWF mogen geloven, blijft het zowat gans het komende weekend vriezen waarbij het kwik vooral in de nacht boven een sneeuwlaag onderuit kan gaan richting -7° in het binnenland. Dit wordt echter niet door al de andere weermodellen gesteund.

Zoals in het begin reeds vernoemd, tonen de modellen niet meteen een doorbraak van zachte lucht, gekoppeld met een klassieke westcirculatie, zoals we deze zo vaak kennen deze periode van het jaar. Nee, een herhaling van december 2010 lijkt zich aan te kondigen, al blijft dienen we voorlopig nog afwachtend te handelen...ook ensembles kunnen immers plots van mening veranderen!

donderdag 29 november 2012

Koning winter blijft nog even weg...

Koning Winter werd met veel tromgeroffel aangekondigd in 'kwaliteitskranten' zoals Het Laatste Nieuws, maar meer dan een afkoeling lijkt het niet te worden...zoals verwacht overigens.

Willen we echt winterweer, dan dienen de weerkaarten toch wat standvastiger te zijn, en dat is het thans allerminst. Liefst zien we een blokkade oprichten met een hoogterug nabij of west van West-Europa en met de straalstroom ver zuidelijk. Aan de grond zien we graag een hogedrukbrug benoorden onze streken welke zich tot over Siberië bevindt, zodat een echte transportkou kan inzetten. Een mooie blokkade, laat staan omega-blokkade, is echter geenszins een vereiste voor koud en sneeuwrijk (vroeg) winterweer. Ook het uitblijven van een westcirculatie kan al veel goed maken, zoals onder meer in december 2010 bleek.

Ook nu blijft deze zonale stroming uit over West-Europa, en dat deed de verre modelproducten wat op dreef komen de kaatste weken met aan de horizon steeds 'virtuele' winterimpulsen. Voldoende uiteraard om overijverige , ietwat naïeve, journalisten meteen in de pen de doen kruipen en zo maar eventjes berekoud weer aan te kondigen aan de honderduizenden lezertjes... Misschien is deze handleiding tot winterkaartlezen een tip...met de groeten van de auteur himsefl :p
Nee, even serieus nu...winterweer die naam waardig is nergens te bespeuren in de globale modellen en diens ensemble producten. En ja, het kwik komt tijdelijk op een laag pitje te staan met maxima die amper of geen 5 graden halen en minima die soms net onder het vriespunt duiken 's nachts...mag het begin december? En die paar vlokken sneeuw over de Hoge Venen zullen we ook maar niet overroepen deze tijd van het jaar...er zijn jaren geweest met pakken sneeuw eind november in het centrum van het land. Ok, tegen zaterdagavond/zondagnacht kan er in de Hoge Venen wel een sneeuwlaagje ontstaan van wie weet wel 5-7 cm...maar och God..we zijn tegen die tijd tenslotte december, de eerste officiële (weerkundige) wintermaand. 
Erger nog, het lijkt er steeds meer op dat Sinterklaas zachter weer mee zal brengen, al tonen de ensembleproducten veel onzekerheid (spreiding). In elk geval is er geen reden om op middellange termijn tekenen van koudegolven of konsoorten te bemerken...laten we dus maar gewoon doen.

zaterdag 24 november 2012

(zware) storm morgen

Morgen zondag trekt een kleine maar diepe depressie over de Noordzee en zal daar een zware storm veroorzaken. Het krachtige windveld bereikt deels ook de Lage landen en zal morgen vooral zwaar weer veroorzaken over het noordwesten van Nederland en de Wadden regio met pieken rond de middag tot zo'n 120 km/h. Extreem is dit uiteraard geenszins, maar toch iets om rekening mee te houden. Aan de eerder genoemde kustregio's verwacht ik tevens tijdelijk een stormkracht tot eventueel zeer tijdelijk zware storm, kracht 10. Op zee zwellen de golven aan tot ruim 4 m. Meer info op  deze blog.

donderdag 22 november 2012

Eerste week december berekoud en eerste sneeuw

....niet mijn woorden voor alle duidelijkheid, maar wel deze van de 'kwaliteitskrant' Het Laatste Nieuws. In een artikel met deze titel waarschuwt de journalist van dienst voor een ware koude inval met bijvoorbeeld overdag begin december tot amper een graad of 2 en 's nachts waarden tot -4 graden in het centrum van het land. 

