zaterdag 30 juni 2012

zomer blijft sputteren

Ofschoon de echte zomermaanden nu aanvangen, is daar op de weerkaarten nog steeds weinig van te merken. West-Europa blijft gebeukt onder invloeden van Atlantische hoogtetroggen met bijhorend wisselvallige weer. Wel blijven onderkoelde temperaturen uit met volgende week soms zelfs maxima boven de gemiddelde waarden. Maar de echt zomerse luchtmassa's blijven in het zuiden en oosten hangen met daar makkelijk waarden boven 30 graden. Wij moeten het doen met typisch Belgisch zomerweer, bepaald door de voor onze streken normale maritieme luchtmassa's uit het zuidwesten tot westen. Op zich weinig aan de hand dus, maar na een kwakkellente verwacht men uiteraard meer...

We mogen echter niet vergeten dat stralend warm zomerweer, net als berekoud winterweer, niet typisch is voor ons zeeklimaat. Echter zijn we van jongsaf geleerd uit de boekjes en films dat zomer gelijk is aan warm weer met blauwe luchten. Dit uiteraard omdat grote delen van de USA nu eenmaal dit soort zomers kent en we opgegroeid zijn met films uit die streken. Ook kinderen worden opgegroeid met het beeld van zomer als is dit gelijk aan zon en blauwe lucht. We zijn met andere woorden zo geprogrammeerd. Ook onthouden we makkelijk legendarische warme zomerperiodes uit het verleden, terwijl we al die slechte zomerperiodes (en dat zijn er heus een pak meer!) snel weer vergeten. Met andere woorden, onze verwachtingen liggen gewoon veel te hoog...

woensdag 27 juni 2012

Donderdag potentieel gevaarlijk...

Op donderdag is er opnieuw kans op zwaar onweer. Het is net iets te vroeg nog voor harde uitspraken, maar als de timing van de weermodellen aangehouden wordt, kan het donderdag nog even goed opwarmen met temperaturen richting 28° (lokaal iets meer) maar ook al snel hoge onstabiliteit. De koele lucht nadert ook als weer snel vanaf het westen, voorafgegaan door een koufront. Voor het koufront uit kunnen donderdagnamiddag felle onweersbuien tot ontwikkeling komen. Meer info op deze link...

dinsdag 19 juni 2012

Squall line

Afgelopen maandag trok een onweercomplex over de Lage landen. De RADAR toonde duidelijk de structuur van een "squall line", een onweercomplex waarbij de onweercellen langs een lijn zijn georganiseerd. Typisch voor dit type onweer is de vrij snelle voortbeweging en windstoten bij doortocht van dergelijke lijn. Ook typisch is de zogenaamde 'shelf cloud' aan de voorzijde van de squall line, net aan de voorzijde van de slagregens. Hieronder een mooie opname bij doortocht van het onweer...

foto : Erwin Klein (genomen tussen Hamminkeln en Dingden)

Onder andere in het oosten van België in de omgeving van Maaseik maakte de media (zoals gewoonlijk) gewag van windhozen maar dit lijkt weinig waarschijnlijk. Windhozen bij squall lines komen weinig voor en veel waarschijnlijker is de windschade afkomstig van valwinden. Deze valwinden komen op zich langs gans de lijn voor, maar lokaal op de lijn kunnen deze valwinden (downbursts) extra fel toeslaan, vooral op plaatsen waar deuken aanwezig zijn om de lijn. Daar zijn vaak zgn. 'mesovortices' aanwezig, horizontale wervelingen in de hoogte waardoor wind op hoogte zeer lokaal bij deze werveling toeneemt. Door de reeds aanwezige valwinden wordt deze extra sterke wind in de hoogte deels naar de grond getrokken met dus zeer lokaal een extra krachtig gebied met rukwinden.

De radar van het KMI/Belgocontrol toont mooi de lijnvorm van het onweer met daarin diverse 'deuken'. Hieronder zijn de mogelijke vortices omringd met rood...


We zien dat de squall line ook nog eens gebogen was waarbij het 'hoofd' van de squall line zich bevindt nabij het centrum van België. Dat komt omdat daar een kern van een kleine depressie overtrok. Net de combinatie van deze kleine depressie aan de grond en de strakke zuidwestelijke hoogtestroming zorgde voor een erg sterke windshearing met de hoogte, zowel wat windsnelheid als windrichting betreft. In combinatie met de matige onstabiliteit in de oostelijke regio's gaf dit aanleiding tot de ontwikkeling van dergelijk goed georganiseerd onweersysteem. Onderstaande twee kaartjes van het ETA model (bron KMI) geven goed weer hoe in een geconcentreerde zone de onstabiliteit en windshear samenvielen en een gunstige situatie creëerden voor zware onweerscellen met potentiële windschade.


zaterdag 9 juni 2012

koele en wisselvallige week

De lente is vrijwel voorbij zonder veel thermische en zonnige uitschieters, en met de nakende zomer is het ook maar behelpen. Volgende week gaat het kwik weer kopje onder met maxima amper een graad of 15 à 16. Daarbij krijgen we maandag en deels dinsdag verregende dagen. De 2 dagen daarna is het meestal droog maar dus veel te fris.

Dit alles met dank aan een beest van een hoogtetrog over West-Europa met, jawel, een straalstroom die hierdoor bezuiden de Lage Landen trekt.

Naar komend weekend toe bouwt zich een belangrijke hoogterug op over Centraal/Oost-Europa en gaat de stroming kantelen naar zuid. Het grensgebied tussen de koele zeelucht en warme lucht uit het zuiden slingert dan in onze buurt. Het lijkt met andere woorden op te warmen maar mogelijks bevinden we ons in dat grensgebied, dus nabij de bijhorende regen- en onweerszones. 

