zondag 26 januari 2014

Totale incompetentie van de journalisten...alweer

Gisterenavond trok een actieve buienlijn over België, aangedreven door een snel naderende trog in de hoogte. Vooral in West-Vlaanderen gingen de buien gepaard met flink wat windschade.

Helaas vond men het alweer niet nodig na te zien wat de oorsprong was van de windschade. Nee, de journalisten zijn tegenwoordig bijzonder polyvalent en intussen ware schade/weer-experts. Dat moet wel, want vrijwel overal was te lezen dat het ging om windhozen. Niet één, maar verschillende dan nog. Voorts hadden we gisteren af te rekenen met 'stormbuien', 'stormen' en zelfs 'bolbliksems'.

Het is hallucinant welke termen,n men allemaal uit het register haalt om de teksten op te vrolijken en het is ondenkbaar dat men dit in een andere tak van de journalistiek zou kunnen. Het is zowat even erg als het door elkaar gebruiken van een stormvloed en een tsunami...

Tot nader orde is een windhoos (of tornado, er is geen verschil) een wervelende luchtkolom onder een onweersbui welke in onze streken niet veel breder wordt dan 20 à 100 m en erg lokaal toeslaat. Tenzij er overtuigende getuigen zijn van zo'n fenomeen, is het naderhand alleen via onderzoek en analyse uit te maken of windschade al dan niet toe te schrijven is aan een windhoos. Dit is zelden een eenvoudig proces. En vergis u niet, schade van valwinden kunnen even erg zijn als van windhozen, dit op zich zegt helemaal niks!

Of het in het concrete geval gisteren zo was valt dus onmogelijk actueel uit te maken, laat staan gisteren een uur na de feiten. Of met andere woorden, men schreef zo maar wat neer...

Nochtans is het correct benoemen van de feiten geen puur semantische aangelegenheid, want er zijn wel degelijk essentiële verschillen tussen een windhoos en klassieke valwinden, en vooral ook de weerkundige situaties die aan de grondslag liggen van beide fenomenen (en alle mogelijke tussenliggende windfenomenen) verschillen nogal.

Daarnaast is er het fenomeen van bolbliksem. Vanwaar deze melding komt weet ik niet maar de media heeft ze vlot overgenomen. In zowat de meeste gevallen gaat het niet om een bolbliksem maar om een gewone blikseminslag of ander lichtgevend fenomeen. Het fenomeen 'bolbliksem' is nog altijd voer voor wetenschappelijke discussie en er zijn nauwelijks tot geen overtuigende opnames. Ook bestaan er diverse hypotheses over het ontstaan ervan, geen enkele met doorslaggevend karakter. Dus om nu een blikseminslag in Koksijde meteen maar toe te schrijven aan een bolbliksem slaat eveneens nergens op.

vrijdag 24 januari 2014

Wintergrens vlakbij

De grens tussen zachte zeelucht uit het zuidwesten en koude landlucht uit het oosten bevindt zich net ten oosten van ons land. De wintergrens, waarbij het ook overdag vriest, bevond zich gisteren tot het midden van Duitsland en bijna tot het uiterste noorden van Nederland. Daar kan men bij wijze van spreken de winter al ruiken. In Polen vroor het gisteren overdag een graad of 7 en verderop in de Baltische Staten kwam het kwik niet boven -12 graden. De kaart hiernaast toont aan dat het in deze gebieden echt winters is en zelfs enkele graden te koud is. Net zo trouwens over het volledige oosten van de Verenigde Staten! Wij ontsnappen voorlopig aan al te veel winters onheil maar het is duidelijk dat de dagen met zeer zacht weer zonder winterstress voorlopig voorbij zijn.

Kijken we naar de polaire vortex, dan valt op dat deze de komende 7 dagen afzwakt met een belangrijke opwarming over grote delen van Europa. Dit zou kunnen betekenen dat de zonale stroming zich koest blijft houden en de winter dus kansen blijft krijgen. Voorlopig gaan de ensembleverwachtingen uit van een winterprik vanaf het midden van de week maar naar begin februari warmt het opnieuw op in onze streken. Een echt zachte periode lijkt evenwel niet aan de orde te zijn.


dinsdag 21 januari 2014

kent VTM weervrouw geen bijzonnen?

Vreemde uitspraak in het VTM nieuws tijdens het weerpraatje op het einde. De weervrouw toont er kort een filmpje enkele dagen terug gefilmd in Moskou. Volgens de weervrouw zijn dit bijzonnen die gelukkig van ver op een trein zijn waargenomen. De exacte wetenschappelijke verklaring moest ze ons schuldig blijven maar ze dacht wel dat deze fenomenen bij ons  ook geregeld voorkomen, meer nog misschien wel dan regenbogen.

