vrijdag 14 juli 2017

Over de wispelturige zomer en de Gentse Feesten...

De zomer verloopt dit jaar tot nu toe te warm en te droog. Maar om het een standvastige zomer te noemen, dat nu ook weer niet. Daarvoor ontbreekt het aan standvastige hogedrukgebieden en continentale stromingen.

Over het algemeen is er al een tijdlang sprake van een zwak zonaal regime waarbij er in de hoogte vaak een stroming staat uit westelijke hoek. De stroming is evenwel onderhevig aan golving waardoor het weerbeeld periodiek wordt gedomineerd door zwakke (mobiele) ruggen en troggen. De bijhorende straalstroom brengt ons in dit regime regelmatig een bezoek boven onze hoofden.  Over het algemeen hebben wij slechts last van verzwakte versies van Atlantische storingen. Anders is het voor grote delen van de Britse Eilanden en Scandinavië waar het regelmatig regent en het kwik ondermaats scoort.

Vandaag en morgen zaterdag bevinden we ons in maritieme lucht, beïnvloed door een zwakke hoogtetrog waarbij het kwik niet veel hoger uitkomt dan 21 graden. Ook morgen blijft het kwik zeer bescheiden scoren. Naar zondag toe en begin volgende week zorgt een mobiele hogedrukrug dan weer voor een stabilisatie waarbij ons land zondag in een warme sector terecht komt. Het wordt dan opnieuw een paar graden warmer. 

Een koufront komt zondag tot stilstand over het land en zal tegen maandag opnieuw op haar stappen terugkeren en noordwaarts wegtrekken waardoor we in steeds warmere lucht uit het zuiden terecht komen met dinsdag opeens zo'n 27 graden. Een aanzet naar mooi stabiel zomerweer is dat echter alweer niet want een trog nadert tegen die tijd ons land, wat tevens de oorzaak vormt voor die opstoot van subtropische lucht. Woensdag bevindt de warmste lucht zich over ons land en kan het op verschillende plaatsen 30 graden worden. Echter, het is dan onstabiel en op diverse plaatsen kan er fel onweer optreden.

Donderdag komen we dan opnieuw terecht in Atlantische zeelucht (zoals vandaag en morgen) zodat we weer bij af zijn, en het kwik net zoals nu zal uitkomen bij een 22 graden, wat op zich nog altijd mits regelmatig zon best aangenaam zomerweer kan genoemd worden.

Een zomer dus van op en af, met gelukkig meer op dan af......

Gentse Feesten-weer?

Het jaarlijkse dorpsfeest in Gent zal eveneens wisselvallig verlopen op weergebied maar al bij al zullen de natte periodes beperkt blijven. Volgens de laatste prognoses lijkt enkel woensdag de kans op fel onweer en veel regen groot te zijn. De andere dagen zou het vooral in de avond en nacht  grotendeels droog verlopen. Wat de temperatuur betreft kan men niet klagen met dagelijks wel maxima rond 22 graden waarbij het zondag zo'n 24 graden wordt en het dinsdag en woensdag 27 tot lokaal 30 graden wordt.

De nachten zijn vooral dit en komend weekend frisjes, tijdens de week krijgen we eerder zachte nachten voorgeschoteld. Wat de zon betreft tenslotte: die zon zal wolken moeten dulden naast haar, soms al wat meer dan anders. Vooral dinsdag lijken de opklaringen het breedst te zijn.

dinsdag 11 juli 2017

Plens regen onderweg...

De zomer zit even in een dieptepunt met een absoluut dal morgen woensdag. Een zwak westelijke hoogtestroming slingert dezer dagen over onze streken waarin zich ook een zwakke straalstroom bevindt. Een actief neerslaggebied bereikt vanavond ons land en zal daarna lange tijd over onze streken slepen (eerst het warmfront, daarna het koufront, gevolgd door een back-bent occlusie) en pas morgennamiddag ons land te verlaten.

Het frontaal systeem is actief, mede doordat ze wordt gestuurd door een scherpe kantelende (uiteindelijk negatief) kortgolvige hoogtetrog en ze zich bevindt in de linker uitgang van een zwakke jetstreak. 

De meeste neerslag zou vallen over het Belgisch-Nederlands grensgebied met daar lokaal tot 30 mm over 24 uur, misschien zelfs meer (o.a WRF). Tijdens doortocht van het koufront en de occlusie morgenvoormiddag is het winderig met rukwinden rond 50 à lokaal 60 km/h. Met ondermaatse temperaturen zal het dan vrij herfstachtig aanvoelen.

Overigens houden we het vandaag ook niet droog want een trogpassage zal deze namiddag voor buien zorgen en reeds in de avond valt de eerste frontale regen in het westen.

Toekomst?

Voor de zomerliefhebber is er vrij goed nieuws: het dal duurt niet lang en vanaf donderdag klimmen we alweer uit de diepte met maxima die terug 20 graden halen en al snel overschrijden. Naar het weekend toe en volgende week komt de 25 graden opnieuw af en toe in zicht en blijft het veelal droog. Het hoogtepatroon is evenwel wat chaotisch zonder duidelijke hoogteruggen of troggen waardoor de vooruitzichten enigszins onduidelijk zijn. Een wolkenloze hemel zal ongetwijfeld wel te veel gevraagd zijn en een stabiele hittegolf staat waarschijnlijk ook niet op het programma, maar met dit licht wisselvallig, vaak droog weer kunnen we niet spreken van tegenvallend zomerweer.

Maar eerst moeten we dus door het wisselvallige weer van vandaag en morgen.

zaterdag 8 juli 2017

Zomer weekje met vakantie...

Vandaag zaterdag en ook morgen valt het best nog mee met het weer met maxima rond of boven 25 graden in het binnenland en regelmatig zonneschijn.

vanaf maandag komen we tijdelijk terecht in een onvervalste westelijke stroming met de bijhorende verstoorde lucht. Hierin zorgen langstrekkende hoogtetrogjes voor de nodige buien en ook het kwik doet een stap achteruit waarbij het overdag niet veel warmer dan 20 graden wordt.

Naar volgend weekend toe lijkt de luchtdruk te stijgen met een stabieler en wat warmer zomerweer tot gevolg al lijkt het er voorlopig niet op dat zich dan een nieuwe warme en zomerse periode installeert over onze streken. Anders gezegd: de kansen zijn groter dat we de komende 14 dage eerder een Belgisch wisselvallig zomerweer krijgen dan dat er een stabiele mooi-weer periode (= veel zon , veelal droog en maxima rond of boven 25 graden) krijgen. Voor de natuur is dat alvast zeer goed nieuws...

donderdag 6 juli 2017

Kans op hevig onweer

Een gebied met warme en vooral onstabiele lucht trekt momenteel vanuit Frankrijk naar de Benelux toe. Op 850hPa stijgt het kwik vandaar richting +17 graden wat vrij veel is. 

Op synoptisch vlak valt er weinig te vertellen; het westen van Europa wordt gedomineerd door een barometrisch moeras waarbij een klein lagedrukgebied/vore over Bretagne ligt en vanavond ons land bereikt. Voorts is er sprake van een Spaanse Pluim configuratie waarbij de voorste barokliene band om 10Z over Nederland ligt. Daaraan gekoppeld zien we een duidelijke Elevated Mixed Layer (EML) met kenmerkende 'inverted V' en hoge CIN. Door de bijhorende verzadigde laag in de mid-levels zien we op veel plaatsen wolkenvelden hangen met de typische Ac flocus structuur. Duidelijke frontale zones zijn in onze buurt niet terug te vinden. In de hoogte speelt een naderende kortgolvige trog een rol al is deze slechts bescheiden. De trog beweegt wel vrij snel oostwaarts wat de PVA aan de voorzijde wat kan bevorderen.

Dit alles zorgt de komende uren voor flinke latente onstabiliteit waarbij de ML-CAPE oploopt tot 2 à 3 KJ in diverse regio's. De LI zakt naar zeer lage waarden rond -8 graden. Voorts is er sprake van enige shear waarbij de SRH oploopt naar waarden tussen 100en 150 m2/s2.