Akkoord, het koelt af volgende week, maar absoluut niet in de mate zoals de journalist laat uitschijnen. Het is mij dan ook een raadsel waar deze man zijn informatie haalt. Sowieso niet bij betrouwbaren bronnen en dus heeft deze de journalist zijn werk niet goed gedaan, simpel. Immers, de 2 grootste weermodellen, het Europese en Amerikaanse weermodel laten van al dit niks zien. Het komt amper tot nachtvorst in Vlaanderen.

De grafiek bovenaan dit bericht laat beide modellen zien, de blauwe en de rode grafiek, en beide laten van deze extreme toestanden weinig zien.

Bedenk daarbij dat de gemiddelde dagtemperatuur begin december rond 7 graden schommelt, dus met de voorziene waarden van 5 à 6 graden zitten we daar dicht bij. Beter had de man dan zijn pijlen gericht op het veel te zachte weer van nu en volgend weekend want met 10-12 graden zitten we zo'n 3 à 4 graden boven de normale waarde.

Sneeuw hoeven we ook niet meteen te vrezen in Vlaanderen. Enkel in de Hoge Venen kan er in het tweede deel van de volgende week wat sneeuw vallen. Ook de diverse bergketens in Europa zullen hun portie sneeuw zien vanaf dinsdag met regionaal mogelijk meer dan een meter sneeuw.

Maar laat ons duidelijk wezen, het wordt koeler volgend week, ook bij ons, maar alles blijft in normale proporties en witte landschappen hoeven we in Vlaanderen niet meteen te vrezen. Meneer de journalist, misschien je huiswerk nog eens opnieuw doen?

Karim Hamid

woensdag 14 november 2012

Winterweer nog ver weg

Winterweer hoeven we voorlopig niet te vrezen. De globale weermodellen en hun ensemble berekeningen wijzen in de richting van een verder zetting van eerder zuidelijke tot zuidwestelijke stromingen. Op de Europese weerkaart vinden we dan ook veelal een hoogtetrog over het oosten van de Atlantische Oceaan en een rug over het Continent. Met zo'n weerkaart kan je natuurlijk geen winterweer op gang brengen.

Ook elders in Europa, zelfs in het hoge noorden, valt het mee met het winterweer, met enkel in het westen van Siberië continue vrieskou van betekenis. 

Zowel het Amerikaanse als het Europese ensemble geven tot eind november geen winterweer in de Lage Landen met zelfs een tendens naar zachter weer volgende week door een overwegend zuidelijke component in de wind.

Zeker vanaf midden november is winterweer nochtans niet echt uitzonderlijk, al gaat het veelal slechts over korte prikken. Getuige bijv. de sneeuwsituaties van eind november 2005.

Het uitblijven van winterweer is ook weer niet abnormaal, vaak begint de winter zich pas te gelden in de loop van december of soms zelfs vanaf januari...en af en toe zelfs helemaal niet in ons milde zeeklimaat. Het zegt in elk geval niks over kansen op zwaar winterweer later dit winterseizoen. feit is, willen we dat een echte koudegolf zich op gang trekt, dat de brongebieden van de luchtstroming (de gebieden vanwaar de wind komt laat ons maar zeggen) voldoende zijn afgekoeld met liefst diepvriestemperaturen en het beste nog een laag sneeuw. Van dit alles is lang geen sprake want het sneeuwdek is in zowat gans Europa zo goed als afwezig...

maandag 12 november 2012

Orkaan Sandy over Europa?