Wauw, even slikken en mijn pet goed zetten. Ik denk dat zowat elke weeramateur, van Knokke tot Aarlen weet wat een bijzon is en hoe ze ontstaat. Een bijzon ('sundog' in het Engels) is een optisch verschijnsel in de categorie 'halo's'. Deze halo's ontstaan door lichtbreking (van zon, maan of een andere lichtbron) in ijskristallen. Door de regelmatige vorm van deze miljarden kristallen, welke vaak nog eens gelijk zijn geordend in de lucht, ontstaan deze volstrekt frequent voorkomende fenomenen. 
Ze kunnen alleen voorkomen of per twee en zijn elk 22° verwijderd van de zon.

 Bij ons komen halo's vooral voor wanneer er zich hoge wolken bevinden in de lucht (Cirrus, Cirrostratus, etc...). Deze wolken kunnen zo dun zijn dat ze niet opvallen maar de ijskristallen zijn wel degelijk aanwezig in dat geval. In zeer koude luchtmassa's kunnen de ijskristallen ook op waarnemingshoogte voorkomen door in de lucht zwevende ijsnaaldjes of opwaaiend sneeuw. Ook dan zijn deze fenomenen mogelijk.
 
Ze zijn ook  absoluut ongevaarlijk en het is dus ook veilig ze te spotten buiten een trein! Elk jaar zijn bijzonnen op tientallen dagen te zien vanaf 1 vaste plaats in ons land maar de meeste mensen letten er gewoon niet op. 

De opname in het filmpje toont trouwens nog de veel bekendere kleine kring, welke vaak (deels) gepaard gaat bij bijzonnen. In ons land en in Nederland worden deze optische verschijnselen al vele jaren bijgehouden door weeramateur verenigingen. Misschien moet de weervrouw haar boeken terug opendoen want dit is toch echt basis...

vrijdag 17 januari 2014

Tot eind januari geen winterweer?

OK, de kaarten kunnen altijd snel keren maar het lijkt er sterk op dat het tot het einde van de maand niet meer gaat winteren. Dit op basis van enkele globale modellen en bijhorende EPS verwachtingen. Bovendien keert de 'polar vortex' weer op zijn plaats en wordt deze weer vrij circulair wat zou inhouden dat op termijn de zonale stroming niet echt tot stilstand komt.

Opvallend hoe warm januari tot nog toe is verlopen. Met een gemiddelde temperatuur van ruim 7 graden hadden we een situatie zoals deze eind maart van kracht is. 

Onderstaande grafiek van de laatste 3 maand liegen trouwens ook niet. De winter in het algemeen verloopt zeer zacht tot nog met enkel een koelere periode in het tweede deel van november.

Uiteraard kan de beer nog steeds uit zijn kooi komen maar nu dit volgens de modellen niet voor februari zal gebeuren lijken de kansen op een fenomenale koudegolf kleiner te worden. De zon staat in februari al weer wat hoger en ijsdagen krijgen het steeds moeilijker alsook sneeuw overdag. De aangevoerde lucht moet al echt zeer koud zijn om het nog tot een koudegolf te doen komen. Nu, we moeten het vel van die zelfde beer nog niet verkopen uiteraard maar de kansen worden steeds kleiner op een echte koudegolf. We mogen niet vergeten dat het zeewater ondertussen ook diverse graden te warm is door al dat zachte oceaangeweld van de laatste maanden...



maandag 6 januari 2014

Zeer koud in USA, zeer zacht in westelijk Europa

Groot contrast tussen wat er over de grote plas gebeurt en wat wij ervaren betreffende het weer. In grote delen van de USA ervaart men al een tijdje een fameuze koudegolf, maar hier is de winter verder dan ooit. Nu reeds meten de thermometers lokaal 13 graden en daar zou zomaar nog een graad bij kunnen komen deze namiddag zodat 14 graden lokaal niet onmogelijk is. Mocht de zon wat meewerken is een 15 graden zelfs mogelijk en dat zou bijna ongezien zijn voor de eerste decade van januari. Maar records of niet, extreem zacht is het ongetwijfeld...

Dit zachte weer hebben we te danken aan een grootschalige hoogtetrog over de Atlantische Oceaan waardoor over West-Europa steeds een aanvoer is van zeer zachte zeelucht. Mogelijk hebben we dit te danken aan een sterke polaire vortex die de afgelopen 2 maand opvallend sterk en circulair was.Voor het midden van de maand (onder) tonen de modellen een veel zwakkere PV waarvan de vorm lang niet meer zo circulair is. Dit kan duiden op termijn (1 à 2 weker later) op een verzwakking van de westcirculatie zodat plaats komt voor winterweer of op zijn minst normaler weer. En dit is precies wat de ensembleverwachtingen suggereren.

Maar eerst vandaag maar genieten van de lenteachtige maxima!