Het lijkt er op dat we vandaag het weerbeeld in twee delen moeten verdelen. Een eerste onweersgolf bereikt ons de komende uren (nu reeds actief over de Franse grens) maar is uiteraard nog volledig geworteld in de mid-levels dus veel shear 'ontvangen' deze buien niet en ook de CAPE is lager dan de modellen laten zien (ze worden gevoed uit een laag boven 3 km). Bovendien is de naderende hoogtetrog nog te ver af om invloed uit te oefenen en is de shear nog niet aan het pieken. Veel overlast verwacht ik m.a.w dus niet van deze eerste golf, zeker niet in de westelijke landshelft. Een kanttekening moet gemaakt worden voor het oosten. Deze buienzone bereikt het oosten pas wat later en daar kunnen de buien deels wél gevoed worden vanuit de PBL en dus feller uit pakken.

Een tweede golf wordt door diverse weermodellen (laat) vanavond verwacht vanaf het westen, op het moment dat de hoogtetrog vlakbij is en de grondvore over ons ligt. Dan kunnen de buien wel overlast veroorzaken gezien de hoge onstabiliteit en de significante shear. Erg extreem zijn de parameters niet, maar voldoende om de buien te laten organiseren tot een matige squall line incl. bow-echo vorming. De kans op supercells is niet extreem maar ook niet afwezig. Bij de meer georganiseerde buien kan lokaal wateroverlast optreden (treksnelheid hoog maar wel veel PW tot 40 mm!). Ook kunnen d windstoten oplopen richting 80 à 90 km/h (Ivens gaat tot 80 km/h). Bij een supercell is dat potentieel meer en is er ook een kleine kans op een windhoos (STP boven 1). Ook hagel van betekenis bij de supercells is mogelijk al suggereren de modellen diameters van niet meer dan 2 à hoogstens 3 cm.

zaterdag 1 juli 2017

Juni 2017: record van 2003 verbroken!

Juni was een zeer warme maand. Volgens de klimatologische gegevens van het KMI bedroeg de gemiddelde temperatuur maar liefst 19.2 graden, tegen normaal 16.2. Enkel juni 2003 deed beter met een waarde van 19.3 graden. 

Voor wat betreft de gemiddelde maximumtemperatuur breken we met 23.9 graden het vorige record van 2003 met 0.1 graad (norm: 20.6 graden). Ook de nachten waren zacht met 14.0 graden tegen normaal 11.9 graden. Ook hier breken we het record van 2003 (14.4 graden) niet.

Er was voorst vrij veel zon en ook de gemiddelde wind was opvallend sterk (al werden geen zware rukwinden geregistreerd). Wat de neerslag betreft is het een complex verhaal waarbij de waarden van Ukkel niet perse representatief zijn voor andere streken in het land. De regen van afgelopen nacht heeft er in elk geval voor gezorgd dat de maandsom op de valreep tot aanvaardbare waarden is gestegen (50.8 mm tegen 71.8 mm  normaal). In Ukkel viel tot de ochtend immers zo'n 15 mm verse regen. Zeker in het westen betekent dit echter niet meteen een einde aan de droogte. Dit temeer er afgelopen nacht duidelijk minder regen viel in het westen dan elders in het land (alweer!).

Vervolg?

Het vervolg lijkt minder spectaculair dan de vorige maand. Alvast de eerste helft van de maand juli lijkt eerder licht wisselvallig te verlopen met een klassieke semi-zonaal hoogtepatroon, wat in mensentaal betekent dat we het voor onze streken kenmerkend Belgische zomerweer zullen kennen zonder hittegolven maar ook zonder doorweekte koele dagen. Midden volgende week is het tijdelijk warmer met al snel toenemende onweerkansen en tegen vrijdag bevinden we ons alweer in licht verstoorde zeelucht. Het kwik zal veelal schommelen rond een aangename 22 à 23 graden en een bui kan al eens vallen (donderdag in de warme lucht tijdelijk kans op onweersbuien). In zo'n situatie is er 's zomers ook genoeg ruimte voor de zon. 

Echt grote neerslaghoeveelheden verwachten we niet zodat de droogte in delen van het land onverminderd blijft voortduren. Het lijkt er immers op dat, ondanks de westelijke hoogtestroming, de luchtdruk toch vaak aan de hoge kant zal zijn en het meesttijds droog blijft of de storingen slechts in verzwakte vorm zullen doortrekken.

zaterdag 24 juni 2017

Koel en nat zomerweer vanaf woensdag

Het kan verkeren in ons wisselvallige klimaat en zo ook volgende week. Een uitgestrekte hoogtetrog zal in de loop van volgende week voor enkele dagen koel en nat weer zorgen. Na de overvloedige warmte en droogte zal deze keer weinig gemor te horen zijn, maar aanpassen wordt het wel.

Tot die tijd blijft het evenwel nog een paar dagen droog en zit het kwik op niveau (rond 22 graden). Naar dinsdag toe bereikt ons zelfs even subtropische lucht en veert het kwik nog een laatste keer op richting 25-26 graden. De luchtmassa wordt evenwel snel onstabiel en dinsdag stijgen de kansen reeds op felle onweersbuien. Daarna komen we terecht in subpolaire zeelucht en duikt het kwik elke dag iets dieper om tegen vrijdag nauwelijks of niet meer de kaap van 20 graden te halen. Daarbij staat er ook een stevige zuidwester. Vanaf dinsdag is er elke dag kans op regen of (felle) buien. Het zomerweer van de afgelopen weken zal dan even erg ver weg lijken.

Of dit een aanzet is naar een verregende zomer weet uiteraard niemand. Zoals eerder op deze blog aangehaald wijzen de langetermijnvoorspellingen eerder richting een ietwat war
mere en droge zomer, maar een exacte wetenschap zijn dergelijke voorspellingen nooit. In elk geval insinueren de weermodellen op middellange termijn dat de natte en koele dip niet zo lang zal duren want. Begin volgende maand lijkt de luchtdruk immers alweer te gaan stijgen met een afnemende neerslagkans tot gevolg. En zo rond de 4de juli lijkt ook het kwik alweer rond de normale waarde van 22 graden uit te komen. Het lijkt dus al bij al maar een tijdelijke episode te worden, maar wel één die voor de natuur meer dan broodnodig is...

vrijdag 23 juni 2017

Meer hittegolven dan vroeger?

Het is gebeurd: de eerste hittegolf van 2017 is een feit. Een hittegolf is een periode waarbij het in Ukkel (referentiestation België) minstens 5 dagen na elkaar 25 graden wordt of meer en er 3 daarvan minstens 30 graden wordt. De huidige hittegolf startte op zondag en zal net wel of net niet duren tot en met vandaag vrijdag (of vandaag de kaap van de 25 graden gehaald wordt in Ukkel is immers kantje-boord).

Diverse media berichten intussen dat er steeds vaker hittegolven voorkomen en dat deze tendens zich naar alle waarschijnlijk zal verderzetten. Maar is dat zo?

Zijn er meer hittegolven?

Sinds 2000 zijn er in ons land 9 hittegolven geregistreerd, inclusief deze die we nu beleven (en geen 10 zoals diverse media berichten, de officiële lijst met hittegolven van het KMI houdt immers rekening met gecorrigeerde dagwaarden van het klimatologisch meetstation te Ukkel!). De vorige eeuw telde 29 hittegolven. Wanneer men dus volledig hypothetisch de huidige cijfers voor de eerste 18 jaar van het nieuwe decennium extrapoleert voor de gehele 21ste eeuw, komt men uit bij zo'n 50 hittegolven. Dat is zowat 40% meer hittegolven dan in de vorige eeuw.