Altijd zielig als journalisten hun werk niet serieus uitvoeren. Dit is helaas maar al te vaak het geval als het gaat om weergerelateerde zaken. Het Laatste Nieuws slaagde er gisteren opnieuw in de hoofdvogel af te schieten met hun klinkende titel "Restanten Sandy verstoren zege van Lazio in Romeinse derby, Milan verliest weer". Pardon? De journalist in kwestie had beter zijn bronnen gecheckt en dan zou hij geweten hebben dat deze orkaan al lang geleden is opgelost ergens over het Groenland gebied. Dus, nee, het natte weer over het noorden van Italië wordt veroorzaakt door een gewone hoogtetrog. Maar ja, ik zat er op te wachten op de eerste waardeloze berichten over bezoeken van deze ex-orkaan over Europa. Treurig....

dinsdag 6 november 2012

"nor'easter" verwacht langs oostkust VS

Een week na doortocht van orkaan Sandy, komt een nieuwe diepe stormdepressie op het toneel. Deze storm echter is volledig baroklien van origine en dus totaal geen tropisch systeem. De depressie profiteert evenwel een beetje van de subtropische lucht en het relatief warme water voor de oostkusten van de VS. 

De storm ontstaat actueel over de oostelijke regio van de Golf van Mexico en zal onder invloed van een negatief kantelende hoogtetrog snel uitdiepen (rapyd cyclogenese). Vervolgens zal de depressie snel noordwaarts trekken langsheen de barokliene zone juist oost van het Noord-Amerikaanse continent. Aan de noordwestflank ontwikkelt zich een stormveld van ca. 10 bf. 

De neerslag aan deze flank van de storm zal over land in aanraking komen met de koude lucht en deels overgaan in sneeuw en volgens o.a GFS kan dit een sneeuwlaag tot lokaal 10 cm opleveren. Daarnaast zorgt de storm voor een gevoelstemperatuurover van rond -10 graden over de staten in het uiterste noordoosten van de VS, waar Sandy eerder al stevig toesloeg. Door de inbeukende noordooster verwacht men langs de kusten ook weer wateroverlast, temeer veel dijken etc beschadigd zijn door de orkaan Sandy.



dinsdag 30 oktober 2012

Sandy een 'echte' orkaan?

Orkaan Sandy zal ongetwijfeld voer zijn voor verder onderzoek. Eén van de aspecten zal zijn in hoeverre deze storm afwijkt van de klassieke tropische stormen. 

Jawel, in een later stadium, terwijl de storm nog steeds het statuut van orkaan kreeg door het NHC, deden de satellietbeelden reeds twijfel rijzen over het al dan niet onderbouwd zijn van deze statuus. Een tropische storm, en bij uitbreiding een orkaan, dient volgens de definitie symmetrisch en frontloos (=barotroop) te zijn met een duidelijke diepe warme kern en met leverancier van voeding de latente warmte die vrijkomt door convectie nabij de kern van de storm.

In een eerste stadium was dit ongetwijfeld het geval. In de modelanalyse van bv. UKMO zien we dat de eerste dagen er sprake was van een symmetrische warme kern (4de kwadrant). Rond de 27ste werd de warme kern minder en minder symmetrisch en dit proces zette zich de dagen daarna verder door. Dit wijst op een zekere mate van baroclikiteit, met ander woorden, de tropische storm verliest hier reeds het puur tropische karakter en neemt haar energie deels van barocliene fenomenen.


Hieronder is een animatie van het satellietbeeld weergegeven , startend vanaf de geboorte van de storm Sandy. Daarop is goed te zien dat op 27 oktober reeds, de kern van de storm in aanvaring komt met een frontale band nabij de oostkust van Noord Amerika. Vanaf dat moment verloor de storm helemaal zijn klassieke tropische storm structuur, in zoverre dat dit al niet gedeeltelijk het geval was want de storm was nooit echt visueel typerend voor een orkaan.

http://cimss.ssec.wisc.edu/goes/blog/wp-content/uploads/2012/10/GOES13_NH_IR4_SandyLife.gif

De analysekaart van 28 oktober geeft duidelijk deze frontale structuur weer met Sandy in de onmiddelijke buurt van deze barocliene omgeving. Op het satellietbeeld helemaal bovenaan dit artikel is het front erg goed te zien overigens en begint de storm te interageren met dit stationaire front.