De evolutie op langere termijn is er één met meer normale temperaturen nabij 20 graden maar standvastig droog weer lijkt er niet aan te komen tot minstens 20 juni, laat staan hoogzomer met 30+...

Alle hoop wordt dus gezet op de echte zomermaanden juli en augustus maar dan zal het globaal circulatiepatroon in onze contreien toch snel van gedacht moeten veranderen. Maar dit kan snel het geval zijn en eens veranderd in ons voordeel, tja...

vrijdag 8 juni 2012

tornado's in Benelux en Frankrijk

De Severe Weather Outlook berichtte gisteren reeds van kans op een lokale windhoos gisteren en zo geschiedde ook over het oosten van België en het zuidoosten van Nederland, alsook in de buurt van Metz (FR). 






Een tong met warme vochtige lucht trog over delen van de Benelux. Dit zorgde voor een matige onstabiliteit over de gebieden waar deze tong overheen trok. De tong was het breedst over het noordoosten van Frankrijk doch een smalle zone trok nog net over het oosten van België en delen van Nederland (zie hiernaast). Op zich was de onstabiliteit weinig indrukwekkend, maar des te meer de windshear, en zeker de shear in de onderste kilometer. De windsterkte tussen grond en 1 km hoogte nam toe met 25-30 knopen. 

Wat vooral van belang was, was de ongelooflijk hoge zgn. storm 'relative helicity (SRH)'. Deze parameter geeft aan hoe makkelijk een bui kan uitgroeien tot een supercell en geeft dus ook indicaties op de tornadokansen. Metingen hebben we uiteraard niet maar de modellen voorzagen in de smalle strook met onstabiliteit over het noordoosten van België waarden tussen 0 en 1 km van meer dan 400 m²/s², wat buitengewoon veel is. Bovendien was de atmosfeer in de onderste lagen extreem vochtig met wolkenbasissen van slechts 200 m. De laatste 2 parameters samen geven aan dat, in combinatie met wat onstabiliteit, de kansen op windhozen reëel zijn. De windprofielen van de radar in het zuiden van België tonen eveneens deze hoge shear en verticale windruiming (bron afbeelding: KMI).

Reden van de erg hoge SRH was de sterke windruiming in de onderste niveaus, ten gevolgde de sterk gekrompen wind aan de grond (zuidoost) en de sterke zuidwestelijke bovenwind. Dit is op onderstaande analyse tevens te zien, waar nabij de thermische vore de wind sterk gekrompen is aan de voorzijde. Achter de vore ruimt de wind snel naar zuidwest.

Wanneer we het ETA model er bij halen (bron: KMI) zien we duidelijke indicaties voor potentieel windschade.


Niet alleen de SRH01 was extreem, ook de zgn. Significant Tornado Parameter (STP) en Supercell Commposite parameter (SCP) piekten hoog in deze smalle band. De voorspelde hoogtepeilinh voor Kleine Brogel gaf eveneens een 'tornado-peiling'. Let vooral op het hodogram rechts bovenaan de afbeelding hiernaast!

Op de RADAR beelden van Belgocontrol (bron: KMI/Belgocontrol) is de supercell en rotatie te herkennen met enige moeite. De opnames zijn van 1930 lokale tijd (HA = Hasselt en LI = Luik). De RADAR bevdint zich links van de afbeelding waardoor de doppler dus een cyclonale rotatie vertoont (blauwe kleur bovenaan en rode kleur onderaan).






De resultaten bleven dus niet uit. Over Limburg, en ook in Nederland en Frankrijk werden windhozen waargenomen welke schade aanrichtten. Op basis van grove schattingen, afgaand op de beelden in de media, hadden e windhozen een kracht EF0 tot EF2 op de schaal van Fujita. Hieronder enkele video opnames welke op het net circuleren.



maandag 4 juni 2012

Eerste helft juni om zeep?

Eerder reeds werd bericht op deze blog dat de straalstroom opnieuw naar het zuiden zakt en de ensembles van vanmorgen bevestigen het langdurige gevolg hiervan: tot minstens midden deze maand lijkt het weer alles behalve zomerachtig te worden met regelmatig regen, veel wolken en maxima onder 20 graden. In essentie is een grootschalige trog verantwoordelijk met as in onze buurt. Het hoogtepatroon zakt over West-Europa flink naar het zuiden en dat kan nooit mooi weer opleveren. 

Het is wachten tot deze trog verschuift of volledig opvult voordat een opening kan gemaakt worden naar de aanzet tot mooi en standvastig weer. Maar dat laten de kaarten in geen geval zien. Goed weer voor de studenten zullen we maar zeggen...

zaterdag 2 juni 2012

straalstroom zakt opnieuw naar het zuiden


Het weer lijkt weer naar af te gaan als we de weerkaarten mogen geloven. De straalstroom gaat weer de gebieden opzoeken bezuiden België waarbij zich uiteindelijk één grote hoogtetrog installeert bij IJsland en een zonaal regime net bezuiden de Lage Landen. Wat dit inhoudt hebben we de eerste helft van mei al kunnen zien: wisselvallig weer en vaak iets te koele temperaturen. Bezuiden de zonale stroming kan het daarentegen flink gaan zomeren in delen van Spanje bijvoorbeeld.

Dieptepunt lijkt toch wel morgen zondag te worden met de barokliene band net over België en vanaf vannacht regenachtig weer. onder de grijze massa morgen aan de koele kant van deze band zeer onderkoelde temperaturen van amper een graad of 12-13 en regelmatig regen. Ook maandag nog kil en soms wat regen. De rest van de week op en af met regelmatig dagen met regen of buien, soms met onweer. Wel gaat het kwik later in de week richting normale temperaturen van een graad of 20. Maar daar is dan ook alles mee gezegd...