Maar zo werkt het natuurlijk niet. Ten eerste extrapoleert men hier vanuit een korte periode en veronderstelt men een lineaire tendens. Ten tweede: wat doen we dan met pakweg de periode 1936 - 1952? Gedurende die 17 jaar werden er in ons land 11 hittegolven geteld, 2 meer dus dan de eerste 18 jaar van de huidige eeuw (met die kanttekening dat er deze zomer nog hittegolven kunnen komen uiteraard). Met andere woorden, een tendens ontdekken aangaande de hittegolven houdt weinig steek.

Stadseffect

En dan is er ook nog een fenomeen als een stadseffect. Het is welbekend dat meetstations de laatste 150 jaar steeds meer in verstedelijkt gebied verzeild raakten. In gebieden met veel verstedelijking stijgt het kwik vanzelf iets meer dan in het omringende platteland. Dit is iets dat het recente MOCCA project van de UGent mooi aantoont. We mogen niet vergeten dat de criteria voor hittegolven zeer arbitrair zijn. Is het 4 dagen ruim 25 graden waarvan 3 minstens 30, maarde 5de dag is het slechts 29.9 graden, dan is er géén sprake van een hittegolf. Was het die 5de dag 0.1 graad warmer (voor een mens een niet waarneembaar verschil), dan was het plots wel een hittegolf. Met andere woorden, zo'n stadseffect kan wel degelijk in bepaalde gevallen het verschil maken tussen net wel of net geen hittegolf.

De ene hittegolf is de andere niet!

Vergeten we ook niet dat de term hittegolf maar half de lading dekt. Hoe lang die duurt en hoe warm die is wordt er niet bijgezegd, een hittegolf is een hittegolf. Maar de effecten op de mens en de gezondheid is wel degelijk afhankelijk van de intensiteit van de hittegolf. Een hittegolf die 17 dagen aanhoudt is helemaal niet hetzelfde als een hittegolf die 5 dagen duurt, net genoeg dus om het een hittegolf te mogen noemen. Deze die we nu meemaken zal hoogstens 6 dagen geduurd hebben. Maar er zijn er van een heel ander kaliber geweest in de geschiedenis*. De langste en meest intense (sinds 1901) was deze van 1976 met 17 dagen waarvan het op maar liefst 15 dagen 30 graden werd of meer! Ook in 1997 duurde de hittegolf 17 dagen maar toen werden maar 3 dagen van 30 graden en meer geteld waardoor deze bijlange zo intens niet was. 

De meest recente lange hittegolf was die van juli 2006 en duurde 16 dagen waarvan 7 tropische dagen. Wanneer we de gemiddelde duur van de hittegolven in de 20ste eeuw vergelijken met deze die we tot nu toe in de 21ste eeuw hadden vergelijken, blijkt dit respectievelijk 9.8 dagen in de 20ste eeuw en 8.2 dagen in de 21ste eeuw te zijn. Als we dan toch willen vergelijken en tendensen willen opzoeken, blijkt dat de hittegolven in de vorige eeuw gemiddeld wat langer duurden dan deze in de 21ste eeuw. Of anders gezegd...nog maar eens een argument om voorzichtig te zijn met de zoektocht naar tendensen!

(beeld: Getty Images)
*klimatologische cijfers KMI, gecorrigeerde officiële meest recente gegevens

donderdag 22 juni 2017

Zeer warme nacht achter de rug

Zoals verwacht was afgelopen nacht uitzonderlijk warm. Op basis van metingen van de universiteit van Gent blijkt dat het in centrum Gent bijvoorbeeld niet koeler is geworden dan 25 graden. Op plaatsen iets verder van het centrum is dit eerder 24 graden (zie grafiek). In Ukkel bedroeg de minimumtemperatuur 22,5 graden. Het warmst binnen het KMI meetnetwerk bleef het in Zelzate bij Sidmar waar het niet koeler werd dan 23,9 graden. Een record voor Ukkel werd het niet aangezien het absolute record voor de minimumtemperatuur staat op 4 juli 2015 toen het niet koeler werd dan 24.5 graden.

Door het hoge startpunt vanmorgen is het niet verwonderlijk dat het kwik deze voormiddag dan ook als een speer omhoogschoot en snel boven de 30 graden uitkwam. Om 14h was het in zowat gans het land tropisch warm (30+) behalve in het uiterste westen en op de hoogste toppen van het land. Uit de metingen van de RUG bleek het om 14h30 nog 33 graden te zijn in centrum Gent (zie kaart hieronder, tijden in UTC). Eerder was het kwik gestegen naar 34 graden maar sinds ongeveer 14h is het kwik ook in Gent beginnen dalen.


De koelte in het westen zal zich de komende uren snel uitbreiden richting oosten. Oorzaak is een convergentielijn waarachter de wind ruimt naar west en aanwakkert. Hiermee komt koelere lucht het land binnen zodat we in West- en Oost- Vlaanderen de maxima reeds hebben bereikt. In de Kempen is het intussen zo'n 34 graden en het is mogelijk dat men er de kaap van 35 graden nog net bereikt.

Samen met de convergentielijn is er ook een buiengebied op komst, welke actueel over de Noordzee en het Kanaal actief is. Dus moeten we vanaf het westen stilaan rekening houden met meer wolken en een toenemende kans op onweer op diverse plaatsen (in de Ardennen is reeds orografisch onweer losgebarsten). Het is duidelijk: vanaf nu is er sprake van een gestage degradatie van het weer vanaf het westen en op sommige plaatsen zal dat gepaard gaan met fikse onweersbuien.

Overigens, de hittegolf is officieel een feit want samen met vandaag is er sprake van vier dagen met 30 graden en meer in Ukkel en aan de voorwaarde van vijf opeenvolgende dagen met 25+ is ook voldaan.

Einde van de droogte in zicht?

Een einde aan het systematische tekort aan regenwater zal het niet meteen betekenen, maar het lijkt er steeds meer op dat de kansen op regen groot worden vanaf midden volgende week. Dan zorgt een hoogtetrog over de West-Europa voor een kentering op de weerkaarten en zal er een hoofdzakelijk zuidwestelijke stroming op gang komen mer regelmatig buien of regengebieden. In hoeverre dit al dan niet slechts een tijdelijk fenomeen zal zijn is nog onduidelijk.

Ook daarvoor zal er lokaal wel al eens een bui vallen maar op veel plaatsen blijft het tot dat zo goed als droog en houdt dus de droogte onverminderd aan. 

Die hoogtetrog zal overigens niet alleen zorgen voor een toenemende buienactiviteit, maar het zal ook een (voorlopig) einde betekenen aan de warme periode waarbij de maxima dan eerder rond 20 graden zullen uitkomen.

woensdag 21 juni 2017

Zeer warme lucht bereikt ons vannacht en morgenvroeg..extreem warme nacht tot gevolg!

In tegenstelling tot wat ik in mijn vorig blogbericht vermelde, is het dan toch tot een hittegolf gekomen. De oorzaak is dat een portie koele zeelucht die voor vandaag geprogrammeerd stond er nooit gekomen is. Integendeel, het is vandaag opnieuw tropisch warm waardoor vandaag de tropische grens van 30 graden opnieuw bereikt wordt ik Ukkel. Hierdoor is het drie dagen op rij 30° en zullen de criteria voor een hittegolf zonder twijfel gehaald worden. Daarvoor hoeft het morgen minstens 25 graden te worden en deze waarde zal ruimschoots overschreden worden. Zelfs voor vrijdag lijkt de 25 graden nog met gemak gehaald te worden.

Minstens even belangrijk in een hittegolf zijn de minima. Anders gezegd, hoe sterk koelt het tussen die tropische dagen 's nachts af en hebben de mensen verademing en slaaprust? Voor de gezondheid is het belangrijk dat het 's nachts voldoende afkoelt. Er is een verband tussen het aantal sterfgevallen tijdens hittegolven en de aanwezigheid van warme nachten.