In het jargon spreekt men dan van een "extratropische transitie (ET)", de overgan van tropische naar niet-tropische (klassieke) depressie. Niet zelden vertoont zo'n storm bij deze overgang een tijdelijke versterking.

Al bij al kunnen we voorlopig concluderen dat de oostkust van de VS geen pure tropische storm te verwerken kreeg, maar een hybride storm, de combinatie dus van een tropische storm met een barocliene stormdepressie. Intussen is de storm volledig extratropisch en frontaal van structuur.

maandag 29 oktober 2012

orkaan Sandy gaat vanavond aan land

Zoals verwacht is orkaan Sandy gearriveerd nabij de oostkust van de VS met een actuele kerndruk nabij 946 hPa en met een gemiddelde wind rond 120 km/h (cat1 orkaan). De kern trekt noordwaarts maar buigt vanaf nu snel af naar het noordwesten om zo in te beuken tegen de oostkisten van de VS en aan land te gaan nabij de staat New Jersey. De storm neemt voorlopig niet af, integendeel, de laatste uren is de kerndruk enkele hPa gezakt en is de wind zo'n 10 knopen toegenomen naar zo'n kleine 75 knopen, een dikke cat1 orkaan dus.

Voorlopig is de orkaan nog volledig tropisch wat betreft opbouw maar het NHC verwacht dat de orkaan de komende 12 zal transformeren tot een extra-tropische storm. Dit zou volgens het NHC niet betekenen dat de storm meteen verzwakt, en zelfs nog wat kan intensifiëren vlak voor de storm vanavond laat aan land gaat. Het is niet onmogelijk dat de orkaan net nog cat2 haalt vlak voor 'landfall' maar voorlopig gaat men uit van niet. Rukwinden zijn mogelijk vanavond tot zo'n 180 km/h, met een gemiddelde wind tot 148 km/h!

Wanneer we de storm op de weerkaart bekijken, valt meteen op dat het om een zeer uitgestrekt exemplaar is. Doorgaans zijn tropische stormen klein met een geconcentreerd windveld. Deze storm heeft zowat de uitgestrektheid van een gewone extra tropsiche Atlantische stormdepressie. Dit zorgt voor een groter windveld dan anders en de storm bevat ook meer energie dan veel andere orkanen met dezelfde categorie, wat o.a tot uiting kan komen in overvloedig veel regen en eveneens een langere duur van het zware weer.

Naast de zeer zware windstoten is er het probleem van vloedgolven en vooral het vele water dat naar beneden komt , met aan de zuidflank van de storm een neerslagcummulatie welke kan oplopen tot 250 mm op 24 uur. Golven tot 10-11m zijn mogelijk nabij de kusten, wat uiteraard erg indrukwekkend is.

Eind vorig jaar kreeg dezelfde  regio al te maken met een ver doorgeschoven orkaan: Irene. Ook toen ging het om een cat1 orkaan. Doordat orkaan Sandy langere tijd blijft 'haperen' over de oostkust, kan deze storm meer schade aanrichten dan Irene vorig jaar.

Diverse TV stations zenden continue uit in de VS, o.a via deze link.

donderdag 25 oktober 2012

Halloween storm voor de VS?

Orkaan Sandy trekt verder noordwaarts richting de Bahama's als cat2 orkaan. Vervolgens is een afzwakking voorzien tot een cat1 orkaan wanneer de orkaan net oost van het Noord-Amerikaanse continent trekt. Het lijkt er volgens de modellen steeds meer op dat de orkaan net niet als cat1 orkaan aan land gaat in het noordoosten van de USA, waarbij de orkaan een onmiddellijke dreiging kan vormen voor de daar zeer dichtbevolkte gebieden. Dit zou ergens tegen volgende dinsdag gebeuren.

Naast de felle wind zal de orkaan zeer veel regen veroorzaken in deze gebieden. GFS berekent een kerndruk rond 940 hPa wanneer de depressie aan land gaat. Ook de laatste middagrun van het Europese model geeft aan dat deze orkaan aan land gaat met erg lage druk en met bakken regen voor de kustgebieden.