Volgende nacht lijkt in dat geval problematisch te zijn. In de hoogte bereikt ons immers net vannacht en morgenvroeg extreem warme lucht vanuit de Golf van Biskaje. Op ca. anderhalve kilometer warmt de lucht dan op naar zowat 20 graden, wat erg veel is voor onze streken. Op de hoogtepeiling van vannacht is de zeer warme luchtmassa in Brest reeds te zien (20 graden op 850 hPa , ca.1600m hoogte).

Het gevolg zal zijn dat het ruim na middernacht op veel plaatsen nog 24 graden zal zijn en in de grote steden misschien nog 25 graden. Morgenvroeg worden de 'minima' bereikt maar het lijkt erop dat die in veel steden niet lager dan zo'n 22 graden zullen zijn. Op het platteland is het traditiegetrouw wat frisser maar ook daar zal het niet echt een verademing zijn.

Dergelijke minima zijn eerder zeldzaam. De gemiddelde minima voor deze periode van het jaar schommelen rond 11.5 graden. Het record voor Ukkel (in juni) bedraagt 20.9 graden, gemeten op 28 juni 1976.

Morgen donderdag wordt het nog ruim 30 graden in het centrum en oosten van het land en mogelijk ook nog net in het westen. Maar in tegenstelling tot vandaag tret erin de namiddag een convergentielijn door waarna de wind snel ruimt naar west en flink aanwakkert. In het westen zal het bijgevolg wat afkoelen in de loop van de namiddag.

vrijdag 16 juni 2017

Warm tot soms heet zomerweer...maar geen 'hittegolf'

Zomers warm

Het is vandaag de koelste dag van de periode met maxima amper rond 20 graden. Morgen zaterdag is het alweer 25 graden op sommige plaatsen. Zondag is het in het centrum waarschijnlijk net geen 30 graden, maandag wordt deze tropische grens evenwel vlot gehaald met in de Kempen een schroeiende 33 graden. Ook dinsdag halen we nog zo'n 27 graden. Na een dipje op woensdag (22 graden) klimt het kwik tegen het eind van volgende week opnieuw naar 25 graden op donderdag en 27 à 28 graden op vrijdag.

Hittegolf?

Van een hittegolf mogen we echter geenszins spreken! Een hittegolf is een periode waarbij het in Ukkel (referentiestation België) minstens 5 dagen na elkaar elke dag 25 graden wordt of meer en waarvan het op minstens 3 van die dagen 30 graden wordt. Wanneer er aan die criteria voldaan wordt is er sprake van een hittegolf in België. De criteria zijn geijkt voor Ukkel, en gelden dus niet voor andere streken in ons land. spreken van een 'hittegolf' in de kempen is dus onzinnig (voor de Kempen, waar het in de zomer gemiddeld warmer is dan in Ukkel zouden immers andere criteria gelden!).

De laatste hittegolf dateert van eind augustus vorig jaar. Het werd toen meteen ook de meest late hittegolf geregistreerd in ons land (de kansen op hittegolven eind augustus zijn immers zeer klein). Hittegolven komen niet elk jaar voor. In de periode 1997 - 2016 (20 jaar) werden slechts 10 hittegolven genoteerd waarvan deze van 1997 het langst duurde (17 dagen). Maar ook de hittegolf van juli 2006 duurde maar liefst 16 dagen. Gemiddeld duurt een hittegolf zo'n 10 dagen.

De hittegolf van 1976 duurde 17 dagen, net zoals in 1997, maar daarin werden maar liefst 15 tropische dagen genoteerd (30 graden en meer). In 1997 waren dat er maar 3. De ene hittegolf is m.a.w de andere niet!

Droogte duurt voort!
 
Voor de komende 15 dagen staat geen hittegolf gepland, maar niettemin blijft het warm en vooral droog. De eerstkomende 15 dagen verwachten de weermodellen amper neerslag (tot volgende week vrijdag blijft het omzeggens overal droog). Daarna stijgen de kansen op wat gedruppel maar ook dan lijken de hoeveelheden beperkt (ECMWF geeft tot 30 dagen ver geen significante neerslaghoeveelheden). Een einde aan de droogte lijkt m.a.w. dus nog niet in zicht.

donderdag 15 juni 2017

Zomerweer houdt aan!

Het warme en droge zomerweer houdt onverminderd aan. Het is vandaag zonnig met opnieuw maxima boven 25 graden in het binnenland. Over het oosten zijn deze namiddag lokaal wel enkele pittige onweersbuien mogelijk.

Morgen vrijdag komen we even in koele zeelucht en duikt het kwik richting 20 graden en is er veel bewolking. De dagen daarna echter is het kwik alweer in stijgende lijn met zaterdag zo'n 25 graden en zondag al 29 graden. Ook maandag en dinsdag is zomers warm en wordt de kaap van de 30 graden op verschillende plaatsen gehaald. Aan zee is het elke dag door een invallende zeebries (flink) koeler dan landinwaarts!

Zaterdag zijn er regelmatig wat wolkenvelden aanwezig maar zondag en maandag lijken zeer zonnig te verlopen. Let op: de UV index is zeer hoog met een waarde rond 8!!

In de loop van volgende week gaan de scherpste kantjes er af doordat de wind een meer noordoostelijke hoek opzoekt maar er is nog voldoende ruimte voor zon en het kwik blijft rond of net boven 25 graden schommelen. Op langere termijn neigen de modellen meer en meer naar een meer zonaal regime met wat meer zeelucht uit zuidwest tot west en dan een weerbeeld die meer past in deze periode van het jaar. Het kwik schommelt dan rond een aangename 22 graden en de kans op enkele buien of wat regen stijgen dan.

dinsdag 13 juni 2017

De Grote Droogte van 2017

Dat het al weken droog is zal iedereen intussen wel bekend zijn. In feite is er sprake van een deficit aan neerslag sinds het einde van vorige zomer! Dit is goed te zien op onderstaande grafiek waarop bovenaan het 'lopende' tekort is weergegeven. Over een jaar bekeken gaat het al snel om ongeveer 300 mm water minder dan normaal, wat op een gemiddelde waarde van pakweg 800 mm zowat 40% minder is dan gemiddeld. In het westen en noorden is het tekort minder groot maar elders in het land is het tekort alarmerend aan het worden. Een van de meest legendarische droge zomers is deze van 1976, waarvan op deze link een kort verslag te lezen is. 


Probleem is voort dat er niet meteen een kentering komt in dit patroon. Ook voor de komende tien tot veertien dagen valt er volgens de weermodellen amper een druppel regen, zoals onderaan te zien is op het ECMWF ensemble. Voor een kentering zijn moet de druk dalen moeten storingen ons land terug kunnen bereiken. Een andere optie is dat een krachtig hoogtelaag of trog over West-Europa postvat en langere tijd koel en buig weer veroorzaakt. Een derde optie is een zwoel weertype waarbij een gestage zuidelijke tot zuidwestelijke stroming voor subtropisch weer zorgt waarin zowat dagelijks onweersbuien tot ontwikkeling komen over onze streken. Geen enkele van deze drie opties wordt voorspeld door de weermodellen.



Het is niet alleen de droogte overigens die opvalt. Het is ook al maanden te warm tot veel te warm. Onderstaande grafiek geeft de temperatuur weer van de afgelopen twaalf maanden en we zien hier een overduidelijke overheersing van te warme periodes. Even was het wat te koud in januari maar daarna was het op een verwaarloosbaar dipje rond eind april en begin mei na altijd te warm. 


De tendens voor de komende tien dagen is nog steeds een warm weerbeeld al is daar meer onzekerheid over vanaf volgende week. Niettemin lijken de meeste indicaties aan te geven dat het kwik tot het einde van de maand meestal te hoog tot veel te hoog zal oplopen waarop het af en toe tropisch (= 30 graden en meer) warm kan worden. Hieronder is de voorspelde temperatuurafwijking te zien voor de komende zeven dagen. In de Benelux is het dan over die zeven dagen gerekend ruim 2 graden te warm, maar over het Iberisch Schiereiland loopt dit op tot vijf graden en meer waardoor men daar dagelijks tegen maxima moet aankijken van 40 graden en meer!