De orkaan wordt als het ware meegetrokken in een reeds aanwezige hoogtetrog over de USA waardoor de storm afwijkt van de meer gangbare koers noordoostwaarts.

Hieronder eigen gecreëerde kaartjes van het GFS model voor volgende week dinsdag:










 

Restanten Rafael nabij Portugal....pardon?

Een uitgestrekte depressie teistert vooral het westen van het Iberisch Schiereiland. Volgens VTM weervrouw Jill Peeters de restanten van ex orkaan Rafael, zo verkondigde ze vanmiddag in haar weerpraatje. 

Ok, dan meer even de geschiedenis nagaan van deze ex TC, want het is nu toch wel eventjes geleden dat deze storm voorbij kwam. En ja hoor, deze storm is al sinds 17 oktober geschrapt van de lijst der actieve tropische systemen. M.a.w, sinds een week is deze storing opgenomen in een klassieke Atlantische depressie en dus al vele dagen opgenomen in de extra-tropische circulatie. De depressie nabij Portugal heeft dus met Rafael niks meer te zien. Jammer van deze berichtgeving, want zo kunnen we uiteraard veel ex tropische systemen gaan aanduiden, want in de herfst zit in zowat elke depressie wel één of ander verre restant van een tropisch systeem, bij wijze van spreken...

Sneeuwdump in de Alpen

De eerste echte sneeuwval van de winter lijkt er aan te komen over delen van Europa. Vooral langs de noordflank wordt makkelijk 15-20 cm sneeuw verwacht, regionaal meer. Dit al vanaf hoogtes van 400-600m. 

Oorzaak is de uitbraak van polaire lucht vanuit het noorden en de uitdieping van een depressie bij de golf van Genua.

Aan de noordflank van dit lagedrukgebied zien we dan ook de ontwikkeling van een vrij intens neerslaggebied over de Alpen. Los van de sneeuw veroorzaakt deze depressie ook veel neerslag aan de zuidflanken van de Alpen, en over het zuiden van Europa in het algemeen. Lokaal wordt de komende dagen 50 tot zelfs 100 mm neerslag verwacht.

Ook op de heuvels dichter bij huis zal een wit deken ontstaan van enkele cm. Dit zal vooral buiten onze landsgrenzen gebeuren maar mogelijks kan het ook nog wat sneeuwen over de Hoge Venen tegen vrijdagavond en zaterdagvoormiddag. Veel zou het echter niet mogen voorstellen.

nog meer neerslag

Ook volgende week wordt veel neerslag verwacht over Zuid-Europa. Dit wordt veroorzaakt door de aanwezigheid van een uitgestrekte hoogtetrog over West-Europa waarbij aan de voorzijde frequent veel neerslag tot ontwikkeling komt. Tot midden volgende week kan er regionaal in de zuidelijke landen wel zo'n 200 mm neerslag vallen.

woensdag 24 oktober 2012

uitbreiding Severe Weather Blog

Heden start de Severe Weather Blog met test wat betreft het uitbrengen voor meerdaagse waarschuwingen voor overlast door het weer. De waarschuwingen zijn volledig 'impact' gericht. Dit wil zeggen dat niet enkel de meteorologische parameter een rol speelt (bv de hoeveelheid sneeuw), maar vooral wordt gekeken welke impact het weerfenomeen zal hebben op de maatschappij. Externe factoren zoals tijdstip, regio etc spelen dus eveneens een rol.

Er wordt een waarschuwing gegeven voor zowel overlast door de wind (windstoten dus vooral), gladheid (snow) en convectie/onweer (storm). De impact level gaat van groen (geen noemenswaardige problemen), geel (noemenswaardige overlast), oranje (belangrijke problemen verwacht) tot rood (algemeen grote overlast door het weer). Wanneer de tijd ontbreekt om een meerdaagse verwachting te geven, zijn de gevarensymbolen grijs ingekleurd.

De meerdaagse verwachting gaat 3 dagen vooruit, de dag van de verwachting meegerekend.

dinsdag 23 oktober 2012

bijzondere nazomerse periode

Een late nazomerperiode is niet echt abnormaal te noemen, en temperaturen boven 20 worden nog wel eens gehaald eind oktober. Maar dit keer swingen de waarden toch wel de pan uit met gisteren een maximum van 24.5° in Ukkel, bijna een zomerse dag dus! 

De oorzaak moet gezocht worden in verschillende factoren, te beginnen met de sterke zuidelijke aanvoer van lucht uit noordelijk Afrika eind vorige week waarbij zoals u weet een pak Saharrazand onze kant werd uitgewaaid. Deze luchtmassa, met waarden op 850 hPa van 15°, stagneerde vervolgens door hogedrukopbouw in de hoogte en wanneer de zon er vervolgens doorkwam tijdens het weekend en begin deze week, kon het kwik vrijuit gaan naar zowat ongeziene waarden voor deze periode van het jaar. Bovendien zorgt een gesloten kern van hoge druk op 500 hPa voor erg warme lucht in de hoogte en daarbij horende sterke subsidentie waardoor de lucht uitdroogt en tevens adiabatisch opwarmt. De hoogtewaarden op 500 hPa halen zomerse waarden boven 580dam! De scherpe inversie, met op 500m nog waarden tot 20°, zorgt tevens voor zeer hoge maxima over de Ardense toppen waar vandaag lokaal 22° werd gehaald. Ook elders werd in Vlaanderen ruim 22° gehaald. 
Dit is zo'n 9° warmer dan de normale waarde. Des te opvallend is de temperatuursduik eind deze week, waarna we uitkomen bij maxima van zo'n 4° 'onder' de normale waarde. De aangevoerde lucht komend weekend is rechtstreeks polair van oorsprong en het bijhorend koufront geeft een wel erg markante temperatuursgradiënt aan met ten zuiden een temperatuur op 850 hPa van 10° en benoorden waarden onder 0°. Wanneer we de temperatuursduik bekijken tussen nu en vrijdag, dan zien we een bijna ongezien scherpe duik van +15° vandaag naar -5° vrijdag, een duik van maar liefst 20°. Onderstaande EPS grafiek van GFS is er dan ook één om te bewaren...


Vooral noordelijk Europa zal deze eerste echte koudepiek goed voelen met sneeuw van betekenis en bijna permanente vorst. De noordflanken van de Alpen krijgen later op vrijdag en vrijdagnacht een laag sneeuw over zich welke kan oplopen tot 20 à 30 cm. Wij zullen het tegen zaterdag moeten doen die zo'n 14 graden lager liggen dan vandaag!


maandag 22 oktober 2012

Opvallende temperatuurdaling

temperatuursduik

 Er verandert de komende dagen heel wat op de Europese weerkaarten waarbij vooral de temperatuurdsduik opvalt. Het kwik op een hoogte van 850 hPa zakt in amper 3 dagen tijd van +15° vandaag naar -5° tegen donderdag, een verschil van maar liefst 20°!

De luchtmassa welke we vandaag nog in vertoeven is erg warm voor deze tijd van het jaar en kon ons bereiken door de dagenlange zuidelijke stroming. Hiernaast is de TE850 te zien, een graadmeter voor het type luchtmassa en rechtstreeks gekoppeld aan de temperatuur. Zo zien we dat we vandaag nog met waarden zitten tot bijna 50°, wat aangeeft dat de luchtmassa subtropisch is. Op veel plaatsen wordt vandaag de 20 graden grens overschreden bij een zonnige hemel. Waarden begin de 20 eind oktober zijn vrij ongewoon maar het is geenszins de eerste keer.

markant drukpatroon

De oorzaak van deze omslag is de evolutie op de weerkaarten. Over Noord Europa immers zien we een belangrijke drukdaling de komende dagen en uiteindelijk ontstaat er in de hoogte een markante hoogtetrog en nabij IJsland/Groenland een hoogterug. De hoogtetrog is gevuld met met zeer koude lucht met op 500 hPa temperaturen onder -40 graden. Tussen beide druksystemen ontstaat er ook een glijbaan van rechtstreeks polaire lucht en deze luchtmassa zal de Lage Landen tegen vrijdag aanstaande bereiken. Halen we begin deze week nog op veel plaatsen 20 graden en meer, tegen vrijdag is dit amper nog een kille 10 graden ten hoogste! 