Leert de huidige situatie iets over het zomerweer in de zomervakantie? Nee, niet echt. Wel is het zo dat het zeewater de laatste maanden flink is opgewarmd en intussen warmer is dan normaal. Dit betekent dat, wanneer de wind van over de Noordzee zal waaien, het minder kil zal zijn dan in een doorsnee jaar. Maar veel meer dan dit ook niet. Het algemene weerpatroon kan de komende weken plots omslaan en dan krijgen we misschien wekenlang storingen vanaf de oceaan met maxima rond 20 graden. Alles is mogelijk. Voor wat het waard is geef ik wel nog mee dat het Europese globale weermodel een warmere zomer berekent en voor de maanden juli-aug-sept samen een veel te droge periode aangeeft.

maandag 22 mei 2017

Volop zomerweer - 10 dagen lang

De eerst komende tien dagen is de zomer in het land. De tendens die we eerder reeds aangaven op deze blog wordt bij deze dus bevestigd.

Vandaag reeds is het volop zomer met een warme 25 graden. Dinsdag en deels woensdag is er meer bewolking met evenwel ook ruimte voor de zon. Het kwik valt dan terug naar, nog steeds een bovengemiddelde 22 graden op dinsdag en 23 graden op woensdag. Tijdens het Hemelvaartweekend wordt het uitermate zonnig en wordt het steeds warmer. Donderdag wordt het zo'n 24 graden, vrijdag 25 à 26 graden. Zaterdag wordt het nog iets warmer met 27 à 28 graden. Zondag lijkt de warmste dag te worden in het rijtje met 29 en lokaal 30 graden. 

Begin volgende week naderen storingen vanuit het westen en ruimt de wind naar het zuidwesten. Niettemin geven de weermodellen ook dan nog maxima rond 28 graden op maandag en 26 à 27 graden op dinsdag. De kansen op een bui stijgen dan al lijkt de kans beperkt te blijven. Immers, een nieuwe hogedrukcel komt dan alweer bij ons aan en onderdrukt de buienkans. De enige reden voor de (tijdelijke?) afkoeling komt dan van het ruimen naar het noorden van de wind. Maar zoals gezegd, met temperaturen rond 25 graden kunnen we zelfs dan niet spreken van koel weer.

Opvallend is dat het waarschijnlijk de komende tien dagen ook droog blijft, we kunnen duidelijk spreken van een uiterst stabiele situatie waarbij eventuele (warmte)onweders geen kans krijgen.

De nachten blijven de komende dagen overigens perfect slaapbaar (rond 9 graden). Pas naar het weekend toe worden de nachten duidelijk zwoeler met minima in het weekend en erna rond 15 graden.

zaterdag 20 mei 2017

Kansen op zomerse periode worden groot!

Vanmorgen kwamen de meeste globale weermodellen met duidelijk betere prognoses dan de voorbije dagen. Veel heeft te maken met de periode van het jaar, waarbij de Noordzee nog koel is en ook de polaire lucht nog koud is over de noordelijke gebieden. Daarmee gekoppeld kunnen kleine fouten in de weermodellen en bijhorende misrekening in windrichting grote gevolgen hebben voor het weerbeeld en de temperaturen.

Maar de weermodellen gaan dus nu wel meer en meer voor een stabiele en vooral ook warme periode. Het is nog wat fragiel door de positie van het hogedrukgebied maar laten we optimistisch zijn en deze tendens als waarschijnlijk beschouwen. Bovenstaande kaart geeft de reden van dit alles: een duidelijke blokkade in de hoogte waardoor hogedruk aan de grond alle kansen krijgt. Bovendien houdt deze situatie in dat het niet meteen fout gaat door een te warm weertype dat snel gevolgd wordt door koele oceaanlucht. Deze situatie staat eerder garant voor veel zon en temperaturen meestal vlot boven 20 graden en regelmatig zelfs rond of boven 25 graden. Een dip lijkt er te komen rond donderdag en vrijdag maar volgend weekend en de daarop volgende dagen lijken opnieuw warm te worden met zelfs temperaturen opnieuw vlot boven 25 graden in het centrum van het land en uitbundige zonneschijn.

Op en top zomerse vooruitzichten dus voor de 3de decade van mei! Nu hopen dat de weermodellen deze tendens vasthouden...

---  Karim Hamid ---

maandag 15 mei 2017

Inverse Causaliteit

Soms wordt er wel eens flauwekul verteld in de weerberichten. Het is altijd zo geweest en ik vrees dat ik een stijgende tendens vaststel.

Deze middag was het weer prijs op de grootste commerciële kwaliteitszender van het land. Er werd gesteld dat het weer zal omslaan ergens laat woensdag of donderdag, ten gevolgde de zeer warme temperaturen op dinsdag en vooral op woensdag. Dit is nu eens een mooi staaltje van een omgedraaide causaliteit. Het is immers niet omdat het zo warm wordt dat pardoes een Atlantische storing aan onze voordeur zal kloppen...het is net doordat (onder andere!) deze naderende storing naderbij komt dat het zo warm zal worden.

Een eveneens deels foutieve verklaring voor de komende zachte nacht was die van de grotendeels bewolkte hemel. In dit geval is het niet zozeer de bewolking die voor een zachte nacht zorgt maar vooral de geadvecteerde zachte subtropische lucht. De bewolking speelt in dergelijk advectief patroon een uiterst ondergeschikte rol, evenzeer in een gelijkaardige situatie in putje winter het 14 graden kan zijn bij een heldere hemel.

Maar bij deze weet u het ook, morgen en woensdag worden warme dagen...en u weet meteen ook dat het snel ten einde komt ;)

donderdag 11 mei 2017

Oproep aan de Sibillen overal te lande...

Opinie

Het is zover, Thor is uit zijn winterslaap ontwaakt en de eerste 'echte' bliksems schieten doorheen het firmament. Helaas zijn ook de onheilsprofeten en -sebillen ontwaakt want prompt meldt men mij onheilsberichten in de krant zoals in de kwaliteitskrant Het Laatste Nieuws. Jawel, u, mevrouw, meneer, wordt vriendelijk verzocht vandaag binnen te blijven tot wanneer de onheilsdreiging voorbij is.

Welnu, een mens kan niet voorzichtig genoeg zijn, dat weten we allemaal. Maar willen we alstublieft de bepampering van onze maatschappij niet tot in het ridicule doortrekken?

Er moet heus gewaarschuwd worden door de officiële instanties voor gevaarlijk (on)weer, dat is één van hun kerntaken. Maar deze instanties houden rekening met strenge criteria en zullen drie keer nadenken voordat men mensen oproept thuis te blijven. Het gevaar dreigt immers dat, wanneer men dit te pas en ten onpas doet, het ontradend effect uiteindelijk verloren gaat. Men moet zuinig zijn met dergelijk drastische waarschuwingen.

Vandaag hebben we inderdaad het eerste echte zomeronweer te pakken en plenst het op diverse plaatsen flink. Maar het onweer dat we dezer dagen kennen is 'modaal' onweer, zoals we er dertien in een dozijn hebben in het zomerseizoen (mei - september). Het KMI heeft actueel een code geel uitstaan en waarschuwt voor onweersbuien, maar ook iet meer dan dat. De atmosferische omstandigheden zijn niet van die aard dat er levensbedreigende hagelbollen of zware rukwinden zullen voorkomen. Veel meer dat plensbuien met onweer wordt het niet. En jawel, elk onweer is strikt theoretisch levensbedreigend maar als u weet dat het gemiddeld op meer dan 90 dagen in ons land onweert, dan houdt het uiteraard geen steek telkens op te roepen binnen te blijven. dan stapt u best u wagen ook niet meer in.

Het KMI heeft vier waarschuwingsniveaus, gaande van groen tot rood. Pas bij de laatste wordt opgeroepen binnen te blijven maar dat komt slechts hoogstens een paar keer voor op een jaar.

Laten we hopen dat in deze mediageile tijden, de ratio het haalt van de zinloze holle waarschuwingen. wanneer het eens echt nodig zal zijn, zal geen kat er nog naar luisteren... 

maandag 8 mei 2017

kilte zijn we kwijt...

Deze week zien we meer en meer de warmte op de weerkaarten verschijnen al is van standvastig en zomers weer geen sprake. Niettemin zullen we na een grijze kille dag als vandaag zowel dinsdag en zeker woensdag kunnen genieten van twee erg zonnige en kalme dagen met morgen maxima rond 15 graden en woensdag richting 16/17 graden.

Vanaf donderdag wordt het weerbeeld wisselvallig met (onweers)buien en veel wolken. Met een zuidwestelijke bries wordt dan wel nog warmere lucht aangevoerd waardoor de maxima rond 20 graden uitkomen. Door de vochtigheid zal het misschien wel voor de eerste keer dit jaar wat klam aanvoelen. Ook de nachten worden dan een pak zachter. Zakt het kwik de komende nachten nog onder 5 graden, dan is het met minima rond 10 graden in het tweede deel van de week een stuk zachter.

Kortom, we evolueren aar uitermate groeizaam weer ...het wieden kan beginnen.

dinsdag 21 maart 2017

Hogedruk heerst...lente weer op komst

De komende 10 dagen lijkt de hogedruk het heft in handen te nemen en het blijft daardoor zo goed als tot het einde van de maand droog. Deze week kunnen zwakke storingen misschien nog een spat regen geven maar vanaf het weekend lijkt ook dat voorbij. Bovendien gaat het kwik volgende week opnieuw de kaap van 15 graden opzoeken en dit lijkt vanaf volgende dinsdag ook te gaan lukken. 

De aangevoerde lucht is evenwel van oorsprong polair en dus vrij fris dus de opwarming moet van de zon komen. Daardoor zijn ook de nachten aan de koele kant.

Maar laat ons dus hopen dat de opwarming volgende week doorzet, want met veel zon en weinig wind zal het dan ongetwijfeld aangenaam vertoeven zijn buiten...

vrijdag 10 maart 2017

Beetje lente...

Een definitie van lenteweer bestaat er niet maar laat ons afspreken dat de meeste mensen dat ervaren bij temperaturen vanaf ongeveer 15 graden en met flink wat zon en niet al te veel wind.

In dat opzicht kunnen we de komende zeven dagen als een beetje lenteweer beschouwen. De komende dagen is het al een pak beter dan de afgelopen natte en grijze periode al krijgen we regelmatig hoge en middelhoge wolkenvelden over ons heen. Het kwik maakt echter veel goed want overdag stijgen de temperaturen richting 13 vandaag tot lokaal 15 graden op zondag.

Begin volgende week stijgt de luchtdruk en wordt het vaak zonnig, er staat daarbij ook nog eens weinig wind. In combinatie met maxima die in de buurt van 14 graden komen kunnen we wel spreken van een vleugje lenteweer. Tegen het midden van volgende week kan het kwik op veel plaatsen de 15 graden vlot halen en op sommige plaatsen overschrijden, al dient dit nog te worden bevestigd. Zoals het er nu naar uitziet is het vanaf volgende week vrijdag of zaterdag over en wordt het weer koeler en wisselvalliger.

Maar dus al bij al geen slechte vooruitzichten de komende 6 à 7 dagen waarbij het zo goed als droog blijft, het zacht blijft en de zon zich regelmatig laat zien!

(foto: Martin Parr)

vrijdag 3 maart 2017

Regenachtige Strade Bianche

In Italië wordt morgen zaterdag de wielerklassieker Strade Bianche gereden. de renners moeten er onder meer koersen over ruim 50 km gravel, wat deze koers zo uniek maakt.

Lastige koersomstandigheden, en daar zal het weer morgen nog meer voor zorgen want het zal niet droog blijven. Een actieve hoogtetrog zal er immers tegen de voormiddag arriveren en de kans op regen en buien sterk vergroten. Bovendien gaat dit alles gepaard met een stevige zuidenwind, ruimend naar zuidwest in de loop van de namiddag met rukwinden rond 60 à 65 km/h.

In ons land wordt het overigens niet beter met een loodgrijze hemel en regelmatig regen. Ook zondag en maandag verlopen overigens regenachtig en grijs. Van vroeg lenteweer lijkt er minstens al de komende twee weken geen sprake, wel integendeel...

vrijdag 10 februari 2017

Eerst grijs en wat sneeuw, midden volgende week vleugje lente...

De sprokkelmaand staat bekend om zijn springerigheid. Het is een maand waar de zon duidelijk aan kracht begint te winnen maar anderzijds de koude lucht nog zeer gemakkelijk tot bij ons kan komen. Het is een maand waar het de ene week stenen uit
de grond kan vriezen en de week erop het 15 graden kan worden.

De komende dagen alvast is het eerder winter dan lente met veelal grijs weer bij een kille noordoostenwind. Veel verder dan het vriespunt komt het kwik dan ook niet. Daarnaast kan er vooral morgen en zaterdagnacht wat lichte sneeuw vallen, al dan niet wat smeltend overdag.

Vanaf zondag stijgt het kwik dag na dag waarbij de wind eerder de zuidelijke hoek opzoekt in plaats van de koude noordoosthoek nu. Dit heeft alles te maken met het uitgestrekte hogedrukgebied dat nu nog over Scandinavië ligt maar volgende week aan de wandel gaat richting de Balkan.

Op die manier wordt warmere en droge lucht uit het zuiden aangevoerd waarbij het vooral op maandag, dinsdag en woensdag zeer zonnig lijkt te worden. Zeker naar woensdag toe kan het op meerder plaatsen 12 tot 13 graden worden en bij niet al te veel wind zal het in vergelijking met de kille grijsheid nu zeer aangenaam aanvoelen. Daarna gaat het weerbeeld achteruit en wordt het opnieuw iets frisser maar een terugkeer naar koud weer zit er voorlopig niet meer aan te komen voor het einde van deze februarimaand..

woensdag 25 januari 2017

Winter neemt afscheid...herfst komt in de plaats

De winter(prik) loopt stilaan op z'n eind. De Russische Beer is uiteindelijk in z'n hol gebleven maar zijn koude adem mochten we evenwel tot in West-Europa ervaren.

Maar de vrieskou, die vooral 's nachts bij momenten toch wel goed voelbaar was en waarop het nog eens schaatsen was op ondiepe plassen en vrijvers, loopt op z'n einde. Na een laatste nacht met lichte vorst zal het kwik tegen vrijdag tot +9 graden reiken, iets wat we al een tijdje niet meer gewoon zijn. Daarna blijft het kwik positief, ook tijdens de nacht zodat ruitenkrabben voorlopig wel even voorbij is.

In ruil voor de meestal droge kou komt wel regen en wind. Er breekt met andere woorden, vooral vanaf zondag, een periode aan met zacht tot zeer zacht weer (maxima soms tegen of net boven 10 graden) maar met geregeld regen of buien en bij momenten vrij veel wind.

vrijdag 13 januari 2017

De "Kanaalrat", een legende of werkelijkheid?

De afgelopen dagen was het weer zover en dook de term 'Kanaalrat' weer op. Dit uiteraard verwijzend naar de kleine stormdepressie die vanuit de ingang van het Kanaal afgelopen nacht ons land bereikte en snel oostwaarts doortrok.

Ter verduidelijking: een Kanaalrat zou een kleine onvoorspelbare stormdepressie zijn die zich in het Kanaal murmt - u weer wel, die sloot water die ons land scheidt van de Britten - en min of meer het Kanaal volgt om uiteindelijk de Noordzee in te duiken. Om één of andere magische reden zou het Kanaal immers speciale invloed hebben op zo'n storm....