Hieronder is een animatie te zien hoe de polaire luchtmassa dezen van het Europese Continent verovert de deze week. Dit zal over de noordelijke landen ook de eerste test zijn voor komende winter want er kan op veel plaatsen aldaar significante sneeuw vallen.


De kansen op sneeuw in de Lage Landen blijft voorlopig beperkt. Daarvoor blijft de luchtdruk te hoog want de koude lucht in de hoogte schuift langs ons voorbij en bereikt ons niet.

zaterdag 20 oktober 2012

Saharazand

Zo erg vaak komt het niet vaak maar abnormaal is het ook weer niet.

Wanneer de stroming langduring zuidelijk is en sterk genoeg waait in de hoogte kan het wel gebeuren dat zand uit de woestijngebieden over Noordelijk Afrika, meer specifiek Saharazand, de landen bereikt over westelijk Europa. Saharazand is niet te vergelijken met de relatief dikke zandkorrels aan onze kusten, Saharazand is uiterst fijn (stof) en wordt dus makkelijk door de wind opgewaaid. 

Vaak gaat dit onopgemerkt voorbij en zijn de concentraties niet zo groot. Maar wanneer de hoeveelheid zand belangrijk wordt en er dan ook nog eens regen valt, dan is het een ander verhaal. Reeds op donderdag werd van deze zandwolk melding gemaakt om een andere blog van mij.

Met de huidige satellieten zijn zaken zoals zand en stof apart te detecteren, zoals op onderstaande reeks te zien is van de MET9 satelliet van Meteosat. Het zand is zichtbaar als een felle magenta kleur.

De eerste tekenen van de omvangrijke maar dense zandwolk tijdens donderdagavond, en wordt opgepikt vanuit het noordoosten van Marokko. De wolk aait tegen die tijd ook al de oostkust van Spanje.


Vervolgens waaiert de stof/zandwolk uit over Frankrijk, al wordt het zicht hierop verstoord door de vele hoge en middelhoge bewolking (rode en okerkleur op het satellietbeeld) 


Tegen vrijdagmorgen bereikt de wolk het zuidoosten van de Benelux en even later wordt zowat gans België bedekt door de wolk (beeld van 11utc).



Door de sterke stroming wordt de wolk tegen vrijdagavond al verdreven naar het noorden van Duitsland.


De zuidelijke stroming op hogere niveaus werd veroorzaakt door een persistente en uitgesproken hoogtetrog west van het Europese continent. Vooral door de duur van de stroming en de kracht ervan in de hoogte (let op het feit dat de isohypsen op 850 hPa over West-Europa erg dicht op elkaar liggen) was favoriet voor de advectie van het zand en tevens zeer zachte subtropische lucht uit dezelfde regionen, nl. Noord-Afrika.


De door GFS berekende trajecten op 850 hPa (ca. 1500m hoogte) tonen mooi aan dat de naar ons aangevoerde lucht (blauw lijn) vanuit het grensgebied komt van Marokko en Algerije. 

 Donderdag overdag zien we in de simulatie van het GFS model veel wind staan over het noordoosten van Marokko, aan de voorzijde van de diep uitgezakte hoogtetrog. Er staat tegen de middag een wind van zo'n 25 knopen wat best veel is aldaar. Dit ligt aan de basis van het vele zand in de hogere luchtlagen.

Doordat er in de zuidelijke stroom tevens nog regenzones bevonden werd het zand ook nog eens uitgewassen uit de lucht, dus het zand in de lucht werd met de regendruppels naar beneden gehaald en net dat was goed te zien op o.a. wagens.

Voor de komende dagen kan er nog wel wat zand naar onze contreien worden aangevoerd maar dit zal toch veel minder uitgesproken zijn dan gisteren vrijdag omdat de toevoer van stof uit Noord-Afrika veel beperkter zal zijn en bovendien de stroming minder zuidelijk en minder krachtig zal worden...

Karim Hamid