Maar bestaat er eigenlijk zoiets als een Kanaalrat? Wie die term heeft uitgevonden en waarop ze is gebaseerd is me niet helemaal duidelijk. Vermoedelijk komt het uit de tijd dat men nog met slechte weermodellen werkte waarop trajecten van depressies slecht werden berekend. In die tijd, en daarvoor in het pre-computer tijdperk, moest men meer conceptueel denken en werden allerlei manieren bedacht om trajecten van depressies beter te begrijpen. Men dacht zo onder andere typische trajecten die depressies typisch zouden volgen. 

Dergelijke pogingen werden reeds in de 19de eeuw gedaan, o.a door J. van Bebber (zie figuur).

Het blijft echter maar de vraag of dat wel zo is en nog meer moeten we ons afvragen wat de invloed dan zou zijn op zo'n depressie van het kanaal. Het is immers zo dat depressies grotendeels 'gestuurd' worden door de stroming in de bovenlucht. Enkel snel uitdiepende (veelal kleinschalige) depressies volgens soms een eigen parcours door het erbij horende a-geostrofisch evenwicht en isallobarische invloed. 

En ja, er is inderdaad ook een convectieve component. De voeding van de depressie is deels ook thermodynamisch waarbij de temperatuur in de onderste luchtlagen een rol speelt. Hoe warmer die is (relatief t.o.v de bovenluchttemperatuur), hoe gemakkelijker de depressie zal uitdiepen. Dit is een algemeen fenomeen en is uitgesproken bij tropische stormen.

Maar...is het Kanaalwater dan zo warm? Dit was alvast gisteren niet het geval met een temperatuur van zo'n 8 graden. Ter vergelijk, verder stroomopwaarts bezuiden Engeland is het gewoon 11 graden en nog verder stroomopwaarts 14 graden (warme golfstroom weet u wel....). Met andere woorden, het zeewater in het Kanaal is gewoon kouder dan wat de depressie eerder ervoer stroomopwaarts (zuidwestwaarts dus in dit geval).

In dit concrete geval kunnen we gerust stellen dat de depressie redelijk de hoogtestroming volgde, geduwd bovendien door een snel naderende scherpe hoogtetrog en gevangen in een rechter ingang van een jetstreak waardoor uitdieping dynamisch werd getriggerd. Met andere woorden, het gedrag van deze kleine en snel uitdiepende depressie was zo goed als volledig te koppelen aan de dynamische factoren in de bovenlucht. Het Kanaal speelde met andere woorden geen rol.

En zo kunnen we vast nog tal van historische Kanaalratten ontkrachten. Men wijst te gemakkelijk naar deze term wanneer er weer eens een kleinere (rand)depressie min of meer het Kanaal volgt. De tientallen andere kleine depressies die dat net niet deden of die geen speciaal gedrag vertoonden van snelle uitdieping of dergelijke worden gewoon genegeerd.

Alles samen, en dit in combinatie met afwezigheid van wetenschappelijk onderzoek naar het bestaan en waarheid van Kanaalratten, moeten we stellen dat de Kanaalrat eigenlijk niet bestaat als fenomeen. Men kan hoogstens een depressie die eens het Kanaal opzoekt benoemen als een Kanaalrat maar dit heeft voorts geen waarde. Men kan zo ook spreken van een Waddenrat, een Ardennenrat, een Loirerat etc...

Er is gewoon geen causaal verband tussen het Kanaal en eventuele opmerkelijke gedragingen (speciaal diep, onvoorspelbaar, etc...) van zo'n depressie.

Beter zou het zijn om dergelijke kleine snel evoluerende depressies gewoon in het algemeen aan te duiden als randdepressies die wel al eens snel kunnen uitdiepen. Dat hoeft dus helemaal niet speciaal boven het Kanaal zijn. En voor dergelijke, moeilijk te voorspellen systemen bestaat wel een term: Rapyd Cyclogenese. Maar aub, willen we die vieze holle term 'Kanaalrat' schrappen uit het weerberichten-vocabulair. Dank u !

donderdag 12 januari 2017

Klein venijnig stormveld

Korte update over de wind vannacht.

Een snel uitdiepende depressie (in jargon: Rapyd Cyclogenese) nadert ons land vanuit het westen van Frankrijk. Wie zijn barometer in de gaten houdt zal zien dat de luchtdruk in vrije val is en tegen middernacht een erg lage waarde bereikt van zo'n 978 hPa.

Deze diepe maar zeer kleine depressie trekt vanavond en vannacht pal over ons land waarbij het sterkste windveld zich bevindt aan de zuidwestelijke kant. Tegen middernacht ligt de kern reeds over Limburg en komen wij terecht i dat krachtige windveld. Kleine verschuivingen niet in rekening gebracht zullen vooral het zuiden, zuidoosten en de gebieden bij de Franse grens de sterkste wind krijgen met lokaal en zeer tijdelijk rond en na middernacht stormachtig, 8 bf. Dergelijk krachtige wind is zeldzaam in ons binnenland. Rukwinden daarbij zijn niet onbelangrijk: lokaal 110 tot 120 km/h in bovengenoemde regio's. Dat wil zeggen dat het grootste deel van Vlaanderen zal ontsnappen aan dergelijke windstoten en het eerder beperkt blijft bij zo'n 80 à 90 km/h. Niettemin zal het ook in Vlaanderen rond middernacht een paar uur stevig doorwaaien dus.

Wat de neerslag betreft zal een groot deel van de gebieden ten westen van Brussel vooral regen en smeltende sneeuw zien, tijdelijk misschien droge sneeuw die evenwel moeilijk blijft liggen gezien het natte en relatief warme wegdek. Ten oosten van Brussel en al zeker bezuiden Samber en Maas gaat het veelal om sneeuw en in laatst genoemde regio zal er tegen morgen waarschijnlijk een dik pak sneeuw zijn bijgekomen zoals eerder reeds aangekondigd op deze blog.

De Russische Beer breekt los!

De weerkaarten vertonen nog steeds een erg nors en woelig weerbeeld over grote delen van Europa en meer en meer komen ook de Lage Landen in het vizier. In die zin dat het voor veel mensen ongemakkelijke weer later deze namiddag start en voorlopig niet meer ophoudt (als we bittere vrieskou beschouwen als ongemakkelijk tenminste).

Voor ik aan de uiteenzetting begin kan ik reeds volgende adviezen geven: zorg voor tegen de kou beschermde buitenkraantjes, antivries in de wagen en ga de komende twee dagen niet op de dijken wandelen als u niet nat wilt zijn...en o ja, verzamel alvast uw warmste winterkledij...

Het begint reeds deze namiddag, avond en nacht wanneer een uitdiepende stormdepressie via het Kanaal over België zal trekken vannacht. Dit gaat gepaard met een striemende regen en vooral tijdens het tweede deel van de nacht tijdelijk veel wind met rukwinden rond 80 km/h. Nabij de Franse grens en over het oosten van het land kunnen lokaal echter pieken optreden rond 90 à 100 km/h en sommige weermodellen gaan zelfs voor iets meer. In Vlaanderen valt er regen maar de achterzijde van de depressie is gevuld met koude koude lucht zodat er in de loop van de nacht en vrijdagochtend smeltende sneeuw kan gaan vallen. Tijdelijk kan het lokaal glad worden. Ten zuiden van Samber en Maas gaat de regen of smeltende sneeuw over in sneeuw en over de Hoge Venen kan er 10-20 cm verse sneeuw vallen en kan er waarschijnlijk vanaf morgen vrijdag geskied worden. 

Bovendien kan er daar vannacht een heuse blizzard woeden met matige tot hevige sneeuwval in combinatie met een harde wind en rukwinden rond 90 km/h.

Vrijdag krijgen we nog striemende winterse buien over ons heen vanaf de Noordzee met vrij veel wind, vooral aan zee. In het kustgebied zijn dan rukwinden mogelijk tot 90 km/h. Door de consistent sterke noordwestenwind in combinatie met het hoogwater is het gevaar op stormtij reëel.

Ook op zaterdag en zondag vallen er nog winterse Noordzeebuien waarbij de neerslag in Vlaanderen vooral als stofhagel of smeltende sneeuw (tijdelijk droge sneeuw bij felle buien) valt. Op zaterdag is de kans op sneeuwcumulatie in Vlaanderen nog onzeker maar op zondag kan de eventuele sneeuw bij buien wel gemakkelijker blijven liggen, zeker in het centrum en oosten van het land. De buienactiviteit is tegen dan wel fors afgenomen. met andere woorden, de sneeuwkansen en vooral sneeuwdekkansen voor het weekend zijn onzeker en vooral zal de verdeling zeer ongelijk zijn over het land verspreid.

Het kwik komt zowel zaterdag als zondag nog uit op zo'n 1 à 2 graden in het binnenland (aan zee door de aanlandige wind zelfs nog 4 graden).

Maandag is dan een overgangsdag waarbij een hogedrukgebied zich geleidelijk ontwikkelt over Polen en de Baltische Zee en uiteindelijk zelfs verbinding maakt met het Russisch semipermanente hogedrukgebied (ook we Russische Beer genoemd). Daarna is het hek van de dam en ontwikkelt zich zowel aan de grond als op hoogte een koudegolf* configuratie. In vakjargon spreken we in dit geval van een High-over-Low blocking met een afgesnoerde hoogtekern benoorden de Lage Landen en een hoogtelaag over het Middellandse Zeegebied. Vaak wordt het hogedrukgebied gezien als belangrijkste factor maar ik durf te zeggen dat in dergelijke blokkades, het hoogtelaag minstens even belangrijk is. Dit enerzijds als contragewicht voor het hogedrukgebieden anderzijds als sturende motor voor de trasportkou

Wanneer we letterlijk de temperatuurswaarden van het Europese weermodel nemen (die in deze net iets meer winters is als het Amerikaanse model) dan kunnen we ons verwachten aan volgende temperaturen (min/max):

di: -10/-2
wo: -8/-3
do: -9/-5
vr: -10/-5
za: -13/-2
zo: -11/-1

Dit zijn de mediaanwaardes van het EPS. De deterministische berekening is nog kouder. Kanttekening bij deze waarden: het weermodel houdt hier waarschijnlijk teveel rekening met een sneeuwdek die er niet of slechts gefragmenteerd zal zijn. Maw, in realiteit zullen de bovenstaande waarden mogelijks te laag zijn ingeschat door het weermodel.

Niettemin is de kans dus op een periode van aaneengesloten ijsdagen en nachten met matige en soms strenge vorst groot.

Wat de neerslagkans betreft tijdens deze koude-inval: deze is klein in die zin dat het waarschijnlijk zo goed als droog blijft met regelmatig veel zon tot zelfs sommige zonnige dagen.

We moeten evenwel rekening houden met een soms matige noordooster waardoor de gevoelstemperatuur zelfs overdag in Vlaanderen soms tegen de -10 graden zal uitkomen, in de Hoge Venen tegen de -18 graden. De hoeveelheid wind en de exacte temperatuur zijn echter nog wat onder voorbehoud dus de gevoelstemperatuur ook!

* Het KMI hanteert als definitie voor koudegolf: 5 opeenvolgende dagen met een Tmin van 0° of lager waarbinnen minstens 3 dagen met Tmax van 0° of lager.

dinsdag 10 januari 2017

Winterweer op komst: de FEITEN!

Na de vele onheilsberichten van de afgelopen dagen wordt het misschien tijd even alles op een rij te zetten.

Wordt het winters de komende tien dagen? Jawel. Wordt het uitzonderlijk koud en arctisch. Waarschijnlijk niet.

We kunnen het winterweer de komende periode in twee episodes onderverdelen. Een eerste komt er reeds snel aan want aan de westflank van een diepe depressie bij Scandinavië zal de komende dagen maritiem polaire lucht ons land bereiken. Deze luchtmassa bereikt ons donderdagnamiddag na doortocht van een actief koufront. Eerst valt er regen maar de laatste neerslag zal als smeltende sneeuw vallen en boven zo'n 300m is dat sneeuw. dat betekent voor de Hoge Venen met wat geluk een verse sneeuwlaag van 10 à 15 cm. Voor West Vlaanderen zorgt dergelijke configuratie steevast voor een matiging van het winterweer ten gevolgde een strakke aanlandige noordwester. Maar dieper landinwaarts, zeker ten oosten van Gent, kan de sneeuw op den duur wat blijven liggen hier en daar.

Vrijdag wordt een onstuimige dag met veel wind en striemende buien. Dit zijn in Laag- en Midden België buien van regen en smeltende sneeuw, boven 500m sneeuw. Daar kan dus op de hoogste toppen nog eens ruim 5 à 10 cm bijvallen. Overdag in Vlaanderen dus weinig gevaar voor gladheid op grote schaal, zeker niet in de westelijke gebieden.

De nacht van vrijdag op zaterdag zakt het kwik naar het vriespunt, ook in Vlaanderen en is het wel uitkijken voor gladheid op grote schaal ten gevolge aanvriezende natte weggedeelten en deels ook sneeuwbuien. Zaterdag overdag komt het kwik uit op zo'n 3 graden en vallen er geregeld sneeuwbuien. Tijdens wat fellere buien kunnen de wegen glad worden. Dat is al zeker zo op zaterdagavond wanneer het weer gaat vriezen en ook de daaropvolgende nacht is het uitkijken geblazen, deels door de laatste sneeuwbuien die nog kunnen vallen her en der. 

Intussen laten de weerkaarten tijdens het weekend een interessante evolutie zien die wij meteorologen aanduiden als een blocking. Met andere woorden, de klassieke westelijke hoogtestroming gaat op slot en zachte lucht kan ons niet meer bereiken. De blocking komt er onder de vorm van een - en nu wordt het even technisch - hoogterug die zich opwerpt ten westen van de Britse Eilanden en uiteindelijk reikt tot Scandinavië. Tegelijk zakt en bel van zeer koude lucht vanuit Siberië naar het zuiden af. Dit was vorige week reeds het geval maar toen zakte deze bel af naar de Balkan en Turkije. Nu komt meer westelijk te liggen en zakt af naar Duitsland en Frankrijk.

Op de gewone grondkaarten heeft de opwerpende blocking een belangrijk gevolg: er ontwikkelt zich een uitgestrekt hogedrukgebied op vanaf maandag en uiteindelijk reikt dit hogedrukgebied zich uit van de Britse Eilanden tot in Siberië. Deze weerkaarten zijn typisch voor het op gang brengen van een koudegolf waarbij transportkou vanuit het oostnoordoosten tot aan de Lage Landen kan komen en dit gedurende meerdere dagen.

Die transportkou zou ons bereiken tegen maandag, aan de achterzijde van nog maar eens een neerslagzone waarvan we nu nog niet weten in hoeverre ze regen, dan wel sneeuw zal geven ergens rond zondag. Vast staat (bijna toch) dat daarna we voor meerdere dagen gevangen zitten in continentale polaire lucht. 

Sneeuw van betekenis moeten we dan niet meer verwachten maar het wordt wel koud met vanaf maandag meerdere dagen na elkaar waarschijnlijk waarbij het kwik zelfs overdag niet meer boven het vriespunt komt (al verwachten we geen sterke vorst overdag) en het 's nachts (afhankelijk van de hoeveelheid sneeuw die er dan al dan niet nog ligt) minima rond of onder -5 graden (lokaal misschien tot -10 graden). In de Ardennen is het dan wel bar winterweer met waarschijnlijk een vrij dikke sneeuwlaag en maxima onder -5 en minima tot -15 graden! Deze situatie zou een groot deel van komende week blijven duren zodat sloten, vijvers etc kunnen beginnen dichtvriezen.

Dus ja, het wordt even echt winters maar op zich is er tot nader order niks abnormaals aan de hand...
Hoe koud het wordt en hoeveel sneeuw er zal vallen moet nog van naderbij worden bekeken, want in dergelijke situaties hebben kleine fouten in de modelberekeningen soms grote gevolgen voor het weerbeeld...